12. Sınıf Tarih İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya Konu Anlatımı

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. 12. sınıf Tarih dersindeki İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya konusu, birbirini tamamlayan dört odağı birlikte kurar: Çok partili hayat denemeleri, Atatürk dönemi dış politikası, 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ve Barış arayışları ve ideolojiler. Bu derste amaç yalnız kavram adlarını hatırlamak değildir; her kavramın hangi kanıtla desteklendiğini, hangi açıklamayla karıştırılmaması gerektiğini ve yeni bir durumda nasıl kullanılacağını görmektir. Çalışma boyunca resmî öğretim programındaki kapsam korunur. Metin sesli okumaya uygun sade cümlelerle düzenlenmiştir. Önce kavramları tanımlayın, ardından alan önermelerini karşılaştırın ve son olarak açıklamayı uygun kavramla eşleştirerek öğrenmenizi denetleyin.

2. Ayrıntılı anlatım

   Birinci kavram çiftini yerleştirme. İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya konusu için ilk ayrım Çok partili hayat denemeleri ile Atatürk dönemi dış politikası arasında kurulur. Çok partili hayat denemeleri için temel önerme şöyledir: Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Serbest Cumhuriyet Fırkası çok partili siyasi hayat arayışları olmuş ancak dönemin güvenlik ve rejim tartışmaları içinde kısa süre yaşamıştır. Buna karşılık Atatürk dönemi dış politikası şu açıklamayla tanınır: Musul, Milletler Cemiyeti, Balkan Antantı, Sadabat Paktı, Montrö ve Hatay süreçlerinde Türkiye güvenlik ile barışçı diplomasi hedeflerini birlikte gözetmiştir. İki cümleyi yan yana okumak, aynı konu içinde farklı işlevleri ayırmayı sağlar. Çalışırken kavram adını tek başına ezberlemek yerine açıklamadaki özne, ilişki ve sonucu işaretleyin. Ardından her önermeyi kendi sözcüklerinizle yeniden kurun. Böylece benzer görünen seçeneklerde yalnız anahtar kelimeye değil, ifadenin tamamına dayanarak karar verebilirsiniz. İkinci kavram çiftini ilişkilendirme. Konunun ikinci kavram çifti 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ve Barış arayışları ve ideolojiler başlıklarından oluşur. 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı için doğrulanması gereken alan önermesi şudur: 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı üretim, ticaret ve istihdamı uluslararası ölçekte daraltmış; Türkiye’de devlet öncülüğündeki ekonomik politikaların ağırlığını artırmıştır. Barış arayışları ve ideolojiler ise şu sınırla açıklanır: Milletler Cemiyeti, Locarno ve Briand-Kellogg girişimleri kalıcı barış ararken faşizm, nazizm ve komünizm gibi ideolojilerin güçlenmesi yeni çatışma risklerini büyütmüştür. Bu iki odağı çözümlerken neden, süreç, bağlam ve sonuç ifadelerini birbirinden ayırın. Bir önerme başka bir kavramla ilişkili olsa bile sorunun istediği doğrudan açıklamayı vermiyorsa doğru cevap olamaz. Bu ayrım, çoktan seçmeli sorularda doğru olan fakat soru kökünü karşılamayan çeldiricileri elemek için özellikle önemlidir. Kanıt ve yöntemle çalışma. Tarih dersinde İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya konusu incelenirken güvenilir sonuca ulaşmak için şu yöntem kullanılır: tarihsel soruyu açıkça kurmak, kaynağın üretildiği bağlamı ve bakış açısını incelemek, bağımsız kanıtları karşılaştırmak ve değişim ile nedenselliği anakronizme düşmeden açıklamak Önce sorudaki veri, metin, örnek ya da ilişkiyi belirleyin. Sonra bu kanıtın Çok partili hayat denemeleri, Atatürk dönemi dış politikası, 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı veya Barış arayışları ve ideolojiler kavramlarından hangisini doğrudan desteklediğini sorun. Kanıtın kaynağını ve bağlamını görmeden sonuç çıkarmayın. İddia ile gerekçe arasındaki bağı açıkça yazmak, ezbere dayalı cevabı önler. Resmî kaynakta verilen kavramsal sınır, yorumun başlangıç noktasıdır; yeni durumlara aktarım ise bu sınırı bozmadan yapılmalıdır. Yeni duruma uygulama ve transfer. Bir uygulama sorusunda önce hangi alan önermesinin sınandığını bulun. Eğer durum Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Serbest Cumhuriyet Fırkası çok partili siyasi hayat arayışları olmuş ancak dönemin güvenlik ve rejim tartışmaları içinde kısa süre yaşamıştır. önermesini destekliyorsa Çok partili hayat denemeleri odağına; Musul, Milletler Cemiyeti, Balkan Antantı, Sadabat Paktı, Montrö ve Hatay süreçlerinde Türkiye güvenlik ile barışçı diplomasi hedeflerini birlikte gözetmiştir. önermesini destekliyorsa Atatürk dönemi dış politikası odağına dönün. Aynı yolu 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı üretim, ticaret ve istihdamı uluslararası ölçekte daraltmış; Türkiye’de devlet öncülüğündeki ekonomik politikaların ağırlığını artırmıştır. ile 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ve Milletler Cemiyeti, Locarno ve Briand-Kellogg girişimleri kalıcı barış ararken faşizm, nazizm ve komünizm gibi ideolojilerin güçlenmesi yeni çatışma risklerini büyütmüştür. ile Barış arayışları ve ideolojiler için de izleyin. Sonuca gitmeden önce “Bu kanıt gerçekten hangi kavramın ayırt edici özelliğini gösteriyor?” sorusunu sorun. Günlük yaşam, deney, harita, metin, belge, iletişim ya da düşünce örneği değişebilir; ancak kavram ile açıklama arasındaki mantıksal bağ değişmez. Transfer becerisi bu bağı yeni bağlamda yeniden kurabilmektir. Yanılgıları ayıklama ve öz denetim. İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya çalışılırken en sık hata, dört doğru önermeyi kendi kavramları dışında kullanmaktır. Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Serbest Cumhuriyet Fırkası çok partili siyasi hayat arayışları olmuş ancak dönemin güvenlik ve rejim tartışmaları içinde kısa süre yaşamıştır. açıklamasını Atatürk dönemi dış politikası ile, Musul, Milletler Cemiyeti, Balkan Antantı, Sadabat Paktı, Montrö ve Hatay süreçlerinde Türkiye güvenlik ile barışçı diplomasi hedeflerini birlikte gözetmiştir. açıklamasını Çok partili hayat denemeleri ile eşleştirmeyin. Benzer biçimde 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ile Barış arayışları ve ideolojiler arasındaki farkı ve Çok partili hayat denemeleri ile Atatürk dönemi dış politikası arasındaki bağı açık tutun. Çalışma sonunda dört kart hazırlayın: ön yüze kavramı, arka yüze yalnız o kavrama ait alan önermesini yazın. Kartları karıştırıp açıklamadan kavrama ve kavramdan açıklamaya iki yönde çalışın. Yanlış cevapta yalnız doğru harfi değil, çeldiricinin neden başka bir kavrama ait olduğunu da bir cümleyle belirtin.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: 12. sınıf Tarih İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya konusu hangi dört odağı kapsar? Cevap: Konu Çok partili hayat denemeleri, Atatürk dönemi dış politikası, 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ve Barış arayışları ve ideolojiler odaklarını kapsar. Her odağın kendi alan önermesiyle birlikte öğrenilmesi, kavramların birbirine karıştırılmasını önler. Soru: İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya konusunda Çok partili hayat denemeleri ile Atatürk dönemi dış politikası nasıl ayırt edilir? Cevap: Çok partili hayat denemeleri için ölçüt “Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası ile Serbest Cumhuriyet Fırkası çok partili siyasi hayat arayışları olmuş ancak dönemin güvenlik ve rejim tartışmaları içinde kısa süre yaşamıştır.” önermesidir. Atatürk dönemi dış politikası ise “Musul, Milletler Cemiyeti, Balkan Antantı, Sadabat Paktı, Montrö ve Hatay süreçlerinde Türkiye güvenlik ile barışçı diplomasi hedeflerini birlikte gözetmiştir.” açıklamasıyla tanınır; soru kökünde hangi ölçütün istendiğine bakılmalıdır. Soru: 12. sınıf Tarih dersinde İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya konusundaki 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı kavramı nasıl denetlenir? Cevap: 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı kavramı “1929 Dünya Ekonomik Bunalımı üretim, ticaret ve istihdamı uluslararası ölçekte daraltmış; Türkiye’de devlet öncülüğündeki ekonomik politikaların ağırlığını artırmıştır.” önermesini destekleyen kanıt aranarak denetlenir. Kanıtın bağlamı ve kullanılan Tarih yöntemi açıkça belirtilmelidir. Soru: 12. sınıf İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya konusunda Barış arayışları ve ideolojiler başlığındaki en sık eşleştirme hatası nedir? Cevap: En sık hata Barış arayışları ve ideolojiler için geçerli olan “Milletler Cemiyeti, Locarno ve Briand-Kellogg girişimleri kalıcı barış ararken faşizm, nazizm ve komünizm gibi ideolojilerin güçlenmesi yeni çatışma risklerini büyütmüştür.” açıklamasını başka bir kavramın tanımı sanmaktır. Kavram adıyla ayırt edici önermeyi birlikte kontrol etmek gerekir. Soru: 12. sınıf Tarih İki Savaş Arasındaki Dönemde Türkiye ve Dünya testlerine nasıl hazırlanmalıyım? Cevap: Dört kavram için çift yönlü kartlar hazırlayın; önce Çok partili hayat denemeleri ve Atatürk dönemi dış politikası, sonra 1929 Dünya Ekonomik Bunalımı ve Barış arayışları ve ideolojiler çiftlerini karşılaştırın. Her yanlışta çeldiricinin hangi kavrama ait olduğunu yazın.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.