12. Sınıf Tarih İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya Konu Anlatımı

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. 12. sınıf Tarih dersindeki İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya konusu, birbirini tamamlayan dört odağı birlikte kurar: Çok partili hayata geçiş, Soğuk Savaş blokları, Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi ve Marshall yardımı ve toplumsal değişim. Bu derste amaç yalnız kavram adlarını hatırlamak değildir; her kavramın hangi kanıtla desteklendiğini, hangi açıklamayla karıştırılmaması gerektiğini ve yeni bir durumda nasıl kullanılacağını görmektir. Çalışma boyunca resmî öğretim programındaki kapsam korunur. Metin sesli okumaya uygun sade cümlelerle düzenlenmiştir. Önce kavramları tanımlayın, ardından alan önermelerini karşılaştırın ve son olarak açıklamayı uygun kavramla eşleştirerek öğrenmenizi denetleyin.

2. Ayrıntılı anlatım

   Birinci kavram çiftini yerleştirme. İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya konusu için ilk ayrım Çok partili hayata geçiş ile Soğuk Savaş blokları arasında kurulur. Çok partili hayata geçiş için temel önerme şöyledir: Demokrat Partinin kurulması ile 1946 ve 1950 seçimleri Türkiye’de çok partili siyasi hayatın yerleşmesi ve seçim usullerinin değişmesi açısından dönüm noktalarıdır. Buna karşılık Soğuk Savaş blokları şu açıklamayla tanınır: İkinci Dünya Savaşı sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği öncülüğündeki NATO ile Varşova Paktı dünya siyasetini iki bloklu rekabete göre şekillendirmiştir. İki cümleyi yan yana okumak, aynı konu içinde farklı işlevleri ayırmayı sağlar. Çalışırken kavram adını tek başına ezberlemek yerine açıklamadaki özne, ilişki ve sonucu işaretleyin. Ardından her önermeyi kendi sözcüklerinizle yeniden kurun. Böylece benzer görünen seçeneklerde yalnız anahtar kelimeye değil, ifadenin tamamına dayanarak karar verebilirsiniz. İkinci kavram çiftini ilişkilendirme. Konunun ikinci kavram çifti Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi ve Marshall yardımı ve toplumsal değişim başlıklarından oluşur. Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi için doğrulanması gereken alan önermesi şudur: Truman Doktrini, Kore Savaşı’na asker gönderilmesi, Avrupa Konseyine katılım ve 1952 NATO üyeliği Türkiye’nin savaş sonrası dış politika yönelimini göstermiştir. Marshall yardımı ve toplumsal değişim ise şu sınırla açıklanır: Marshall yardımlarıyla tarımda makineleşmenin hızlanması, kara yollarının öne çıkması ve köyden kente göç 1950’ler Türkiye’sinin ekonomik ve toplumsal yapısını dönüştürmüştür. Bu iki odağı çözümlerken neden, süreç, bağlam ve sonuç ifadelerini birbirinden ayırın. Bir önerme başka bir kavramla ilişkili olsa bile sorunun istediği doğrudan açıklamayı vermiyorsa doğru cevap olamaz. Bu ayrım, çoktan seçmeli sorularda doğru olan fakat soru kökünü karşılamayan çeldiricileri elemek için özellikle önemlidir. Kanıt ve yöntemle çalışma. Tarih dersinde İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya konusu incelenirken güvenilir sonuca ulaşmak için şu yöntem kullanılır: tarihsel soruyu açıkça kurmak, kaynağın üretildiği bağlamı ve bakış açısını incelemek, bağımsız kanıtları karşılaştırmak ve değişim ile nedenselliği anakronizme düşmeden açıklamak Önce sorudaki veri, metin, örnek ya da ilişkiyi belirleyin. Sonra bu kanıtın Çok partili hayata geçiş, Soğuk Savaş blokları, Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi veya Marshall yardımı ve toplumsal değişim kavramlarından hangisini doğrudan desteklediğini sorun. Kanıtın kaynağını ve bağlamını görmeden sonuç çıkarmayın. İddia ile gerekçe arasındaki bağı açıkça yazmak, ezbere dayalı cevabı önler. Resmî kaynakta verilen kavramsal sınır, yorumun başlangıç noktasıdır; yeni durumlara aktarım ise bu sınırı bozmadan yapılmalıdır. Yeni duruma uygulama ve transfer. Bir uygulama sorusunda önce hangi alan önermesinin sınandığını bulun. Eğer durum Demokrat Partinin kurulması ile 1946 ve 1950 seçimleri Türkiye’de çok partili siyasi hayatın yerleşmesi ve seçim usullerinin değişmesi açısından dönüm noktalarıdır. önermesini destekliyorsa Çok partili hayata geçiş odağına; İkinci Dünya Savaşı sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği öncülüğündeki NATO ile Varşova Paktı dünya siyasetini iki bloklu rekabete göre şekillendirmiştir. önermesini destekliyorsa Soğuk Savaş blokları odağına dönün. Aynı yolu Truman Doktrini, Kore Savaşı’na asker gönderilmesi, Avrupa Konseyine katılım ve 1952 NATO üyeliği Türkiye’nin savaş sonrası dış politika yönelimini göstermiştir. ile Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi ve Marshall yardımlarıyla tarımda makineleşmenin hızlanması, kara yollarının öne çıkması ve köyden kente göç 1950’ler Türkiye’sinin ekonomik ve toplumsal yapısını dönüştürmüştür. ile Marshall yardımı ve toplumsal değişim için de izleyin. Sonuca gitmeden önce “Bu kanıt gerçekten hangi kavramın ayırt edici özelliğini gösteriyor?” sorusunu sorun. Günlük yaşam, deney, harita, metin, belge, iletişim ya da düşünce örneği değişebilir; ancak kavram ile açıklama arasındaki mantıksal bağ değişmez. Transfer becerisi bu bağı yeni bağlamda yeniden kurabilmektir. Yanılgıları ayıklama ve öz denetim. İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya çalışılırken en sık hata, dört doğru önermeyi kendi kavramları dışında kullanmaktır. Demokrat Partinin kurulması ile 1946 ve 1950 seçimleri Türkiye’de çok partili siyasi hayatın yerleşmesi ve seçim usullerinin değişmesi açısından dönüm noktalarıdır. açıklamasını Soğuk Savaş blokları ile, İkinci Dünya Savaşı sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği öncülüğündeki NATO ile Varşova Paktı dünya siyasetini iki bloklu rekabete göre şekillendirmiştir. açıklamasını Çok partili hayata geçiş ile eşleştirmeyin. Benzer biçimde Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi ile Marshall yardımı ve toplumsal değişim arasındaki farkı ve Çok partili hayata geçiş ile Soğuk Savaş blokları arasındaki bağı açık tutun. Çalışma sonunda dört kart hazırlayın: ön yüze kavramı, arka yüze yalnız o kavrama ait alan önermesini yazın. Kartları karıştırıp açıklamadan kavrama ve kavramdan açıklamaya iki yönde çalışın. Yanlış cevapta yalnız doğru harfi değil, çeldiricinin neden başka bir kavrama ait olduğunu da bir cümleyle belirtin.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: 12. sınıf Tarih İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya konusu hangi dört odağı kapsar? Cevap: Konu Çok partili hayata geçiş, Soğuk Savaş blokları, Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi ve Marshall yardımı ve toplumsal değişim odaklarını kapsar. Her odağın kendi alan önermesiyle birlikte öğrenilmesi, kavramların birbirine karıştırılmasını önler. Soru: İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya konusunda Çok partili hayata geçiş ile Soğuk Savaş blokları nasıl ayırt edilir? Cevap: Çok partili hayata geçiş için ölçüt “Demokrat Partinin kurulması ile 1946 ve 1950 seçimleri Türkiye’de çok partili siyasi hayatın yerleşmesi ve seçim usullerinin değişmesi açısından dönüm noktalarıdır.” önermesidir. Soğuk Savaş blokları ise “İkinci Dünya Savaşı sonrasında Amerika Birleşik Devletleri ve Sovyetler Birliği öncülüğündeki NATO ile Varşova Paktı dünya siyasetini iki bloklu rekabete göre şekillendirmiştir.” açıklamasıyla tanınır; soru kökünde hangi ölçütün istendiğine bakılmalıdır. Soru: 12. sınıf Tarih dersinde İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya konusundaki Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi kavramı nasıl denetlenir? Cevap: Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi kavramı “Truman Doktrini, Kore Savaşı’na asker gönderilmesi, Avrupa Konseyine katılım ve 1952 NATO üyeliği Türkiye’nin savaş sonrası dış politika yönelimini göstermiştir.” önermesini destekleyen kanıt aranarak denetlenir. Kanıtın bağlamı ve kullanılan Tarih yöntemi açıkça belirtilmelidir. Soru: 12. sınıf İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya konusunda Marshall yardımı ve toplumsal değişim başlığındaki en sık eşleştirme hatası nedir? Cevap: En sık hata Marshall yardımı ve toplumsal değişim için geçerli olan “Marshall yardımlarıyla tarımda makineleşmenin hızlanması, kara yollarının öne çıkması ve köyden kente göç 1950’ler Türkiye’sinin ekonomik ve toplumsal yapısını dönüştürmüştür.” açıklamasını başka bir kavramın tanımı sanmaktır. Kavram adıyla ayırt edici önermeyi birlikte kontrol etmek gerekir. Soru: 12. sınıf Tarih İkinci Dünya Savaşı Sonrasında Türkiye ve Dünya testlerine nasıl hazırlanmalıyım? Cevap: Dört kavram için çift yönlü kartlar hazırlayın; önce Çok partili hayata geçiş ve Soğuk Savaş blokları, sonra Türkiye’nin Batı ittifakına yönelişi ve Marshall yardımı ve toplumsal değişim çiftlerini karşılaştırın. Her yanlışta çeldiricinin hangi kavrama ait olduğunu yazın.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.