Zaman, Uzunluk, Kütle ve Sıvı Ölçme

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Ölçme, bir özelliği ortak bir birimle anlatmamızı sağlar. Zamanı saat ve takvimle, uzunluğu cetvel veya metreyle, kütleyi tartıyla ölçeriz. Sıvı miktarını karşılaştırırken de aynı büyüklükte kaplar kullanırız. Ölçmeden önce tahmin yapmak önemlidir; çünkü sonuç hakkında düşünmemizi ve ölçümden sonra tahminimizi değerlendirmemizi sağlar. Doğru araç ve birim seçilmezse bulunan sayı gerçek durumu açık biçimde anlatmaz.

2. Ayrıntılı anlatım

   Saati ve süreyi ayır. Saat bize bir olayın ne zaman başladığını, süre ise ne kadar devam ettiğini söyler. Tam saatte yelkovan 12’yi gösterir. Yarım saatte yelkovan 6’dadır. Saat 09.00’da başlayan ve 11.00’da biten bir etkinlik iki saat sürer. Günlük planlarda başlangıç ve bitişi sırayla yazmak süreyi bulmayı kolaylaştırır. Uzunluğa uygun birim seç. Kalem gibi kısa nesneleri santimetreyle ve cetvelle ölçmek uygundur. Odanın uzunluğu için metre ve şerit metre daha kullanışlıdır. Bir metre 100 santimetredir. Ölçerken aracın sıfır noktası nesnenin başlangıcına getirilir ve araç eğik tutulmaz. Böylece sonuç doğru olur. Kütleyi tartıyla denetle. Kütle, bir nesnenin ne kadar ağır olduğunu anlatır. Meyve, çanta veya paket gibi nesneler tartıyla ölçülebilir. Kilogram temel birimlerden biridir. Ölçmeden önce “yaklaşık iki kilogram” diye tahmin eder, sonra tartı sonucuyla karşılaştırırız. Tahminin farklı çıkması hata değil, yeni bir öğrenme fırsatıdır. Sıvıda aynı kabı kullan. Bir sürahinin kaç bardak su aldığını bulurken bütün bardakların aynı büyüklükte olması gerekir. Büyük ve küçük bardaklar birlikte kullanılırsa sonuç karşılaştırılamaz. Bir kap dört eş bardakla doluyorsa yarısı iki bardakla dolar. Kabı her seferinde aynı seviyeye kadar doldurmak ölçümü güvenilir kılar. İki kabı karşılaştırırken ikisini de aynı bardakla ölçer ve daha çok bardak alan kabın daha fazla sıvı tuttuğunu söyleriz.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: Tam saat ile yarım saat nasıl ayırt edilir? Cevap: Tam saatte yelkovan 12’yi, yarım saatte 6’yı gösterir; yarım saatte akrep iki sayı arasında bulunur. Soru: Kalemin uzunluğu hangi araçla ölçülür? Cevap: Kalem gibi kısa bir nesnenin uzunluğu cetvelle ve santimetre birimiyle ölçülür; başlangıç sıfır çizgisine getirilir. Soru: Oda uzunluğunda neden metre kullanılır? Cevap: Oda uzunluğu cetvele göre büyük olduğu için metre birimi ve şerit metre gibi daha uzun bir araç ölçmeyi kolaylaştırır. Soru: Kütle tahmini nasıl kontrol edilir? Cevap: Nesnenin kilogram cinsinden kütlesi önce tahmin edilir, sonra tartılır ve tahmin ile gerçek ölçüm arasındaki fark değerlendirilir. Soru: Sıvı miktarı ölçülürken kaplar neden eş olmalıdır? Cevap: Eş büyüklükte kaplar ortak bir birim sağlar; farklı kaplar kullanılırsa çıkan sayılar aynı miktarı güvenilir biçimde göstermez.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.