Grafik, Tablo ve Yönerge Okuma

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Bilgi her zaman paragraf biçiminde sunulmaz. Ders programı, otobüs saatleri, hava çizelgesi, ürün etiketi ve kullanım kılavuzu az alanda çok bilgi verebilir. Bu metinleri okurken başlık, satır, sütun, açıklama ve sembollerin birbirleriyle ilişkisini kurarız. Bir sayıyı tek başına görmek yetmez; hangi güne, kişiye veya ölçüte ait olduğunu belirlemek gerekir. Yönergede ise işlemlerin sırası ve “önce, ardından, yalnızca, en fazla” gibi sınırlayıcı sözler önem taşır.

2. Ayrıntılı anlatım

   Tablo ve çizelgede kesişimi bul. Tablonun başlığı hangi konuda bilgi verildiğini açıklar. Satırlar çoğunlukla kişi, ürün veya günleri; sütunlar özellik, zaman veya miktarları gösterir. Soruda istenen iki ölçütü belirler ve bunların kesiştiği hücreyi okuruz. Karşılaştırma yaparken birimlerin aynı olduğundan emin oluruz. Pazartesi okunan sayfa sayısı ile salı okunan dakika doğrudan karşılaştırılamaz. En fazla, en az, toplam ve fark gibi sorularda yalnız gerekli hücreleri seçip işlemi doğru bilgilerle yaparız. Sembol, etiket ve kısa bilgi. Semboller bir mesajı kısa ve hızlı iletir. Bir harita anahtarı çizginin yol, mavi alanın göl olduğunu açıklayabilir. Geri dönüşüm işareti malzemenin ayrıştırılmasıyla ilgili bilgi verir; uyarı işaretleri güvenli davranışa yöneltir. Sembolü yalnız şekline bakarak tahmin etmek yerine bulunduğu yer ve açıklama anahtarıyla birlikte okuruz. Ürün etiketinde içerik, son kullanım tarihi, saklama koşulu veya kullanım miktarı farklı bölümlerde yazabilir. Sağlıkla ilgili bir uyarıda yetişkine danışmak ve resmî talimata uymak önceliklidir. Yönerge, form ve işlem sırası. Yönergeler bir işi güvenli ve doğru tamamlamak için gereken basamakları bildirir. Önce gerekli malzemeleri belirler, sonra adımları verilen sırayla uygularız. “Fişi çekmeden kapağı açmayın.” gibi uyarılar sıradan bir adım değil, güvenlik koşuludur. Form doldururken her kutunun istediği bilgiyi yazar; ad bölümüne tarih, tarih bölümüne adres yazmayız. Yol tarifinde başlangıç noktası, yön, dönülecek yer ve hedef birlikte izlenir. Bir adım eksikse sonucu tahminle tamamlamak yerine yönergeyi yeniden okuyup yetkili kişiden açıklama isteriz.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: Tablodaki doğru hücreyi bulmak için ne yapılır? Cevap: Soruda istenen satır ve sütun başlıkları ayrı ayrı belirlenir, sonra bu iki başlığın kesiştiği hücredeki bilgi okunur. Soru: Bir çizelgedeki en fazla değer nasıl bulunur? Cevap: Aynı ölçüte ve aynı birime ait hücreler karşılaştırılır; sayısal olarak en büyük olan değer ve bağlı olduğu başlık birlikte yazılır. Soru: Sembolün anlamını yalnız biçiminden tahmin etmek yeterli midir? Cevap: Hayır. Sembol bulunduğu bağlam, varsa harita anahtarı veya etiket açıklaması ve çevresindeki kısa metinle birlikte değerlendirilmelidir. Soru: Yönerge basamaklarının sırası neden önemlidir? Cevap: Bazı işlemler önceki adım tamamlanmadan yapılamaz; sıralama sonucu doğru elde etmeyi ve güvenlik uyarılarına uymayı sağlar. Soru: Bir formdaki zorunlu alanlar nasıl anlaşılır? Cevap: Form başındaki açıklama, alan etiketi ve yıldız gibi işaretlerin açıklaması okunur; her kutuya yalnız istenen bilgi yazılır.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.