Sağlıklı Büyüyorum

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Küçük adımlarla başlayalım. Bugün bedenimizin ihtiyaçlarını fark edeceğiz. Yemek, temizlik, hareket, uyku ve yardım isteme hakkında küçük günlük seçimler yapacağız. Her bölümü ayrı bir küçük çalışma gibi ele alabilirsin. Önce örneği dinle veya oku. “Küçük bir durak” sorusunda biraz düşün; sonra açıklamayla karşılaştır. İstersen ara ver. Bir yetişkin metni okuyabilir; düşünceni kendi sözlerinle anlatabilirsin.

2. Ayrıntılı anlatım

   Dengeli Beslenme. Kısa cevap: Farklı, sana uygun besinlere yer ver. Susadığında içilebilir su iste. Bedenimiz büyürken farklı besinlere ihtiyaç duyar. Tek bir yiyeceği bütün yiyeceklerin yerine koymayız. Ekmek, sebze, meyve ve diğer uygun besinleri yetişkinimizle birlikte seçebiliriz. Her evin yiyecekleri aynı olmayabilir; birbirimizin beslenme çantasıyla alay etmeyiz. Bazı çocukların alerjisi veya özel beslenme ihtiyacı vardır. Onları bir yiyeceği yemeye zorlamayız. Sana uygun olmayan yiyeceği kabul etmeden yetişkinine söyle. Susadığında içilebilir su iste. Yere düşen yiyeceği hemen yemeden temizliği için yetişkininden yardım al. Örnek: Deniz yalnız ekmek yemek istiyor. Yetişkiniyle sofradaki ona uygun başka besinleri de seçiyor. Ama Ada alerjisi olan yiyeceği yemiyor. Çeşitlilik önemli olsa da herkesin ihtiyacına dikkat edilir. Bir arkadaşın alerjin olan yiyeceği uzatıyor. Ne yapabilirsin? Yemeden durumu söyleyip güvendiğin yetişkinden yardım isteyebilirsin. Sık hata: Her yiyecek herkes için uygun değildir. İkramı kabul etmemek bazen kendini korumaktır. Kişisel Temizlik. Kısa cevap: Yemekten önce ve tuvaletten sonra ellerini yıka. Kendi bakım eşyalarını kullan. Oynarken ellerimiz farklı yerlere dokunur. Ellerimizin temiz görünmesi her zaman yeterli değildir. Yemekten önce ve tuvaletten sonra su ve sabunla yıkarız. Pantolona silmek el yıkamanın yerine geçmez. Okulumuzda uygun olan temiz kurutma yolunu kullanırız. Dişlerimizi kendi diş fırçamızla temizleriz. Fırçayı arkadaşımızla paylaşmayız. Nasıl yapacağını karıştırırsan bakımından sorumlu yetişkinden göstermesini isteyebilirsin. Bakım alışkanlıklarını adım adım öğrenirsin; bir kez zorlanman yapamayacağın anlamına gelmez. Örnek: Mert bahçede oynadıktan sonra yemek yiyecek. Önce lavaboda ellerini su ve sabunla yıkıyor. Temiz göründükleri için bu adımı atlamıyor. Sonra yemeğine geçiyor. Diş fırçan yanında değil. Arkadaşının fırçasını mı kullanırsın? Hayır. Kendi bakım eşyan için yetişkininden yardım istersin. Sık hata: Oyuncak ve kitap paylaşılabilir; ama diş fırçası kişiseldir. Her eşyanın paylaşım kuralı aynı değildir. Uyku ve Hareket. Kısa cevap: Gün içinde hareket et, yorulunca mola ver, uykuya zaman ayır. Oyun oynamak, hareket etmek ve dinlenmek günün parçalarıdır. Hareket için güvenli bir alan seçeriz. Yapabildiğimiz hareketleri deneriz; herkes aynı hareketleri yapmak zorunda değildir. Uzun süre oturunca yetişkinimizle uygun bir hareket molası planlayabiliriz. Yorulduğunda bunu fark edip mola isteyebilirsin. Uyku zamanı gelince oyunu uygun yerde bırakırız. Sakin bir öykü dinlemek uykuya hazırlığa eşlik edebilir. Uykuya dalmakta zorlanıyorsan söyleyebilirsin. Dinlenmeye ihtiyaç duymak bir yarışta geride kalmak değildir. Örnek: Duru oyun sırasında yoruluyor. Durmadan devam etmek yerine “Biraz dinlenmek istiyorum.” diyor. Mola veriyor. İhtiyacını söylemesi, bedenini dinlemesine yardım ediyor. Uykuya hazırlanırken yeni bir ekran oyunu mu, kısa ve sakin bir öykü mü seçebilirsin? Sakin bir öykü uygun bir geçiş olabilir. Sık hata: Dinlenen arkadaşımızla alay etmeyiz. Herkesin hareket ve dinlenme ihtiyacı farklı olabilir. Sağlık Desteği. Kısa cevap: Kendini kötü hissettiğinde nasıl hissettiğini güvendiğin yetişkine söyle. Okulda başın veya karnın ağrırsa öğretmenine haber verebilirsin. Evde bakımından sorumlu yetişkine söyle. “Karnım ağrıyor, yardım eder misin?” gibi kısa bir cümle yeterli olabilir. Nedenini kendi başına bulman veya bir hastalık adı söylemen gerekmez. Arkadaşının ilacını almazsın. İlacın renginden ya da tadından sana uygun olduğu anlaşılmaz. Sağlıkla ilgili gerekli desteği yetişkinler sağlık çalışanlarıyla birlikte ayarlar. Hasta olmak bir suç değildir. Hastalanan arkadaşımıza geçmiş olsun der, onu suçlamayız. Örnek: Arda’nın dişi ağrıyor. Bunu saklamak yerine yetişkinine anlatıyor. Yetişkini uygun sağlık desteği için yardımcı oluyor. Arda’nın kendi kendine ilaç seçmesi gerekmiyor. Başın ağrıyorsa “Tahmin et.” demek yerine ne söyleyebilirsin? “Başım ağrıyor, yardım eder misin?” diyebilirsin. Sık hata: Sağlıklı alışkanlıklar önemlidir ama kimsenin hiç hastalanmayacağını garanti etmez. Hastalanan çocuk suçlanmaz.