Kişisel Gelişim Planı

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Bir durum, bir karar, bir neden. Yapabildiğin işleri tanıyıp küçük bir çalışma adımı seçeceğiz. Örnekleri düşün, bir deneme planla, sonra planını nasıl değerlendireceğini keşfet. Her bölümü ayrı çalışabilirsin. Örnekte neye ihtiyaç olduğunu söyle, durak sorusunu düşün, sonra açıklamayla karşılaştır. Kısa testte yanlış yaptığında ilgili bölüme dön; kendini etiketlemek yerine hangi ayrıntının gözünden kaçtığını bul.

2. Ayrıntılı anlatım

   Gelişim Alanı. Kısa cevap: Yapabildiğin bir işi ve çalışmak istediğin bir adımı somut örneklerden seçebilirsin. Bir öyküyü canlı anlatabilir ama olayların sırasını bazen karıştırabilirsin. Bu iki bilgi birlikte doğru olabilir. Güçlü yanın anlatmayı sevmen, gelişime açık yanın ise olay sırasını kurmak olabilir. Bir güçlük bütün becerilerinin kötü olduğu anlamına gelmez. Kendini tanımak için yaptığın çalışmalara bak. Hangi bölümde rahat ettin, nerede desteğe ihtiyaç duydun? Öğretmeninden veya seni destekleyen yetişkinden bir örnek göstermesini iste. “İyisin” ya da “Kötüsün” gibi genel sözler yerine hangi adımın gelişebileceğini öğren. Arkadaşının seçtiği alan sana da uygun olmak zorunda değildir. İlgi duyduğun, güvenle deneyebileceğin alanları düşün. Küçük bir denemeden sonra kararını yeniden değerlendirebilirsin. Bu sayfaya yetenek puanı, sağlık bilgisi veya özel aile bilgisi yazman istenmiyor. Örnek: Lale öykünün kahramanlarını güzel anlatıyordu. Öğretmeni, iki olayın sırasını birlikte incelemeyi önerdi. Lale “Anlatmayı seviyorum; olay sırasına çalışacağım.” dedi. Güçlü yanını silmeden bir çalışma alanı seçti. Bir çalışmada zorlanmak her alanda yetersiz olduğun anlamına gelir mi? Hayır. Yapabildiğin parçayı ve çalışabileceğin belirli adımı ayrı düşün. Sık hata: Genel bir etiket gelişim planı değildir. Somut örnek ve destek, hangi adımı çalışabileceğini görmene daha çok yardım eder. Hedef Koyma. Kısa cevap: Hedef, senin yapabileceğin belirli bir denemeyi ve uygun bir zamanı anlatır. “Bir gün daha iyi olacağım” demek bir dilektir. “Bu hafta kısa öykümü iki kez aileme anlatacağım” ise ne deneneceğini daha açık gösterir. Hedefin herkesten iyi olmak değil, kendi denemeni yapıp ondan bilgi almak olabilir. Yeni bir beceride bütün işi bir seferde bitirmek zorunda değilsin. İlk kez örüyorsan birkaç sıra öğrenmek, uzun bir atkı bitirmekten daha uygun başlangıç olabilir. Yorulduğunda mola vermek hedefi değersiz yapmaz. İhtiyacına uygun destek veya farklı ifade yolu seçebilirsin. Hedefini denedikten sonra çok zor veya çok kolay olduğunu fark edebilirsin. Böyle olursa öğretmeninle düzenle. Değişiklik yapmak başarısızlık damgası değildir. Sağlığını, dinlenmeni ve güvenliğini ihmal ederek hedefe ulaşman beklenmez. Örnek: Deniz bir kukla öyküsü hazırlamak istedi. Önce “Herkes beni alkışlasın” dedi. Sonra hedefini “Hafta sonunda başı ve sonu olan kısa bir öykü anlatayım” olarak değiştirdi. İlkini kontrol edemezdi; ikincisi kendi yapacağı işi gösteriyordu. Hedefin “Bütün arkadaşlarımı geçeceğim” olursa kendi gelişimini kolayca izleyebilir misin? Bunun yerine yapacağın belirli bir denemeyi seç. Sık hata: Hedefi küçültmek öğrenmeyi bırakmak değildir. Küçük ve uygulanabilir bir başlangıç, yeni deneme için yer açabilir. Adımları Planlama. Kısa cevap: Büyük bir işi küçük sıraya böl; zorlandığın adım için açıkça destek iste. Bir öyküyü anlatma işi birkaç parçaya ayrılabilir: öyküyü tanımak, önemli olayları seçmek, sıraya koymak ve anlatmayı denemek. İlk adım bitmeden hepsini aynı anda yapmaya çalışmak karışıklık yaratabilir. Bir parçayı seçip oradan başla. Plan yalnız yapılacak işlerden oluşmaz. Gereken malzemeyi, uygun yeri ve kimden destek isteyebileceğini de düşün. Bir malzeme yoksa öğretmeninle eldeki güvenli seçeneklerden başka bir yol bulunabilir. Öğrenmek pahalı malzemeye sahip olma yarışına dönüşmemelidir. “Anlamadım” demenin yanına hangi adımı ekleyebilirsin? Örneğin “Son katlamayı yapamıyorum; gösterir misiniz?” sorusu ihtiyacı belirginleştirir. Yetişkin işi tamamen senin yerine yapmak yerine bir adımı gösterebilir; sonra sen uygun biçimde yeniden denersin. Örnek: Eren şarkının ilk bölümünü biliyor, kalanında karışıyordu. Bir sonraki denemede yalnız ikinci bölüme çalıştı. Sonra iki bölümü birleştirdi. Şarkının tamamını daha hızlı söylemek yerine zorlandığı parçayı seçti. Maket malzemesi yoksa izinsiz eşya almak uygun mu? Hayır. Güvenli ve erişilebilir bir alternatif için öğretmeninden destek iste. Sık hata: Daha hızlı yapmak her güçlüğü çözmez. Anlaşılmayan adımı ayrı ele almak çoğu zaman daha yararlı bir başlangıçtır. İlerlemeyi İzleme. Kısa cevap: Gerçekte yaptığını kaydet, önceki örneğinle karşılaştır, sonra küçük bir değişiklik seç. Bir çizelge seni yargılamak için değil ne yaptığını görmek için vardır. Beş denemeden üçü yapıldıysa üçü yazılır. Hedefe ulaşamadığın için yapılan işleri silmek de yapılmayanları eklemek de durumu anlamayı zorlaştırır. İlk ve son çalışma örneğini yan yana düşün. Neler daha kolay geldi? Hangi parça hâlâ zor? Öykü sırasında üç karışıklık yerine bir karışıklık olması gelişme hakkında bilgi verir. Bir hata kaldı diye önceki emeğini yok sayma. Aynı güçlük sürüyorsa planı değiştirebilirsin. Daha küçük parça seçmek, başka bir yöntem denemek veya öğretmenden somut örnek istemek mümkündür. Bu kısa testler davranışının tamamını ölçmez. Gerçek denemelerine bakmak ve destek veren yetişkinle konuşmak da gerekir. Örnek: Selin iki çizimini karşılaştırdı. İkinci çizimin çizgileri daha belirgindi ama bir ayrıntı eksikti. Sonraki denemede yalnız o ayrıntıyı eklemeyi seçti. Hem gelişmesini gördü hem yeni bir küçük adım belirledi. Bir hedefin tamamlanmadığında kaydı silmek mi, gerçek durumu yazıp planı düzenlemek mi yardımcı olur? Gerçek kayıt bir sonraki kararına bilgi verir. Sık hata: Kendini yalnız başkalarıyla yarıştırmak kendi ilerlemeni gizleyebilir. Önceki çalışmanla bugünkü çalışmanı karşılaştır.