LGS İngilizce: Friendship: Daveti Anla, Nazik Yanıtı Kanıtla

Rehberli anlatımda söylenen yönlendirmeler dâhil tam metin. Düşünme araları sessizdir.

1. Giriş

   Konuya başlayalım. Bu derste hedefin yalnız invitation sözcüğünün Türkçesini bilmek değil; kimin kimi, neye çağırdığını ve yanıtın gerçekten ne söylediğini anlamak. Özgün İngilizce örnekleri önce kendi başına oku, sonra Türkçe açıklamayla düşünceni karşılaştır. Her iki bölümden sonra ilgili testi çöz. Bu yazılı okuma çalışmasıdır; ses dinlemiş veya İngilizce konuşma becerin ölçülmüş sayılmaz. Yanlışında metne dönüp kanıt gösterebilmen, doğru harfi ezberlemenden daha önemlidir.

2. Ayrıntılı anlatım

   Davetin ve yanıtın iletişim amacını bul. Bir mesajı okumaya “Bu kişi ne yapmaya çalışıyor?” sorusuyla başla. Deniz: “Would you like to join our reading circle on Tuesday?” dediğinde bir davet yapıyor. Join katılmak, reading circle birlikte kitap konuşulan grup demektir. Yanıtta “Yes, I'd be happy to join you.” yazıyorsa kabul vardır. “Thank you, but I can't join you.” ise nazik bir rettir. Thank you sözcükleri tek başına kabul anlamına gelmez; cümlenin tamamını okumalısın. Şimdi şu yanıtı düşün: “I'd like to join you, but I have another plan.” Kişi isteğini söylüyor, fakat başka bir plan nedeniyle katılamıyor. But iki parçayı karşı karşıya getirir; ilk olumlu sözcüğü görüp kabul kararı verme. “Maybe. I'll let you know tomorrow.” kesin kabul değildir; kişi yanıtını daha sonra bildirecektir. Bir özür de tek başına bütün mesajı açıklamaz. Sorry sonrasında neden, katılım kararı veya başka bir istek gelebilir. İletişim kalıbı kutun şöyle olabilir: invitation — katılma çağrısı; accept — kabul etmek; refuse — reddetmek; reason — neden; reply — yanıt. “How about meeting after the club?” bir öneridir; “Where does the club meet?” yer sorar. Kendini dene: “Thanks for asking. I can't be there.” yanıtını kabul, ret veya belirsiz olarak sınıflandır. Ret olduğunu can’t be there ifadesi kanıtlar. Bir daveti reddetmek kabalık veya arkadaşlığın bittiği anlamına gelmez. Arkadaşlık sözcüklerini davranışla ilişkilendir. Bir kişilik sözcüğünü ezberlemek yerine davranışına bağla. “Mina keeps her promises. When she says she will help, she does.” metninde reliable, yani güvenilir sözcüğü uygun bir özet olabilir. Keeps her promises sözünü tutar anlamındadır. “Arda listens when I feel worried.” cümlesi destek olmayı anlatır. Support yardım ve destek vermek; count on birine güvenebilmek anlamında kullanılabilir. Metinde kanıtı olmayan bir özelliği sırf olumlu diye seçme. “Lara and I get on well, but we like different games.” cümlesinde get on well iyi anlaşmayı anlatır. Aynı oyunları sevmeleri gerekmez; but sonrası açıkça farklı ilgiler verir. Have something in common ortak bir yön paylaşmaktır. İki kişinin aynı kitabı sevmesi, bütün zevklerinin aynı olduğunu kanıtlamaz. “He never tells anyone my private news.” sözünde private news özel bilgi, never tells ise paylaşmama davranışıdır. Bu, metindeki güven gerekçesidir; öğrencinin gerçek özel bilgisini açıklamasını isteyen bir görev değildir. Kısa bir özdenetim yap: “Selim helps me practise before a presentation.” Metin yardım davranışı gösterir; Selim'in mutlaka en iyi notu aldığı sonucunu vermez. Soru bir sözcüğün bağlamsal anlamını soruyorsa davranış ile sözcüğü eşleştir. Tüm kişiliği tek olaydan yargılama, “gerçek arkadaş her isteği kabul eder” gibi bir kural üretme. Arkadaşlık karşılıklı saygı ve kişisel sınırlarla birlikte düşünülmelidir. İlk testte hem iletişim amacını hem davranış kanıtını bulmaya çalış. Davet kartından gerekli ayrıntıyı çıkar. Bir davet kartını bilgi haritası olarak oku. Özgün örneğimiz: “BOOK SWAP — Sunday, 14:00–15:00. School library. Bring one book you want to exchange. Please reply by Thursday.” Etkinlik kitap değişimi, gün pazar, yer okul kütüphanesi, saat aralığı 14.00–15.00'dır. Getirilecek nesne bir kitaptır. Reply by Thursday ise perşembeye kadar yanıt ver demektir; etkinliğin perşembe yapılacağı anlamına gelmez. Sorunun istediği alanı belirle. Where yer, when zaman, what to bring getirilecek şey, how long süre hakkında bilgi ister. Örnekte “Where?” sorusunun cevabı Sunday olamaz; doğru bir bilgi yanlış soruya yanıt olabilir. Davet eden kişiyle davet edilen kişiyi de ayır. “To Ece, from Tuna” yazısı alıcının Ece, gönderenin Tuna olduğunu belirtir. Her iki isim kartta geçse de görevleri aynı değildir. Bir ayrıntı verilmemişse onu uydurma. Örnek kartta ücret yazmıyor; bu, etkinliğin kesin ücretsiz olduğunu kanıtlamaz. “Free entry” yazsaydı girişin ücretsiz olduğunu söyleyebilirdik. Aynı şekilde getirilecek kitap söylenmiş olması yiyecek getirmenin yasaklandığını göstermez. Kendi boş haritanı oluştur: event, day, time, place, bring, reply. Karttan bu alanları doldur; bulunmayan bilgiye “not stated” yaz. Böylece metinde bulunmama ile yanlış olma arasındaki farkı öğrenirsin. Duruma uygun dürüst ve nazik yanıt seç. Bir yanıtın dilbilgisel olarak düzgün olması yetmez; verilen duruma da uymalıdır. “Ekin wants to come, but her school team has a match at the same time.” bilgisi verilmişse uygun yanıt isteği ve engeli birlikte korur: “Thank you for inviting me. I'd like to come, but I have a match then.” “I don't like your event.” demek metinde bulunmayan bir isteksizlik ekler. “I'll be there.” ise saat çakışmasını yok sayar. Neden ile sonucu ayır. “I can't come because I must finish my project.” mesajında katılamama karar, proje bitirme gerekçedir. Because nedenin başladığını gösterir. Bir öğrenci başka gün önerebilir: “Could we meet on Wednesday instead?” Instead burada bunun yerine anlamındadır. Bu cümle ilk planın kesin kabulü değil, alternatif isteğidir. “I'm free on Wednesday.” bilgisi de tek başına karşı tarafın uygun olduğunu kanıtlamaz. Yanıt yazma özdenetiminde üç küçük kutu kullan: teşekkür veya nazik başlangıç, açık karar, gerekiyorsa verilen durumla tutarlı neden. Kendi gerçek özel hayatından bilgi vermek zorunda değilsin; örnek durum üzerinden yazabilirsin. Bu ders serbest yazına otomatik başarı puanı vermiyor. Testte hazır yanıtları okuyup hangisinin belirtilen durumu doğru taşıdığını seçeceksin. Bir yanıtı elemeden önce sor: kabul mü ret mi, gerekçesi gerçekten verilmiş mi, yeni bir bilgi uyduruyor mu? Bu üç kontrol birçok yakın seçeneği ayırır. Mesajları ve plan koşullarını birlikte oku. Birden fazla kısa metni birleştirirken her bilginin sahibini ve zamanını not et. Diyelim plan listesi şöyle: “Art room: Monday 16:00. Reading room: Tuesday 16:00.” Arkadaşının mesajı “I can only come on Tuesday.” olsun. İki bilgi birlikte okunduğunda salı planı uygundur. Yalnız etkinlik adını beğenmek yeterli değildir; açık zaman koşulu da karşılanmalıdır. Only yalnız anlamıyla seçenekleri sınırlar. Yeni bir mesaj eski ayrıntıyı değiştirebilir. İlk davette garden yazıp son mesajda “The place is now the school hall. The time is the same.” deniyorsa yer okul salonu olur; saat korunur. Bu güncellemeyi bütün kartın değişmesi gibi yorumlama. “We moved the event because of the rain.” denmedikçe değişiklik nedenini hava durumuna bağlama. Bir başka mesaj yalnız “Can we meet later?” diye soruyorsa saat henüz kesin değişmiş değildir; öneri ile onay farklıdır. Plan sorularında küçük bir çizelge kur: kişi, uygun gün/saat, zorunlu koşul, seçilen etkinlik. Bütün uygun zamanlar veriliyorsa ortak olanı bulabilirsin. Bir kişinin programı eksikse boş alanı otomatik olarak müsait sayma. İki açık şart varsa her adayı ikisine de göre kontrol et. Bu bölümde zor olan uzun İngilizce cümle değil, kısa bilgileri kaybetmeden bir araya getirmektir. Cevabını verdikten sonra iki ayrı kanıtı da göster; yalnız bir mesajı okuduysan çözümün eksik olabilir. Metnin kanıtladığı ile varsayımı ayır. Okuduğunu anlamada üç durum vardır: metin bir bilgiyi destekler, metin onun tersini söyler veya yeterli bilgi vermez. “I can't join the picnic this week.” ifadesi bu haftaki katılamamayı açıklar; kişinin hiçbir zaman piknik sevmediğini söylemez. Never gibi kesin bir sözcük eklemek kapsamı değiştirir. “My friend invites me to a workshop.” cümlesi daveti gösterir; daveti kabul ettiğini henüz göstermez. “Which information is missing?” türü bir soruda kartı alan alan tara. Yer, saat ve getirilecek şey yazıyor ama ücret yoksa eksik bilgi ücret olabilir. Metinde yanlış olan bir ayrıntı ile hiç verilmemiş ayrıntıyı aynı sayma. Bir kişilik yorumunda da aynı kural geçerlidir: birine yardım eden kişinin başka bütün konularda nasıl davrandığını bu metinden öğrenemeyiz. Yorumun kapsamını kanıt kadar tut. Son uygulaman: bir kısa davet ve ona yanıt yaz, sonra kendi yazını üç soruyla kontrol et. Etkinlik anlaşılır mı? Karar açık mı? Neden ile karar çelişiyor mu? Bu gönüllü alıştırma notlandırılmaz; yazma becerisinin tamamını ölçtüğünü iddia etmiyoruz. Son testte yanlışını düzeltirken “Bu seçeneği hangi kelime çürütüyor?” sorusuna cevap ver. Kanıt yoksa bunu dürüstçe belirt. Hedef bütün metni Türkçeye kelime kelime çevirmek değil, iletişim amacını ve gerekli bilgiyi güvenilir biçimde çıkarmaktır.

3. Sık sorulanlar

   Sık sorulan sorular.

4. Bölüm 4

   Şimdi öğrendiğini dene. Kısa testi çöz; her seçenekteki açıklamayla doğru yöntemi pekiştir. Teste başla.