Veri ve Nesne Grafiği

BİRLİKTE ANLAYALIM

Yetişkin için: “Sınıfımızın en sevdiği meyve hangisidir?” sorusu veri toplamaya uygundur. Her öğrenci bir meyve adı söyler ve yanıtlar elma, muz gibi kategorilere ayrılır. “Meyveler güzel midir?” sorusu ise ölçmek istediğimiz tek bir kategorik grubu açıkça belirtmez. Araştırma sorusu kime sorulduğunu ve neyin öğrenileceğini anlatmalıdır.

Yetişkin için: Bu dersin sorusu şudur: 'Örnek gruptaki 8 çocuk, elma, muz ve armuttan hangisini seçti?' Her çocuk bu üç meyveden yalnız birini seçmiştir. Yanıtlar ders için hazırlanmış örnek veridir; gerçek öğrencilerin kişisel bilgileri veya sitedeki bir anketin sonucu değildir.

Yetişkin için: Çocuğa üç meyve kartını gösterip adlarını siz söyleyin. Okuması gerekmez; uygun karta işaret edebilir. Sayılar, yalnız bu örnek grubun verdiği yanıtları anlatır. En sağlıklı meyveyi veya bütün çocukların tercihini bu soruyla öğrenmiyoruz.

BİRLİKTE ANLAYALIM

Yetişkin için: Yanıtları dinlerken her kişi için bir işaret koyarız. Aynı yanıt birden çok kişiden gelirse aynı kategoriye yeni bir işaret eklenir. Bir kişiyi iki kez yazmak veya bir yanıtı atlamak sonucu değiştirir. Toplama sonunda işaretlerin toplamı, araştırmaya katılan kişi sayısıyla aynı olmalıdır.

Yetişkin için: 1'den 8'e numaralanmış yanıt kartlarını sırayla inceleyin. Numara bir kişi adını değil, örnekteki bir yanıtın sırasını gösterir. Her kart için aynı meyve grubuna yalnız bir işaret koyun. Sonra saydığınız kartı bir kenara ayırarak aynı kartı yeniden saymayı önleyin.

Yetişkin için: Bu örneğin sırayla gelen yanıtları elma, muz, elma, armut, elma, muz, armut, elmadır. Toplam 8 yanıt vardır. Yetişkin isimleri okuyabilir; çocuk meyve resimlerini eşleştirebilir.

BİRLİKTE ANLAYALIM

Yetişkin için: Çetele, her yanıt için kısa bir çizgi koyduğumuz kayıt biçimidir. Çizgileri sayıp sıklık tablosuna sayı olarak yazarız. Elma için dört işaret varsa elmanın sıklığı dörttür. Kategori adlarını karıştırmadan her satırdaki işaretleri ayrı saymak tabloyu doğru kurar.

Yetişkin için: Her elma yanıtı için elma satırına, her muz yanıtı için muz satırına, her armut yanıtı için armut satırına bir çizgi koyun. Aşağıdaki kısa çetelede elma 4, muz 2, armut 2 çizgidir. Çizgileri tek tek sayıp yanlarındaki sayıyla eşleştirin.

Yetişkin için: Böylece sıklıkları 4, 2 ve 2 olan üç kategorimiz var. Dört yanıtın yanına iki, sonra iki daha eklediğimizde toplam yine 8 olur. Bir yanıt kaybolsaydı veya iki kez yazılsaydı ham kart sayısı ile toplamımız uyuşmayabilirdi; her kartın hangi gruba girdiğini de tek tek kontrol edin.

BİRLİKTE ANLAYALIM

Yetişkin için: Bu nesne grafiğinin anahtarı: Her meyve resmi 1 yanıtı gösterir. Elma kategorisi elma resmiyle, muz kategorisi muz resmiyle, armut kategorisi armut resmiyle gösterilmiştir. Her satırdaki resimleri sayın. Elma satırında 4, muzda 2, armutta 2 resim vardır.

Yetişkin için: Kartların veya meyve resimlerinin ekranda kapladığı alana değil, resim sayısına bakın. Bu gösterimde resimler topladığımız aynı 8 yanıtın başka bir görünümüdür; yeni yanıt eklenmedi. Yetişkin kategori adlarını sesli okuyabilir; çocuk her resmi parmağıyla bir kez gösterebilir.

BİRLİKTE ANLAYALIM

Yetişkin için: Elma 4 yanıtla en çok seçilendir. Muz ve armut 2'şer yanıtla eşittir; ikisi de en az seçilen kategorilerdir. 'En az yalnız muz.' demek doğru olmaz; armudun sayısı da aynıdır. İki küçük grubu yan yana eşleyerek eşitliği gösterin.

Yetişkin için: Elma ile muz satırındaki resimleri eşleyin. Elmada 2 resim artar; elma muzdan 2 yanıt fazladır. Elma ile armut için de aynı fark vardır. Bu karşılaştırmalar bir meyvenin diğerinden daha iyi olduğunu değil, örnek yanıtlardaki sayıları anlatır.

BİRLİKTE ANLAYALIM

Yetişkin için: 'En çok seçilen meyvenin resmini örnek grubun panosuna asalım.' kuralını seçtiğimizi söyleyin. Bu kurala göre elma resmi seçilir; çünkü elma 4 yanıtla diğer iki kategoriden daha çok seçilmiştir. Çocuktan 'Elma, çünkü...' diyerek ya da elmanın dört resmini göstererek gerekçe vermesini isteyin.

Yetişkin için: Bu sonuç 'Herkes elma seçti.' demek değildir. 8 yanıtın 4'ü elma, kalan 4'ü muz veya armuttur. 'Elma daha sağlıklıdır.' veya 'Başka sınıflar da elmayı seçer.' sonucunu bu veriden çıkaramayız. Gerçek bir ikram kararı, tercih sayısı dışında yetişkinin değerlendireceği ihtiyaçlar da gerektirir; burada yalnız resimli pano seçiyoruz.

BİRLİKTE ANLAYALIM

Yetişkin için: Birinci elma kartının yanlışlıkla iki kez işlendiğini düşünün. O zaman çizelge elma 5, muz 2, armut 2 olur ve toplam 9 görünür. Ama ham listede yalnız 8 yanıt var. Bu hata örneği doğru veri setimiz değildir; ilk kartın fazladan işaretini silince elma tekrar 4, toplam tekrar 8 olur.

Yetişkin için: Çocuğa 'Yeni bir yanıt gelmediği hâlde toplam neden değişti?' diye sorun. Yanıtlamak zor gelirse birinci kartı yalnız bir kez işaretleyerek modeli baştan kurun. Rastgele bir muz veya armut işaretini silmek çözüm değildir; yanlışlıkla tekrarlanan kaydı bulmamız gerekir.

BİRLİKTE ANLAYALIM

Yetişkin için: 'Muz ile armut eşit mi; grafikte nereden biliyorsun?' diye sorun. Beklenen gerekçe her satırda 2 resim olmasıdır. 'En çok elma ama herkes elma mı seçmiş?' sorusunda muz ve armut resimlerini gösterin; beklenen yanıt hayırdır.

Yetişkin için: 'Grafikteki bir resim kaç yanıtı gösteriyor?' sorusunda bu grafiğin 1 resim = 1 yanıt anahtarına dönün. Çocuk 2 derse aynı ham yanıt kartını bir resimle yan yana koyun. Başka bir grafikte anahtar farklı olabilir; yalnız sınıf düzeyine bakarak sembolün değerini varsaymayın.

Yetişkin için: Bu kısa sorular yetişkinin öğrenme gözlemidir. Sayfa yanıtı kaydetmez, otomatik not vermez veya çocuğun tüm veri becerisini ölçtüğünü söylemez. Çocuk zorlandığında daha az kartla aynı eşleme adımını deneyin; doğru örnek veri listemizi değiştirmeyin.

BİRLİKTE ANLAYALIM

Yetişkin için: Çocukla birlikte, örneğin 'Evde bu etkinliğe katılmak isteyenler panoda hangi meyve resmini ister?' sorusunu belirleyin. Çocuğun farklı, açık bir soru önermesine de izin verin. Kime sorulacağını, hangi seçeneklerin gösterileceğini ve her kişinin yalnız bir yanıt vereceğini başlamadan konuşun. Katılmak zorunlu değildir; başka bir tercih gelirse yok saymayın, uygun yeni kategori açın.

Yetişkin için: Yalnız yanınızdaki tanıdık ve gönüllü kişilere yetişkin eşliğinde sorun; ad, yaş, iletişim bilgisi veya fotoğraf kaydetmeyin. Bir kâğıtta her yanıtı bir çizgiyle işaretleyin. Sonra her kategori için 1 resim veya 1 çizim = 1 yanıt olacak bir nesne grafiği oluşturun. Yetişkin çizimleri yapabilir; kesici araç veya küçük parça gerekmez.

Yetişkin için: Çetele toplamı, grafikteki resim toplamı ve yanıt sayısı aynı mı birlikte kontrol edin. Gerçek sonuçlarımız dersin 4/2/2 örneğine benzemek zorunda değildir. En çok iki kategori eşitse bunu beraberlik olarak söyleyin; veride olmayan bir birinci uydurmayın. Sonucu kendi araştırma sorunuza göre açıklayın; bu kâğıdı siteye yükleme veya bir hesabın başarısına işleme adımı yoktur.