ANLAM + BAĞLAM
Anlamları örnekleriyle ayır.
Her numara farklı bir anlam duyusudur. Örnek ve kelime ilişkileri yalnızca bağlı olduğu duyuyla birlikte okunmalıdır.
-
01Ad time
Bir işin, bir oluşun içinde geçtiği, geçeceği veya geçmekte olduğu süre; hengâm, vakit.
Kullanım örneği “Zaman geçtikçe hafifleyecek yerde, daha ziyade ağırlaşan bir vicdan azabı duyarım.”
Ömer Seyfettin
-
02Ad
u sürenin belirli bir parçası; vakit.
Kullanım örneği “Efendiler, az söylemek çok yapmak zamanı gelmiştir.”
Attilâ İlhan
-
03Ad
Belirlenmiş olan an.
-
04Ad
Çağ, mevsim.
-
05Ad
Bir işe ayrılmış veya bir iş için alışılmış saatler; vakit.
-
06Ad
Dönem, devir.
Kullanım örneği “Dedelerimizin zamanında burada bir kral yaşardı.”
Reha Mağden
-
07Ad astronomy
Olayların oluş ve akış sırasını belirleyen, düzenli ve dönemli gök olaylarını birim olarak kullanan sanal bir kavram.
-
08Ad grammar
Çekimli fiilin karşıladığı kılış veya oluşun içinde geçtiği dil bilgisel zaman dilimini gösteren kategori; bildirme kipi, haber kipi.
-
09Ad geology
Yer kabuğunun geçirdiği gelişimde belirlenen ve fosillere göre dörde ayrılan geniş evrelerden her biri.
Kullanım örneği “Birinci Zaman sonunda: Akhisar, Kula, Muğla birer ada halinde. Türkiye'nin geri kalan çoğu parçaları deniz altında.”
Ekmel İZDEM, Dünkü - Bugünkü Akhisar, 1944, 30, Ülkü Basımevi
SÖZCÜĞÜN YOLCULUĞU
Köken ve etimoloji
Köken notu, kelimenin bugünkü anlamıyla aynı şey değildir; yalnızca tarihsel izini açıklar.
Osmanlı Türkçesi زمان, Arapça زَمَان (zemān), Farsça زمان
DOĞRU YAZIM
Heceleme ve kayıtlı biçimler
Biçimler sözlükte kayıtlı olduğu ölçüde gösterilir; sayfa otomatik ek tahmini üretmez.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
KELİME BAĞLARI
Deyim, kalıp, birleşik söz ve türevler
Kelimeyi tek başına değil, doğal olarak birlikte kullanıldığı yapılarla öğren.
Türemiş sözler
- zaman aşımı
- zaman ayarlı
- zaman belirteci
- zaman bilimi
- zaman birimi
- zaman çizelgesi
- zaman dışı
- zaman dizini
- zaman eki
- zaman tüneli
- zaman zaman
- zaman zarfı
- zaman zarfında
- açık zaman
- ahir zaman
- aman zaman
- art zamanlı
- basit zaman
- Birinci Zaman
- birleşik zaman
- bir zaman
- dar zaman
- Dördüncü Zaman
- eş zaman
- eş zamanlı
- geçmiş zaman
- gelecek zaman
- geniş zaman
- her zaman
- ikinci zaman
- kimi zaman
- mürekkep zaman
- müruruzaman
- ölü zaman
- şimdiki zaman
- Üçüncü Zaman
- yalın zaman
- aynı zamanda
- çift zamanı
- hikâye birleşik zamanı
- iftar zamanı
- rivayet birleşik zamanı
- yıldız zamanı
- vaktizamanında
- bir zamanlar
Deyimler ve kalıplar
- zaman almak
- zamana uymak
- zaman bırakmak
- zaman geçirmek
- zamanı geçirmek
- zamanı avlamak
- zamanı dolmak
- zamanı geçmek
- zaman ile yarışmak
- zaman kazanmak
- zaman kollamak
- zaman öldürmek
- zaman tanımak
- zaman vermek
Atasözleri
- Aç aman bilmez, çocuk zaman bilmez
- Akan çay her zaman kütük getirmez
- Her zaman çiğdem çıkmaz; bazen de küsküç kırılır
- Her zaman gemicinin istediği rüzgar esmez
- Köre şimdi gece demişler; ne zaman gündüzdü demiş
- Sakla samanı, gelir zamanı
- Zaman sana uymazsa sen zamana uy
DİLLER ARASI BAĞ
Temel çeviri karşılıkları
Çeviri tek başına bütün anlamları karşılamayabilir; varsa kullanım notunu birlikte oku.
tense
time
Tempus
neutral
Zeit
feminine
temps
ŞİMDİ SEN KULLAN
Kelimeyi üç adımda pekiştir.
Pasif okumayı bırakıp anlamı kendi cümlende kullan.
- 01Kendi sözlerinle açıkla
“zaman” kelimesinin ilk anlamını tanımı kopyalamadan bir cümlede anlat.
- 02Bağlam kur
Kelimeyi biri günlük, biri ders bağlamında olmak üzere iki ayrı cümlede kullan.
- 03Kontrol et
Cümlendeki anlam ile yukarıdaki numaralı anlamlardan hangisinin eşleştiğini belirle.
KISA SORULAR
zaman hakkında sık sorulanlar
Yanıtlar yalnızca bu sayfadaki doğrulanmış anlam, biçim ve ilişki kayıtlarından üretilir.
zaman ne demek?
Bir işin, bir oluşun içinde geçtiği, geçeceği veya geçmekte olduğu süre; hengâm, vakit.
zaman nasıl hecelenir?
zaman kelimesi “za-man” biçiminde hecelenir.
zaman kelimesinin kökeni nedir?
Osmanlı Türkçesi زمان, Arapça زَمَان (zemān), Farsça زمان
zaman kelimesinin kayıtlı biçimleri nelerdir?
Bu kayıtta zamanlar, zamanları, zamanlarınız, zaman aşımı, zaman ayarlı biçimleri yer alır. Biçim notları “Yazım ve çekim” bölümünde gösterilir.
EDİTORYAL ŞEFFAFLIK
Kaynak, lisans ve değişiklik izi
Tanım verisi ile Eğitir’in özgün örnek ve öğretim notları ayrı hak kayıtlarıyla yönetilir.
CC BY-SA değişiklik bildirimi: Kaynak veri bu sayfaya uyarlanırken alanlara ayrılmış, biçimlendirilmiş ve Eğitir’in özgün eğitim katmanından ayrı sunulmuştur. Kaynak, sürüm ve lisans bağlantısı aşağıdaki kayıtta görünür.
Türkçe Vikisözlük katılımcıları — Kaikki.org/Wiktextract ile yapılandırıldı; Eğitir alan eşleme ve filtre değişiklikleri uyguladı — CC BY-SA 4.0
- Revizyon
- trwiktionary-20260804-wiktextract-20260828