12. Sınıf Tarih Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye Konu Anlatımı

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. 12. sınıf Tarih dersindeki Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye konusu, birbirini tamamlayan dört odağı birlikte kurar: 1960 sonrası bölgesel çatışmalar, Kıbrıs ve Türk dış politikası, Askerî müdahaleler ve anayasalar ve Göç ve ekonomik liberalleşme. Bu derste amaç yalnız kavram adlarını hatırlamak değildir; her kavramın hangi kanıtla desteklendiğini, hangi açıklamayla karıştırılmaması gerektiğini ve yeni bir durumda nasıl kullanılacağını görmektir. Çalışma boyunca resmî öğretim programındaki kapsam korunur. Metin sesli okumaya uygun sade cümlelerle düzenlenmiştir. Önce kavramları tanımlayın, ardından alan önermelerini karşılaştırın ve son olarak açıklamayı uygun kavramla eşleştirerek öğrenmenizi denetleyin.

2. Ayrıntılı anlatım

   Birinci kavram çiftini yerleştirme. Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye konusu için ilk ayrım 1960 sonrası bölgesel çatışmalar ile Kıbrıs ve Türk dış politikası arasında kurulur. 1960 sonrası bölgesel çatışmalar için temel önerme şöyledir: Arap-İsrail savaşları ile İran-Irak Savaşı 1960 sonrasında Orta Doğu’nun güvenlik dengelerini ve uluslararası ilişkilerini etkileyen başlıca çatışmalar arasındadır. Buna karşılık Kıbrıs ve Türk dış politikası şu açıklamayla tanınır: Kıbrıs Sorunu, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı, Ege ve Batı Trakya meseleleri ile ASALA saldırıları Türkiye’nin dış politikasını etkileyen önemli gelişmelerdir. İki cümleyi yan yana okumak, aynı konu içinde farklı işlevleri ayırmayı sağlar. Çalışırken kavram adını tek başına ezberlemek yerine açıklamadaki özne, ilişki ve sonucu işaretleyin. Ardından her önermeyi kendi sözcüklerinizle yeniden kurun. Böylece benzer görünen seçeneklerde yalnız anahtar kelimeye değil, ifadenin tamamına dayanarak karar verebilirsiniz. İkinci kavram çiftini ilişkilendirme. Konunun ikinci kavram çifti Askerî müdahaleler ve anayasalar ve Göç ve ekonomik liberalleşme başlıklarından oluşur. Askerî müdahaleler ve anayasalar için doğrulanması gereken alan önermesi şudur: 27 Mayıs Darbesi, 12 Mart Muhtırası ve 12 Eylül Darbesi demokratik siyaseti kesintiye uğratmış; 1961 ve 1982 anayasaları farklı kurumsal ve hak yaklaşımları geliştirmiştir. Göç ve ekonomik liberalleşme ise şu sınırla açıklanır: Yurt dışına ve köyden kente göç toplumsal yapıyı değiştirirken 1980’lerde serbest piyasa, özelleştirme ve dış ticaret politikaları ekonomide liberalleşmeyi hızlandırmıştır. Bu iki odağı çözümlerken neden, süreç, bağlam ve sonuç ifadelerini birbirinden ayırın. Bir önerme başka bir kavramla ilişkili olsa bile sorunun istediği doğrudan açıklamayı vermiyorsa doğru cevap olamaz. Bu ayrım, çoktan seçmeli sorularda doğru olan fakat soru kökünü karşılamayan çeldiricileri elemek için özellikle önemlidir. Kanıt ve yöntemle çalışma. Tarih dersinde Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye konusu incelenirken güvenilir sonuca ulaşmak için şu yöntem kullanılır: tarihsel soruyu açıkça kurmak, kaynağın üretildiği bağlamı ve bakış açısını incelemek, bağımsız kanıtları karşılaştırmak ve değişim ile nedenselliği anakronizme düşmeden açıklamak Önce sorudaki veri, metin, örnek ya da ilişkiyi belirleyin. Sonra bu kanıtın 1960 sonrası bölgesel çatışmalar, Kıbrıs ve Türk dış politikası, Askerî müdahaleler ve anayasalar veya Göç ve ekonomik liberalleşme kavramlarından hangisini doğrudan desteklediğini sorun. Kanıtın kaynağını ve bağlamını görmeden sonuç çıkarmayın. İddia ile gerekçe arasındaki bağı açıkça yazmak, ezbere dayalı cevabı önler. Resmî kaynakta verilen kavramsal sınır, yorumun başlangıç noktasıdır; yeni durumlara aktarım ise bu sınırı bozmadan yapılmalıdır. Yeni duruma uygulama ve transfer. Bir uygulama sorusunda önce hangi alan önermesinin sınandığını bulun. Eğer durum Arap-İsrail savaşları ile İran-Irak Savaşı 1960 sonrasında Orta Doğu’nun güvenlik dengelerini ve uluslararası ilişkilerini etkileyen başlıca çatışmalar arasındadır. önermesini destekliyorsa 1960 sonrası bölgesel çatışmalar odağına; Kıbrıs Sorunu, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı, Ege ve Batı Trakya meseleleri ile ASALA saldırıları Türkiye’nin dış politikasını etkileyen önemli gelişmelerdir. önermesini destekliyorsa Kıbrıs ve Türk dış politikası odağına dönün. Aynı yolu 27 Mayıs Darbesi, 12 Mart Muhtırası ve 12 Eylül Darbesi demokratik siyaseti kesintiye uğratmış; 1961 ve 1982 anayasaları farklı kurumsal ve hak yaklaşımları geliştirmiştir. ile Askerî müdahaleler ve anayasalar ve Yurt dışına ve köyden kente göç toplumsal yapıyı değiştirirken 1980’lerde serbest piyasa, özelleştirme ve dış ticaret politikaları ekonomide liberalleşmeyi hızlandırmıştır. ile Göç ve ekonomik liberalleşme için de izleyin. Sonuca gitmeden önce “Bu kanıt gerçekten hangi kavramın ayırt edici özelliğini gösteriyor?” sorusunu sorun. Günlük yaşam, deney, harita, metin, belge, iletişim ya da düşünce örneği değişebilir; ancak kavram ile açıklama arasındaki mantıksal bağ değişmez. Transfer becerisi bu bağı yeni bağlamda yeniden kurabilmektir. Yanılgıları ayıklama ve öz denetim. Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye çalışılırken en sık hata, dört doğru önermeyi kendi kavramları dışında kullanmaktır. Arap-İsrail savaşları ile İran-Irak Savaşı 1960 sonrasında Orta Doğu’nun güvenlik dengelerini ve uluslararası ilişkilerini etkileyen başlıca çatışmalar arasındadır. açıklamasını Kıbrıs ve Türk dış politikası ile, Kıbrıs Sorunu, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı, Ege ve Batı Trakya meseleleri ile ASALA saldırıları Türkiye’nin dış politikasını etkileyen önemli gelişmelerdir. açıklamasını 1960 sonrası bölgesel çatışmalar ile eşleştirmeyin. Benzer biçimde Askerî müdahaleler ve anayasalar ile Göç ve ekonomik liberalleşme arasındaki farkı ve 1960 sonrası bölgesel çatışmalar ile Kıbrıs ve Türk dış politikası arasındaki bağı açık tutun. Çalışma sonunda dört kart hazırlayın: ön yüze kavramı, arka yüze yalnız o kavrama ait alan önermesini yazın. Kartları karıştırıp açıklamadan kavrama ve kavramdan açıklamaya iki yönde çalışın. Yanlış cevapta yalnız doğru harfi değil, çeldiricinin neden başka bir kavrama ait olduğunu da bir cümleyle belirtin.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: 12. sınıf Tarih Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye konusu hangi dört odağı kapsar? Cevap: Konu 1960 sonrası bölgesel çatışmalar, Kıbrıs ve Türk dış politikası, Askerî müdahaleler ve anayasalar ve Göç ve ekonomik liberalleşme odaklarını kapsar. Her odağın kendi alan önermesiyle birlikte öğrenilmesi, kavramların birbirine karıştırılmasını önler. Soru: Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye konusunda 1960 sonrası bölgesel çatışmalar ile Kıbrıs ve Türk dış politikası nasıl ayırt edilir? Cevap: 1960 sonrası bölgesel çatışmalar için ölçüt “Arap-İsrail savaşları ile İran-Irak Savaşı 1960 sonrasında Orta Doğu’nun güvenlik dengelerini ve uluslararası ilişkilerini etkileyen başlıca çatışmalar arasındadır.” önermesidir. Kıbrıs ve Türk dış politikası ise “Kıbrıs Sorunu, 1974 Kıbrıs Barış Harekâtı, Ege ve Batı Trakya meseleleri ile ASALA saldırıları Türkiye’nin dış politikasını etkileyen önemli gelişmelerdir.” açıklamasıyla tanınır; soru kökünde hangi ölçütün istendiğine bakılmalıdır. Soru: 12. sınıf Tarih dersinde Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye konusundaki Askerî müdahaleler ve anayasalar kavramı nasıl denetlenir? Cevap: Askerî müdahaleler ve anayasalar kavramı “27 Mayıs Darbesi, 12 Mart Muhtırası ve 12 Eylül Darbesi demokratik siyaseti kesintiye uğratmış; 1961 ve 1982 anayasaları farklı kurumsal ve hak yaklaşımları geliştirmiştir.” önermesini destekleyen kanıt aranarak denetlenir. Kanıtın bağlamı ve kullanılan Tarih yöntemi açıkça belirtilmelidir. Soru: 12. sınıf Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye konusunda Göç ve ekonomik liberalleşme başlığındaki en sık eşleştirme hatası nedir? Cevap: En sık hata Göç ve ekonomik liberalleşme için geçerli olan “Yurt dışına ve köyden kente göç toplumsal yapıyı değiştirirken 1980’lerde serbest piyasa, özelleştirme ve dış ticaret politikaları ekonomide liberalleşmeyi hızlandırmıştır.” açıklamasını başka bir kavramın tanımı sanmaktır. Kavram adıyla ayırt edici önermeyi birlikte kontrol etmek gerekir. Soru: 12. sınıf Tarih Toplumsal Devrim Çağında Dünya ve Türkiye testlerine nasıl hazırlanmalıyım? Cevap: Dört kavram için çift yönlü kartlar hazırlayın; önce 1960 sonrası bölgesel çatışmalar ve Kıbrıs ve Türk dış politikası, sonra Askerî müdahaleler ve anayasalar ve Göç ve ekonomik liberalleşme çiftlerini karşılaştırın. Her yanlışta çeldiricinin hangi kavrama ait olduğunu yazın.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.