Cümle Anlamı

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Cümle, bir duyguyu, düşünceyi, bilgiyi ya da yapılan işi anlatan söz dizisidir. Anlamlı bir cümleyi okuduğumuzda kimden veya neden söz edildiğini ve ne anlatıldığını anlayabiliriz. Cümledeki sözcüklerin yeri de önemlidir. Sözcükler karışık sıralanırsa anlatım zorlaşır. Bir cümlenin anlamını bulmak için önce tamamını okur, sonra “Kim, ne yaptı, neden yaptı?” sorularından uygun olanları sorarız.

2. Ayrıntılı anlatım

   Ana düşünceyi ve duyguyu yakala. “Ela, arkadaşına kitabını ödünç verdi.” cümlesi paylaşmayı anlatır. “Yarış bitince çok sevindim.” cümlesinde ise sevinç duygusu öne çıkar. Tek bir sözcüğe takılmadan cümlenin tamamının verdiği iletiyi düşünürüz. Neden bildiren çünkü, sonuç bildiren bu yüzden gibi sözler de anlam ilişkisini fark etmemizi sağlar. Cümleyi anlamlı biçimde tamamla. Eksik bir cümlede önce yazılı bölümü okuruz. “Hava soğuk olduğu için ...” ifadesi, soğuk havaya uygun bir sonuç bekler. “Montumu giydim.” uygun bir tamamlamadır. Seçtiğimiz söz hem anlam bakımından uygun olmalı hem de cümle düzenini bozmamalıdır. Tamamladıktan sonra cümleyi baştan okuyarak kontrol ederiz.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: 2. sınıf öğrencisi bir cümlenin anlamını nasıl bulur? Cevap: Cümleyi baştan sona okur; kimden söz edildiğini, yapılan işi ve varsa duygu, neden veya sonucu belirler. Soru: Anlamlı ve kurallı cümle ne demektir? Cevap: Sözcükleri uygun sırada bulunan ve okuyana tamamlanmış bir duygu, düşünce ya da bilgi aktaran cümledir. Soru: Eksik cümle tamamlanırken nelere dikkat edilir? Cevap: Seçilecek sözün hem önceki ifadeyle anlam bağlantısı kurmasına hem de cümle yapısına uygun olmasına dikkat edilir. Soru: Cümlede neden ve sonuç nasıl ayırt edilir? Cevap: Bir olayın hangi sebeple gerçekleştiği neden, bu sebebin ardından ortaya çıkan durum ise sonuç bölümüdür. Soru: Karışık sözcüklerden cümle kurmanın kolay yolu nedir? Cevap: Önce işi yapan kişi, sonra yapılan iş ve gerekli diğer bilgiler bulunur; sözcükler doğal konuşma sırasıyla birleştirilir.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.