Cümle okuyorum

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Kelimeler anlamlı bir sırayla yan yana geldiğinde cümle kurulur. “Ece elma yedi.” söz dizisi bize bir olayı açıkça anlatır. Cümleyi okurken soldan sağa ilerler, kelimelerin yerini değiştirmeyiz. Başındaki büyük harfi ve sonundaki noktayı fark ederiz. Sonra cümlenin kimden ya da neden söz ettiğini düşünürüz.

2. Ayrıntılı anlatım

   Sözcüklerin sırasını izle. Cümledeki kelimeler belirli bir düzen taşır. “Mert kitap okudu.” cümlesinde önce işi yapanı, sonra okunan şeyi, en son yapılan işi öğreniriz. “Kitap Mert okudu.” dizilişi doğal değildir. Her kelimeyi tek tek doğru okumak kadar kelimeleri doğru sırada birleştirmek de önemlidir. Başlangıcı ve bitişi fark et. Cümle büyük harfle başlar. Sonunda nokta, soru işareti ya da ünlem bulunabilir. “Oya eve geldi.” örneğinde O büyük yazılır ve cümle noktayla tamamlanır. Noktaya geldiğimizde kısa bir durak veririz. Bu işaretler, cümlenin sınırını ve nasıl okunacağını anlamamıza yardım eder. Cevabı cümlede ara. Okuduktan sonra sorunun istediği bilgiye dön. “Kuş dala kondu.” cümlesine “Kim kondu?” diye sorulursa cevap kuştur. “Nereye kondu?” sorusunun cevabı ise daldır. Tahmin yürütmeden önce cümlede açıkça yazılan kelimeleri bulmak, okuduğunu doğru anlamanın en güvenli yoludur.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: 1. sınıf öğrencisi kısa cümleyi nasıl okumalıdır? Cevap: Cümle soldan sağa, kelimelerin sırası bozulmadan okunur. Çocuk noktaya gelince kısa bir durak verir ve anlamı düşünür. Soru: Cümlede kelime sırası neden önemlidir? Cevap: Kelime sırası, kimin ne yaptığını açıkça anlamamızı sağlar. Sıra değiştiğinde cümle doğal olmayabilir veya anlamı karışabilir. Soru: Cümlede açıkça verilen bilgi nasıl bulunur? Cevap: Önce soru okunur, ardından cümlede aynı bilgiyi veren kelime aranır. Cevap tahmin edilmez; cümledeki kanıta dayanır. Soru: Cümle okurken büyük harf ve nokta ne işe yarar? Cevap: Büyük harf cümlenin başladığını, nokta ise tamamlandığını gösterir. Bu işaretler doğru yerde başlayıp durmaya yardım eder. Soru: Kim, ne ve nerede soruları cümleyi anlamaya nasıl yardım eder? Cevap: Bu sorular işi yapanı, anlatılan şeyi ve olayın yerini ayırır. Çocuk her cevabı cümledeki ilgili kelimeden bulur.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.