100’e Kadar Sayılar ve Onluk-Birlik

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Sayılar bir çokluğun kaç tane olduğunu anlatır. İki basamaklı sayıları anlamanın en kolay yolu onları onluk ve birliklerine ayırmaktır. Örneğin 47 sayısında dört onluk ve yedi birlik vardır. Onluk basamağındaki 4, kırk değerini taşır. Birlik basamağındaki 7 ise yedi değerindedir. Bu yapı sayıları okumayı, yazmayı, karşılaştırmayı ve sayı doğrusuna yerleştirmeyi kolaylaştırır.

2. Ayrıntılı anlatım

   Onluk ve birlikleri gör. On tane birlik bir onluk oluşturur. 63 sayısını altı onluk ve üç birlik diye çözümleriz. 60 + 3 işlemi de aynı sayıyı verir. Birlikler on veya daha çok olduğunda yeniden gruplarız: beş onluk ve on dört birlik, altı onluk ve dört birlik olur; yani 64 eder. Basamak değerini ayır. Rakamın bulunduğu yer değerini değiştirir. 58 sayısındaki soldaki 5, beş değil elli değerindedir. Sağdaki 8 ise sekizdir. Aynı rakam iki yerde bulunsa bile değerleri farklı olabilir. 55 sayısında ilk 5’in değeri 50, ikinci 5’in değeri 5’tir. Karşılaştır ve sırala. İki basamaklı sayıları karşılaştırırken önce onluklara bakarız. 72, 45’ten büyüktür; çünkü yedi onluk, dört onluktan fazladır. Onluklar eşitse birlikleri karşılaştırırız. 68 ile 65 arasında onluklar aynıdır; sekiz birlik, beş birlikten fazla olduğu için 68 büyüktür. Sayı doğrusu ile kontrol et. Sayı doğrusunda sayılar soldan sağa büyür. Bir sayının hemen solundaki sayı bir eksik, hemen sağındaki sayı bir fazladır. En yakın onluğu bulurken sayının iki onluğa olan uzaklığını düşünürüz. 42 sayısı 40’a iki, 50’ye sekiz adım uzakta olduğu için 40’a daha yakındır. Sayıyı doğru yere koyduktan sonra komşularını okuyarak sıralamayı ikinci kez denetlemek, yön ve basamak hatalarını fark etmemizi sağlar.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: 2. sınıfta onluk ve birlik nasıl bulunur? Cevap: İki basamaklı sayının soldaki rakamı onluk sayısını, sağdaki rakamı birlik sayısını gösterir; 36, üç onluk ve altı birliktir. Soru: Basamak değeri ile rakam aynı şey midir? Cevap: Hayır. Rakam işarettir; basamak değeri o rakamın bulunduğu yere göre aldığı değerdir. 42’de 4 rakamının değeri 40’tır. Soru: İki sayı en kolay nasıl karşılaştırılır? Cevap: Önce onluk basamakları karşılaştırılır. Onluklar eşitse birlik basamaklarına bakılır ve fazla birliği olan sayı büyük seçilir. Soru: Bir sayının bir eksiği nasıl bulunur? Cevap: Sayıdan bir çıkarılır veya sayı doğrusunda bir adım sola gidilir. Örneğin 70 sayısının bir eksiği 69’dur. Soru: En yakın onluk belirlenirken ne yapılır? Cevap: Sayı ile alt ve üst onluk arasındaki uzaklıklar karşılaştırılır; daha kısa uzaklıktaki onluk sayıya daha yakındır.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.