Güvenli Yaşam

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Küçük adımlarla başlayalım. Yolda, okulda ve oyunda güvenliği birlikte düşünelim. Tehlikeyi fark etmek önemlidir. Ama her sorunu tek başına çözmek zorunda değilsin. Her bölümü ayrı bir küçük çalışma gibi ele alabilirsin. Önce örneği dinle veya oku. “Küçük bir durak” sorusunda biraz düşün; sonra açıklamayla karşılaştır. İstersen ara ver. Bir yetişkin metni okuyabilir; düşünceni kendi sözlerinle anlatabilirsin.

2. Ayrıntılı anlatım

   Güvenli Yol. Kısa cevap: Yetişkininle yürü. Kaldırımı kullan. Geçerken durup birlikte kontrol et. Kaldırım varsa orada yürürüz. Araç yoluna aniden inmeyiz. Karşıya geçmek için yetişkinimizle uygun geçiş yerini seçeriz. Yaya ışığı kırmızıysa kaldırımda bekleriz. Geçiş izni geldiğinde de yolu birlikte kontrol ederiz; bakmadan koşmayız. Yaya geçidi olması bütün araçların durmuş olduğu anlamına gelmez. Yetişkinimizle çevreyi kontrol eder, güvenliyse birlikte geçeriz. Araçta da güvenlik gerekir. Yetişkinin yaşına ve boyuna uygun çocuk koltuğunu veya yükselticiyi ve emniyet kemerini kontrol eder. Örnek: Ada yetişkiniyle yaya geçidinde. Işık kırmızı olduğu için bekliyorlar. Uygun geçiş zamanı geldiğinde çevreyi yeniden kontrol ediyorlar. Ada yetişkininden ayrılıp önden koşmuyor. Topun araç yoluna kaçtı. Peşinden gider misin? Hayır. Güvenli yerde durur, yetişkininden yardım istersin. Sık hata: Yolun boş görünmesi kontrol etmeden geçmek için yeterli değildir. Bu ders tek başına karşıya geçme izni vermez. Acil Durum. Kısa cevap: Tehlikeyi kendi başına gidermeye çalışma. Güvende kalıp yardım çağır. Bir arkadaşın düşüp canının çok acıdığını söylüyorsa öğretmene hemen haber ver. Onu çekiştirip kaldırmaya çalışma. Tehlikeli bir şişe görürsen tadına bakma, koklama veya taşıma. Güvenli biçimde uzak durup yetişkine söyle. Yardım istemek sorumluluk almaktır. Gerçek acil durumlarda 112 Acil Çağrı Merkezi aranır. Yanında güvenilir yetişkin varsa hemen ona haber verirsin. Gerekli olduğunda yardım çağırabilirsin; yetişkin gelene kadar susman gerekmez. Görevliye bildiğin doğru bilgiyi anlat, yönlendirmesini dinle. 112 oyun veya deneme için aranmaz. Örnek: Bahçede Mert düştü ve canının çok acıdığını söyledi. Eren öğretmene haber verdi. Mert’i sürüklemedi, kendisi tedavi uygulamadı. Yetişkin yardımının gelmesini sağladı. Bir arkadaşın “112’yi eğlenmek için arayalım.” diyor. Ne dersin? “Bu numara gerçek acil yardım içindir.” diyebilirsin. Sık hata: Tehlikeyi fark eden çocuk kurtarma ya da tedavi işlemi yapmak zorunda değildir. Yardım çağırırken kendi güvenliğini de korur. Kişisel Sınırlar. Kısa cevap: İstemediğin yakınlığı söyleyebilirsin. Rahatsız olduğunda destek isteyebilirsin. Herkesin kişisel alanı vardır. Arkadaşın sarılmak istemediğini söylerse durursun. Sen de istemediğin yakınlıkta “İstemiyorum.” diyebilirsin. Birini tanımak, onun her davranışını kabul etmek zorunda olduğun anlamına gelmez. Duygularını ve düşüncelerini de istediğin kadar paylaşabilirsin. Bir davranış seni korkutuyor veya rahatsız ediyorsa mümkünse güvenli bir yere geç. Güvendiğin yetişkine anlat. İlk anlattığın kişi yardım etmezse başka güvendiğin yetişkinden destek iste. Olanlar senin suçun değildir. Ev adresini ve başkalarının kişisel bilgilerini oyundaki tanımadığın kişilerle paylaşma. Örnek: Can sarılmak istemiyor. Arkadaşı “Tamam.” deyip duruyor. Zorla sarılmıyor. Birlikte oynamak isterlerse dokunmadan da oyun seçebilirler. Arkadaşlık, sınırları dinlemeyi de içerir. Seni korkutan bir olaya “Sır, kimseye anlatma.” denildi. Saklamak zorunda mısın? Hayır. Güvendiğin yetişkine anlatıp yardım isteyebilirsin. Sık hata: Bir davranış karşısında donup kalman veya hemen konuşamaman senin suçun değildir. Sonradan da destek isteyebilirsin. Güvenli Oyun. Kısa cevap: Araçlardan uzak, uygun oyun alanı seç. Bozuk aracı kullanmadan haber ver. Oyun alanını yetişkinimizle seçeriz. Araçların girip çıktığı otopark ve yol kenarı top oyunu için uygun değildir. Kırık bir salıncak görünce üzerine çıkıp denemeyiz. Arkadaşımızı da denemeye göndermeyiz. Durumu yetişkine bildirir, başka uygun bir oyun seçeriz. Salıncak sallanırken önünde veya arkasında yakın durmayız. Hareket alanından uzaktaki bekleme yerini kullanırız. Sıramız gelince araç durduğunda yaklaşırız. Arkadaşlarımızı itmeyiz. Top yola kaçarsa güvenli yerde kalırız; topu almak için yetişkin yardım eder. Örnek: Oya top oynamak için otoparkı değil, yetişkinin uygun bulduğu oyun alanını seçti. Araçlardan uzak kaldı. Sonra oyuna katılan arkadaşlarıyla birbirlerini itmeden oynadılar. Bir salıncak kırık görünüyor. “Önce arkadaşım denesin.” demek güvenli mi? Hayır. Kimse binmeden yetişkine haber vermelisiniz. Sık hata: Bir tehlikeyi kendi bedeninle deneyerek kontrol etmezsin. Uzak durmak ve haber vermek daha güvenli bir seçimdir.