Atatürk ve Kahramanlarımız

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Atatürk ve Kahramanlarımız temasındaki metinler, geçmişte yaşanan olayları ve toplum için sorumluluk alan kişileri anlamamıza yardım eder. Bu metinleri okurken kişi adlarını, yerleri ve zaman bildiren sözleri dikkatle izleriz. Bir kahramanı yalnız güçlü olduğu için değil; amacı, cesareti, dayanışması ve başkaları için üstlendiği sorumlulukla değerlendiririz. Metinde açıkça verilen bilgiyi kendi bildiklerimizden ayırır, çıkarım yaptığımızda hangi cümlenin bu çıkarımı desteklediğini gösteririz.

2. Ayrıntılı anlatım

   Özel adları ve zaman işaretlerini izle. Atatürk, Ankara ve Türkiye gibi kişi, şehir ve ülke adları büyük harfle başlar. Bir tarih veya “önce, ardından, daha sonra” gibi sözler olayların sırasını kurmamıza yardım eder. Okurken uzun cümleleri noktalama işaretlerinin gösterdiği yerlerde bölmek bilgilerin karışmasını önler. Bir olay dizisi sorulduğunda tahminle değil, metindeki zaman ipuçlarını sırayla işaretleyerek cevap veririz. Bilgi ile yorumu birbirinden ayır. “23 Nisan çocuklara armağan edilmiştir.” metinde doğrulanabilen bir bilgidir. “En güzel bayram budur.” cümlesi ise kişisel bir beğeni bildirir. Metin sorularında kendi düşüncemizi söylememiz istenmedikçe yalnız verilen bilgilere dayanırız. Neden-sonuç ilişkisi kurarken de “çünkü, bu yüzden, bunun sonucunda” gibi bağlayıcıları ararız. Bağlayıcı yoksa olayların birbirini gerçekten açıklayıp açıklamadığını kontrol ederiz. Kahramanın özelliğini kanıtla. Kahramanlık, bir kişinin zor bir durumda toplum yararını gözeten bilinçli davranışlarıyla anlaşılır. Yaralı bir arkadaşını güvenli yere götüren kişi yardımsever ve cesur olabilir; ancak bu özellikleri metindeki davranışla desteklemeliyiz. Ana düşünceyi bulurken tek bir tarih veya kişiye takılmak yerine bütün olayların ortak iletisini ararız. Bağımsızlık, dayanışma, çalışkanlık ve umudu anlatan ayrıntılar metnin baskın duygusunu ve iletisini açık, tutarlı biçimde belirginleştirir.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: 3. sınıf tarihî metinlerinde olay sırası nasıl bulunur? Cevap: Tarihleri ve önce, sonra, ardından gibi zaman sözlerini işaretleyip olaylar bu kanıtlara göre sıraya konur. Soru: Kahramanın özelliği hangi bilgilerden çıkarılır? Cevap: Kişinin söylediği sözler, aldığı kararlar, karşılaştığı güçlüğe verdiği tepki ve davranışının sonucu birlikte incelenir. Soru: Atatürk konulu bir metinde bilgi ve görüş nasıl ayrılır? Cevap: Kaynakla doğrulanabilen tarih ve olaylar bilgidir; güzel, etkileyici veya en önemli gibi kişisel değerlendirmeler görüştür. Soru: Tarihî bir metnin ana düşüncesi nasıl belirlenir? Cevap: Metindeki olayların ve kişilerin ortak olarak desteklediği ileti bulunur; yalnız tek bir tarih veya ayrıntı ana düşünce sayılmaz. Soru: Bağımsızlık sözcüğünün anlamı metinden nasıl çıkarılır? Cevap: Sözcüğün geçtiği cümle ve çevresindeki özgür karar verme, kendi geleceğini belirleme gibi ipuçları birlikte değerlendirilir.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.