Arkadaşlık ve Ortak Karar

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Bir grup arkadaş birlikte oyun ya da sınıf etkinliği seçerken farklı fikirler duyabilir. Ortak karar, herkesin aynı şeyi sevmesi demek değildir. Fikirleri dinleyip uygulanabilir ve adil bir yol bulmaktır. Bu derste konuşmayı başlatacak, anlaşmazlıkta çözüm arayacak ve kararımızın nasıl işlediğine bakacağız. Örnek kişiler gerçek öğrenci kaydı değildir.

2. Ayrıntılı anlatım

   Anladığımı kontrol ederek dinlerim. Arkadaşın “Oyunu küçük alanda oynayalım.” demiş olsun. “Topun yola gitmesini istemediğin için mi?” diye sorabilirsin. Böylece onun nedenini anlamaya çalışırsın. Duyduğunu kısaca kendi sözünle söylemek de yanlış anlamayı fark ettirir. Dinlerken bir sonraki bağıracağın sözü düşünmek yerine anlatılana dikkat et. Düşünme molası: Bir cümleyi anlamadığında tahmin etmek mi, açıkça sormak mı daha yararlıdır? Fikirleri sırayla toplarım. Ortak bir işe başlarken “Sizin öneriniz nedir?” diyebiliriz. Sadece en yakın arkadaşımıza söz vermek yerine gruptakilerin görüşünü sorarız. Henüz konuşmayan birini davet eder, konuşmaya zorlamayız. Kısa önerileri sırayla dinler ve gerekirse kaydederiz. Bir arkadaşın farklı bir oyun önermesi gruba düşman olduğu anlamına gelmez. Fikirleri dinlemek, hepsini mutlaka uygulayacağımıza söz vermek de değildir. Anlaşmazlıkta kişiyi değil sorunu konuşurum. İki kişi tek topu aynı anda kullanmak isteyebilir. “Sen kötüsün.” demek yerine sorunu “Bir top var, ikimiz de istiyoruz.” diye söyleyebilirler. Sırayla kullanmak veya birlikte oynanan oyun seçmek çözüm olabilir. Eşyayı zorla almak, alay etmek ve gruptan dışlamak anlaşmazlığı büyütür. Baş edemediğin durumda öğretmeninden destek isteyebilirsin; yardım istemek arkadaşlığa zarar vermek değildir. Adil ve uygulanabilir karar seçerim. Bir öneriyi seçerken güvenli mi, yapılabilir mi, başkalarının katılımını engelliyor mu diye bakarız. Her zaman en yüksek sesle söyleyenin istediği yapılmaz. Oylama yapılırsa önceden konuşulan kurala göre oylar sayılır. Çoğunluk, bir arkadaşla alay etmeyi doğru yapmaz. Farklı görüştekilerin hakkı ve saygınlığı korunur. Sık hata: Oyu az olanın bir daha hiç konuşamayacağını sanmak. Karardan sonra görevleri netleştiririm. Grup bir kitap köşesi hazırlamaya karar versin. Kimin kitapları ayıracağı, kimin etiket hazırlayacağı konuşulmalıdır. “Herkes bir şey yapsın.” çok belirsizdir. Bir işi iki kişinin yapması gerekiyorsa birlikte nasıl çalışacakları da belirlenir. Yardım gereken yeri açıkça söylemek işin aksamasını azaltır. Sadece karar vermek işin tamamlandığı anlamına gelmez; küçük görevlerle uygulamaya geçilir. Birlikte kararımızı değerlendiririz. Etkinlikten sonra öz kontrol yaparken yalnız kazanıp kazanmadığımızı sormayız. Herkes fikrini söyleyebildi mi? Görevler anlaşıldı mı? Sıra kuralına uyuldu mu? Örneğin oyunda aynı kişi sürekli beklediyse süre veya sıra kuralını yeniden konuşuruz. Bir hatayı fark etmek kararın tamamen değersiz olduğunu göstermez. Şimdi kendi önerini söyle: Bir dahaki çalışmada hangi küçük değişiklik grubun daha iyi iş birliği yapmasına yardım eder?

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: Arkadaşımın nedenini anlamadıysam ne sorabilirim? Cevap: Önerisini neden söylediğini sakin bir soruyla öğrenebilir, anladığını kendi sözlerinle kontrol edebilirsin. Soru: Grup kararında yalnız arkadaşlarıma mı söz vermeliyim? Cevap: Gruptaki herkesin fikrini söyleme fırsatı olmalı; konuşmak istemeyen kişi de zorlanmamalıdır. Soru: Bir topu iki kişi isterse kavga etmek gerekir mi? Cevap: Gerekmez. Sırayla kullanma veya birlikte oynama gibi sorunu çözen seçenekler konuşulabilir. Soru: Çok kişi istiyorsa alay etmek uygun olur mu? Cevap: Hayır. Çok kişinin istemesi birini incitmeyi doğru yapmaz; karar saygılı ve güvenli olmalıdır. Soru: Etkinliği seçmek işi bitirmiş olmak mıdır? Cevap: Hayır. Görevleri belirlemek, uygulamak ve sonrasında neyin iyi işlediğini değerlendirmek de gerekir.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.