Günümü Planlı Kuruyorum

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Bir güne her şeyi sıkıştırmak zorunda değilsin. Plan yapmak, işlerini görüp onlara uygun yer ayırmaktır. Oyun, öğrenme, dinlenme ve sevdiklerinle zaman geçirmek bir arada bulunabilir. Bu derste dakika hesabı yapmadan iş sırası kuracağız. Kendi günün örneklerden farklı olabilir; yetişkininle birlikte sana uygun olanı seçebilirsin.

2. Ayrıntılı anlatım

   İşleri ve zamanlarını tanırım. Önce gün içinde yapacağın işleri say: hazırlanmak, okula gitmek, dinlenmek, çalışmak, oyun oynamak, kitap okumak. Sabah okula gitmeden önce yapılması gereken işi akşama koyamazsın. Örneğin çantan okulda gerekeceği için okuldan önce hazır olmalıdır. Bazı işler her gün tekrarlanır; gezi için malzeme hazırlamak gibi bazıları yalnız belli bir gün gerekir. İş listesini günün koşuluna göre yaparız. Önce ve sonra ilişkisini kurarım. Sıra kurarken kendine “Bu işi yapabilmek için önce ne gerekiyor?” diye sor. Resim yapmak için önce kâğıt ve boyayı hazırlarsın. Oyun bitince oyuncakları toplarsın. Kitap iade günü gelmeden önce kitabın yanında olup olmadığını kontrol edersin. Şimdi dur ve düşün: Çantayı kontrol etmek mi önce, evden çıkmak mı? Ön koşulu unutan plan, yapılacak işi zorlaştırır. Dengeli bir güne yer açarım. Bütün boş zamanı yalnız dersle ya da yalnız oyunla doldurmak dengeli değildir. Öğrenmeye, dinlenmeye, oyuna ve aileyle vakte yer ayırabiliriz. Dinlenmek çalışmanın düşmanı değildir; yorulduğunu fark edip ara vermek yeniden odaklanmaya yardım edebilir. Her ailede saatler aynı olmayabilir. Planın iyi olması arkadaşının planıyla aynı olması demek değildir. Önemli olan kendi ihtiyaçlarının ve sorumluluklarının dengeli yer almasıdır. Planı görünür ve izlenir yaparım. Planını kısa sözcüklerle veya resim kartlarıyla gösterebilirsin. Yapılan işi işaretlemek nerede kaldığını görmeyi sağlar. Yalnız başlığı yazmak yeterli olmayabilir: “Hazırlık” yerine “Yarınki çantayı kontrol et.” daha açıktır. İşaretler gerçeği göstermelidir. Yapılmayan işi bitmiş gibi işaretlemek planı değerlendirmeyi zorlaştırır. Bir yetişkinin hatırlatmasıyla yapmışsan bunu da fark edebilir, zamanla daha çok kendi kontrolünü kullanabilirsin. Değişen duruma göre planımı düzenlerim. Plan bir ceza listesi değildir. Yağmur başlayınca dışarıdaki oyun yerine evde güvenli bir oyun seçilebilir. Beklenmeyen bir ziyaret olduğunda çalışmanın zamanı değişebilir. Önce hangi işin aksadığını ve nedenini buluruz. Sonra kalan zamana uygun bir adım seçeriz. Sık hata: Bir iş aksadı diye bütün planı bırakmak. Tek bir yeri düzenlemek çoğu zaman devam etmeyi sağlar. Günümü kanıtla değerlendiririm. Akşam planına bak. Neler yapıldı, neler kaldı? Kalan iş için “Ben hiçbir şey yapamam.” demek yerine nedenini düşün. Kitap bulunamadıysa ertesi gün yerini önceden belirleyebilirsin. Aynı aksama tekrar ediyorsa planın sırasını değiştirebilirsin. Düşünme molası: Bugün sana gerçekten yardımcı olan bir plan adımı hangisiydi? Yanıtını bir olayla destekle; yalnız çok güzel demek yerine neyin kolaylaştığını anlat.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: Plan yapmak bütün günü dersle doldurmak mıdır? Cevap: Hayır. Ders, oyun, dinlenme ve yakınlarınla zaman geçirmek gibi farklı ihtiyaçlara yer ayırmaktır. Soru: İş sırasını nasıl seçebilirim? Cevap: Bir işi yapmadan önce hangi hazırlığın gerektiğini düşünerek önce ve sonra ilişkisi kurabilirsin. Soru: Planım arkadaşımın planıyla aynı olmak zorunda mı? Cevap: Hayır. Ailenin düzenine, okul saatine ve kendi ihtiyaçlarına uygun bir plan oluşturabilirsin. Soru: Yağmur yüzünden dışarı çıkamazsam planım biter mi? Cevap: Bütün planı bırakman gerekmez; dışarıdaki etkinliği güvenli bir ev etkinliğiyle değiştirebilirsin. Soru: Tamamlandı işareti ne zaman konmalıdır? Cevap: Plandaki iş gerçekten yapıldığında konur; işaretler neyin yapılıp neyin kaldığını doğru göstermelidir.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.