Veri, Çetele Tablosu ve Şekil Grafiği

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Veri, bir soruya cevap vermek için topladığımız bilgilerdir. “Sınıfımızda en çok hangi meyve seviliyor?” gibi bir araştırma sorusu belirleriz. Cevapları çetele çizgileriyle kaydeder, sonra sıklık tablosunda sayılarla gösteririz. Şekil grafiği verileri küçük sembollerle görmemizi sağlar. Grafiğin anahtarı bir sembolün kaç cevabı temsil ettiğini açıklar. Son aşamada en çok, en az, toplam ve fark bilgilerini kullanarak soruya cevap veririz.

2. Ayrıntılı anlatım

   Ölçülebilir bir soru sor. Araştırma sorusunun cevapları sayılabilir kategorilere ayrılmalıdır. “En güzel meyve hangisidir?” yerine “Sınıfımızda elma mı muz mu daha çok tercih ediliyor?” sorusu iki grubu karşılaştırmaya uygundur. Sorunun kimi kapsadığı ve hangi seçeneklerin kullanılacağı baştan açıkça belirtilmelidir. Her cevabı bir kez kaydet. Çetele tablosunda her cevap için bir çizgi ekleriz. Aynı kişiyi iki kez yazmak sonucu değiştirir. Toplama bittiğinde çizgileri sayıp sıklık tablosuna sayı olarak aktarırız. Kategori toplamlarının katılımcı sayısına eşit olması, eksik veya fazla kayıt olup olmadığını gösterir. Grafik anahtarını önce oku. Şekil grafiğinde bir sembol her zaman bir kişiyi göstermeyebilir. Anahtarda bir yıldız iki kişiyi gösteriyorsa üç yıldız 3 × 2 = 6 kişi demektir. Sembolleri sayıp anahtardaki değerle ilişkilendirmeden sonuç söylemek yanlış karşılaştırmaya yol açabilir. Sonucu soruya bağla. Tabloda elma altı, muz dört oy aldıysa elma iki oy daha fazladır. Yalnız “elma altı” demek araştırma sorusunu tam cevaplamayabilir. Karşılaştırma gerekiyorsa iki kategoriyi birlikte belirtiriz. İki sınıf veya iki gün karşılaştırıldığında hangi veri grubunun sonucundan söz ettiğimizi de açıkça yazarız. Son olarak bütün kategori sayılarının toplamını katılımcı sayısıyla karşılaştırarak herhangi bir cevabın unutulup unutulmadığını kontrol ederiz.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: Verileri kategorilere ayırmak ne işe yarar? Cevap: Kategorik veri, meyve türü veya ulaşım biçimi gibi cevapların adlandırılmış gruplara ayrılabildiği bilgidir. Soru: Çetele tablosunda her cevap nasıl gösterilir? Cevap: Her yeni cevap için ilgili kategoriye bir çizgi eklenir ve aynı katılımcının cevabı yalnız bir kez kaydedilir. Soru: Sıklık tablosu neyi gösterir? Cevap: Sıklık tablosu, her kategoride kaç cevap bulunduğunu sayı ile göstererek toplamayı ve karşılaştırmayı kolaylaştırır. Soru: Şekil grafiğinin anahtarı neden okunmalıdır? Cevap: Anahtar bir sembolün kaç veriyi temsil ettiğini belirtir; anahtar okunmadan sembol sayısı gerçek miktarla karıştırılabilir. Soru: Veriye dayalı sonuç cümlesi nasıl yazılır? Cevap: Sonuç, araştırma sorusuna dönerek en çok, en az, toplam veya fark bilgisini ilgili kategorilerin adıyla açıkça belirtmelidir.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.