Toplama, Çıkarma ve Problem Çözme

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Toplama bir araya gelen veya artan miktarları, çıkarma ise azalan miktarı ya da iki miktar arasındaki farkı bulmamıza yardım eder. Problem çözerken yalnız sayıları görmek yetmez; bu sayıların olay içinde ne anlattığını da anlamamız gerekir. Önce verilenleri ve isteneni belirleriz. Sonra uygun işlemi seçer, sonucu hesaplar ve cevabın soruya uygun olup olmadığını kontrol ederiz. Tahmin ve ters işlem bu kontrolü güçlendirir.

2. Ayrıntılı anlatım

   Toplamada basamakları koru. İki basamaklı sayıları toplarken birlikleri birliklerle, onlukları onluklarla birleştiririz. 27 + 36 işleminde 7 + 6 = 13 olur; üç birlik yazılır ve bir onluk diğer onluklara katılır. Sonra 2 + 3 + 1 = 6 onluk bulunur. Sonuç 63’tür. Çıkarmada eksileni izle. 82 − 47 işleminde önce birliklere bakarız. İki birlikten yedi birlik çıkmadığı için bir onluğu on birlik yaparız. 12 − 7 = 5 ve kalan yedi onluktan dört onluk çıkarılınca üç onluk kalır. Sonuç 35 olur. Basamakları düzgün yazmak işlemi görünür kılar. Ters işlemle denetle. Toplama ile çıkarma birbirini kontrol eder. 42 − 17 = 25 bulduysak 25 + 17 işlemini yaparız. Sonuç yeniden 42 oluyorsa çıkarma doğrudur. Eksik toplananı bulurken de toplamdan bilinen toplananı çıkarabiliriz: 24 + □ = 30 için 30 − 24 = 6. Problemi adımlara ayır. Problemde önce ne olduğunu kendi sözlerimizle anlatırız. “Geldi, eklendi, toplam” sözleri çoğu zaman toplamayı; “gitti, kaldı, fark” sözleri çoğu zaman çıkarmayı düşündürür. Yine de yalnız anahtar söze güvenmeyiz. İki adımlı sorularda ilk sonucun ikinci işlem için ne anlama geldiğini mutlaka yazarız. Cevabın yanına nesnenin adını eklemek de sayının sorulan miktarı mı, yoksa ara sonucu mu gösterdiğini anlamamıza yardım eder. Sonucu yaklaşık değerle karşılaştırarak son bir anlam kontrolü yaparız.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: Toplama işleminde basamaklar neden alt alta yazılır? Cevap: Birlikleri birliklerle ve onlukları onluklarla toplamak için aynı basamaklar hizalanır; böylece sayı değerleri karışmaz. Soru: Çıkarma işlemi toplamayla nasıl kontrol edilir? Cevap: Bulunan fark ile çıkan sayı toplanır; sonuç eksilen sayıyı veriyorsa çıkarma işlemi doğru yapılmış demektir. Soru: Problemde hangi işlemin kullanılacağı nasıl anlaşılır? Cevap: Olaydaki miktarın birleşip birleşmediği, azalıp azalmadığı veya fark istenip istenmediği düşünülerek işlem seçilir. Soru: İki adımlı problem çözerken ne yapılmalıdır? Cevap: İlk işlemden bulunan sonucun neyi gösterdiği yazılır, ardından bu sonuç ikinci işlemde uygun biçimde kullanılır. Soru: İşlem sonucunu tahmin etmek ne işe yarar? Cevap: Sayıları yakın onluklarla düşünerek yaklaşık sonuç bulunur; kesin cevap bu değerden çok uzaksa işlem yeniden kontrol edilir.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.