1000’e Kadar Doğal Sayılar

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Okul numaraları, kitap sayıları ve bir geziye katılan kişiler gibi birçok bilgi doğal sayılarla anlatılır. Üç basamaklı bir sayıyı doğru okuyabilmek için rakamların yerini anlamamız gerekir. Yüzlük, onluk ve birlik basamakları sayının değerini kurar. Bu yapı; sayıyı yazarken, karşılaştırırken ve yaklaşık bir değer söylerken güvenilir bir yol gösterir.

2. Ayrıntılı anlatım

   Yüzlük, onluk ve birlik. Sağdan ilk basamak birlik, ikinci basamak onluk, üçüncü basamak yüzlüktür. 374 sayısı üç yüzlük, yedi onluk ve dört birlikten oluşur. Bu nedenle 374 = 300 + 70 + 4 biçiminde çözümlenir. Bir basamakta sıfır varsa o basamağın yeri korunur. 506 sayısında beş yüzlük, sıfır onluk ve altı birlik bulunur; sayı beş yüz altı diye okunur. Okuma, yazma ve karşılaştırma. Bir sayıyı yazıyla söylerken önce yüzlük, sonra onluk ve birlik kısmı okunur. Karşılaştırmada da aynı sıra izlenir. 648 ile 672’nin yüzlükleri eşittir. Onluklarda 4 ile 7 karşılaştırılır; 7 daha büyük olduğu için 672 daha büyüktür. Sayı doğrusunda sağda bulunan sayı da soldakinden büyüktür. Önceki ve sonraki sayı. Bir doğal sayının bir eksiği önceki, bir fazlası sonraki sayıdır. 500’ün önceki sayısı 499, sonraki sayısı 501’dir. Sayı doğrusu üzerinde sola bir adım gitmek bir azaltır, sağa bir adım gitmek bir artırır. Ardışık sayıları bu ilişkiyle bulmak, eksik sayıları tamamlarken ve aralıkları sayarken kolaylık sağlar. Yuvarlama ile yaklaşık değer. En yakın onluğa yuvarlarken birlik basamağına bakılır. Birlik 0, 1, 2, 3 veya 4 ise alt onluğa; 5, 6, 7, 8 veya 9 ise üst onluğa gidilir. En yakın yüzlükte aynı karar onlar basamağıyla verilir. Örneğin 346 en yakın onluğa 350, 742 en yakın yüzlüğe 700 olur. Yuvarlama kesin sonucu değil, sayıya yakın ve kullanışlı bir değeri verir. Sonucu denetleme. Okuduğumuz sayıyı yeniden yüzlük, onluk ve birliklerine ayırmak iyi bir kontroldür. Sıralamada önce yüzlükleri karşılaştırmak gereksiz işlemleri azaltır. Yuvarlanan sayının iki komşu onluk ya da yüzlük arasında bulunup bulunmadığına bakarız. Böylece rakamın yerini karıştırma veya yanlış yöne yuvarlama gibi hataları erken fark ederiz.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: Üç basamaklı bir sayıda basamaklar hangi sıradadır? Cevap: Sağdan sola doğru birlik, onluk ve yüzlük basamakları sıralanır; her rakam bulunduğu yere göre değer kazanır. Soru: Bir sayıda sıfır bulunan basamak okunur mu? Cevap: Sıfırın adı genellikle okunmaz ancak yeri korunur; 506 sayısındaki sıfır, altı rakamının birlik basamağında kalmasını sağlar. Soru: Doğal sayıları karşılaştırmaya nereden başlanır? Cevap: Üç basamaklı sayılarda önce yüzlükler, eşitse onluklar, onlar da eşitse birlikler karşılaştırılır. Soru: Bir sayı en yakın onluğa nasıl yuvarlanır? Cevap: Birlik basamağı 5’ten küçükse alt onluğa, 5 veya daha büyükse üst onluğa yuvarlanır. Soru: Yuvarlama sonucu kesin değer midir? Cevap: Hayır. Yuvarlama, işlem veya tahmin yapmayı kolaylaştıran yakın bir değerdir; kesin sayı gerektiğinde asıl değer kullanılmalıdır.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.