Metnin Konusu ve Başlığı

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Metnin konusu, metinde en çok neyin anlatıldığıdır. Konu bir hayvan, kişi, olay, yer ya da düşünce olabilir. Konuyu bulmak için metni bütünüyle okur ve tekrar edilen temel bilgiye dikkat ederiz. Başlık ise metnin ne anlattığını kısa biçimde gösterir. İyi bir başlık metnin yalnız bir ayrıntısını değil, tamamını kapsar ve okuyanda merak uyandırır.

2. Ayrıntılı anlatım

   Konuyu tek sözle ya da kısa ifadeyle söyle. Bir metinde arıların çiçeklerden nektar toplaması, kovana dönmesi ve bal yapması anlatılıyorsa konu “arıların bal yapması”dır. Konu sorusuna cevap verirken uzun bir özet yazmayız. “Metinde en çok kimden veya neden söz ediliyor?” sorusu bize yardımcı olur. Küçük bir ayrıntıyı konu sanmamalıyız. Başlığın metni kapsamasını denetle. Başlık kısa, anlaşılır ve metinle uyumlu olmalıdır. Parkta çöp toplayan çocukların anlatıldığı metne “Temiz Bir Park” başlığı uygun olabilir. “Kırmızı Eldiven” başlığı, metinde yalnız bir kez eldiven geçiyorsa metnin tamamını kapsamaz. Seçtiğimiz başlığı metnin her cümlesiyle karşılaştırırız.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: Bir metnin konusu nasıl bulunur? Cevap: Metin bütünüyle okunur ve en çok üzerinde durulan kişi, varlık, olay ya da düşünce kısa biçimde söylenir. Soru: Konu ile ana düşünce aynı şey midir? Cevap: Konu metnin ne hakkında olduğunu, ana düşünce ise yazarın o konu hakkında vermek istediği temel iletiyi belirtir. Soru: Metne uygun başlık hangi özellikleri taşır? Cevap: Uygun başlık kısa ve anlaşılırdır; metnin temel konusunu kapsar ve metinde anlatılmayan bir bilgi eklemez. Soru: Bir ayrıntının konu olmadığını nasıl anlarız? Cevap: Yalnız bir cümlede geçen küçük bilgi metnin diğer bölümlerini kapsamıyorsa bu bilgi konu değil, ayrıntıdır. Soru: Başlık seçerken bütün seçenekler nasıl karşılaştırılır? Cevap: Her başlık metnin tamamıyla eşleştirilir; yalnız bir bölüme uyan veya metin dışı bilgi taşıyan seçenekler elenir.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.