12. Sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Din-Bilim İlişkisi ve İlim Anlayışı Konu Anlatımı

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. 12. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersindeki Din-Bilim İlişkisi ve İlim Anlayışı konusu, birbirini tamamlayan dört odağı birlikte kurar: Din-bilim ilişkisi, İlim, Âlim ve bilgin ve Fâtır suresi 27-28. Bu derste amaç yalnız kavram adlarını hatırlamak değildir; her kavramın hangi kanıtla desteklendiğini, hangi açıklamayla karıştırılmaması gerektiğini ve yeni bir durumda nasıl kullanılacağını görmektir. Çalışma boyunca resmî öğretim programındaki kapsam korunur. Metin sesli okumaya uygun sade cümlelerle düzenlenmiştir. Önce kavramları tanımlayın, ardından alan önermelerini karşılaştırın ve son olarak açıklamayı uygun kavramla eşleştirerek öğrenmenizi denetleyin.

2. Ayrıntılı anlatım

   Birinci kavram çiftini yerleştirme. Din-Bilim İlişkisi ve İlim Anlayışı konusu için ilk ayrım Din-bilim ilişkisi ile İlim arasında kurulur. Din-bilim ilişkisi için temel önerme şöyledir: Din varlık, insan ve değer hakkında anlam çerçevesi sunarken bilim olguları yöntemli gözlem ve kanıtla inceler; iki alanın soruları ve yöntemleri ayırt edilerek ilişki kurulur. Buna karşılık İlim şu açıklamayla tanınır: İlim doğru ve yararlı bilgiyi yöntemli biçimde edinme çabasını ifade eder; İslam’ın temel kaynakları öğrenmeyi ve düşünmeyi teşvik eder. İki cümleyi yan yana okumak, aynı konu içinde farklı işlevleri ayırmayı sağlar. Çalışırken kavram adını tek başına ezberlemek yerine açıklamadaki özne, ilişki ve sonucu işaretleyin. Ardından her önermeyi kendi sözcüklerinizle yeniden kurun. Böylece benzer görünen seçeneklerde yalnız anahtar kelimeye değil, ifadenin tamamına dayanarak karar verebilirsiniz. İkinci kavram çiftini ilişkilendirme. Konunun ikinci kavram çifti Âlim ve bilgin ve Fâtır suresi 27-28 başlıklarından oluşur. Âlim ve bilgin için doğrulanması gereken alan önermesi şudur: Âlim ve bilgin, bilgisini araştırma, eleştirel değerlendirme ve toplum yararına kullanma sorumluluğu taşıyan kişidir. Fâtır suresi 27-28 ise şu sınırla açıklanır: Fâtır suresi 27-28. ayetler doğadaki renk ve canlı çeşitliliğine dikkat çekerek bilgi, gözlem ve Allah’a karşı sorumluluk bilinci arasında bağ kurar. Bu iki odağı çözümlerken neden, süreç, bağlam ve sonuç ifadelerini birbirinden ayırın. Bir önerme başka bir kavramla ilişkili olsa bile sorunun istediği doğrudan açıklamayı vermiyorsa doğru cevap olamaz. Bu ayrım, çoktan seçmeli sorularda doğru olan fakat soru kökünü karşılamayan çeldiricileri elemek için özellikle önemlidir. Kanıt ve yöntemle çalışma. Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde Din-Bilim İlişkisi ve İlim Anlayışı konusu incelenirken güvenilir sonuca ulaşmak için şu yöntem kullanılır: dinî kavramları Kur’an ve sünnetin temel ilkeleri, tarihsel bağlam ve din bilimlerinin nesnel-betimsel yaklaşımıyla incelemek; yorum ile doğrulanmış bilgiyi ayırmak Önce sorudaki veri, metin, örnek ya da ilişkiyi belirleyin. Sonra bu kanıtın Din-bilim ilişkisi, İlim, Âlim ve bilgin veya Fâtır suresi 27-28 kavramlarından hangisini doğrudan desteklediğini sorun. Kanıtın kaynağını ve bağlamını görmeden sonuç çıkarmayın. İddia ile gerekçe arasındaki bağı açıkça yazmak, ezbere dayalı cevabı önler. Resmî kaynakta verilen kavramsal sınır, yorumun başlangıç noktasıdır; yeni durumlara aktarım ise bu sınırı bozmadan yapılmalıdır. Yeni duruma uygulama ve transfer. Bir uygulama sorusunda önce hangi alan önermesinin sınandığını bulun. Eğer durum Din varlık, insan ve değer hakkında anlam çerçevesi sunarken bilim olguları yöntemli gözlem ve kanıtla inceler; iki alanın soruları ve yöntemleri ayırt edilerek ilişki kurulur. önermesini destekliyorsa Din-bilim ilişkisi odağına; İlim doğru ve yararlı bilgiyi yöntemli biçimde edinme çabasını ifade eder; İslam’ın temel kaynakları öğrenmeyi ve düşünmeyi teşvik eder. önermesini destekliyorsa İlim odağına dönün. Aynı yolu Âlim ve bilgin, bilgisini araştırma, eleştirel değerlendirme ve toplum yararına kullanma sorumluluğu taşıyan kişidir. ile Âlim ve bilgin ve Fâtır suresi 27-28. ayetler doğadaki renk ve canlı çeşitliliğine dikkat çekerek bilgi, gözlem ve Allah’a karşı sorumluluk bilinci arasında bağ kurar. ile Fâtır suresi 27-28 için de izleyin. Sonuca gitmeden önce “Bu kanıt gerçekten hangi kavramın ayırt edici özelliğini gösteriyor?” sorusunu sorun. Günlük yaşam, deney, harita, metin, belge, iletişim ya da düşünce örneği değişebilir; ancak kavram ile açıklama arasındaki mantıksal bağ değişmez. Transfer becerisi bu bağı yeni bağlamda yeniden kurabilmektir. Yanılgıları ayıklama ve öz denetim. Din-Bilim İlişkisi ve İlim Anlayışı çalışılırken en sık hata, dört doğru önermeyi kendi kavramları dışında kullanmaktır. Din varlık, insan ve değer hakkında anlam çerçevesi sunarken bilim olguları yöntemli gözlem ve kanıtla inceler; iki alanın soruları ve yöntemleri ayırt edilerek ilişki kurulur. açıklamasını İlim ile, İlim doğru ve yararlı bilgiyi yöntemli biçimde edinme çabasını ifade eder; İslam’ın temel kaynakları öğrenmeyi ve düşünmeyi teşvik eder. açıklamasını Din-bilim ilişkisi ile eşleştirmeyin. Benzer biçimde Âlim ve bilgin ile Fâtır suresi 27-28 arasındaki farkı ve Din-bilim ilişkisi ile İlim arasındaki bağı açık tutun. Çalışma sonunda dört kart hazırlayın: ön yüze kavramı, arka yüze yalnız o kavrama ait alan önermesini yazın. Kartları karıştırıp açıklamadan kavrama ve kavramdan açıklamaya iki yönde çalışın. Yanlış cevapta yalnız doğru harfi değil, çeldiricinin neden başka bir kavrama ait olduğunu da bir cümleyle belirtin.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular. Soru: 12. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Din-Bilim İlişkisi ve İlim Anlayışı konusu hangi dört odağı kapsar? Cevap: Konu Din-bilim ilişkisi, İlim, Âlim ve bilgin ve Fâtır suresi 27-28 odaklarını kapsar. Her odağın kendi alan önermesiyle birlikte öğrenilmesi, kavramların birbirine karıştırılmasını önler. Soru: Din-Bilim İlişkisi ve İlim Anlayışı konusunda Din-bilim ilişkisi ile İlim nasıl ayırt edilir? Cevap: Din-bilim ilişkisi için ölçüt “Din varlık, insan ve değer hakkında anlam çerçevesi sunarken bilim olguları yöntemli gözlem ve kanıtla inceler; iki alanın soruları ve yöntemleri ayırt edilerek ilişki kurulur.” önermesidir. İlim ise “İlim doğru ve yararlı bilgiyi yöntemli biçimde edinme çabasını ifade eder; İslam’ın temel kaynakları öğrenmeyi ve düşünmeyi teşvik eder.” açıklamasıyla tanınır; soru kökünde hangi ölçütün istendiğine bakılmalıdır. Soru: 12. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersinde Din-Bilim İlişkisi ve İlim Anlayışı konusundaki Âlim ve bilgin kavramı nasıl denetlenir? Cevap: Âlim ve bilgin kavramı “Âlim ve bilgin, bilgisini araştırma, eleştirel değerlendirme ve toplum yararına kullanma sorumluluğu taşıyan kişidir.” önermesini destekleyen kanıt aranarak denetlenir. Kanıtın bağlamı ve kullanılan Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi yöntemi açıkça belirtilmelidir. Soru: 12. sınıf Din-Bilim İlişkisi ve İlim Anlayışı konusunda Fâtır suresi 27-28 başlığındaki en sık eşleştirme hatası nedir? Cevap: En sık hata Fâtır suresi 27-28 için geçerli olan “Fâtır suresi 27-28. ayetler doğadaki renk ve canlı çeşitliliğine dikkat çekerek bilgi, gözlem ve Allah’a karşı sorumluluk bilinci arasında bağ kurar.” açıklamasını başka bir kavramın tanımı sanmaktır. Kavram adıyla ayırt edici önermeyi birlikte kontrol etmek gerekir. Soru: 12. sınıf Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi Din-Bilim İlişkisi ve İlim Anlayışı testlerine nasıl hazırlanmalıyım? Cevap: Dört kavram için çift yönlü kartlar hazırlayın; önce Din-bilim ilişkisi ve İlim, sonra Âlim ve bilgin ve Fâtır suresi 27-28 çiftlerini karşılaştırın. Her yanlışta çeldiricinin hangi kavrama ait olduğunu yazın.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.