ANLAM + BAĞLAM
Anlamları örnekleriyle ayır.
Her numara farklı bir anlam duyusudur. Örnek ve kelime ilişkileri yalnızca bağlı olduğu duyuyla birlikte okunmalıdır.
-
01Ad anatomy
ağız boşluğunda tatmaya, yutkunmaya, sesleri boğumlamaya yarayan etli, hareketli, uzun organ, tat alma organı
-
02Ad linguistics
insanların düşündüklerini ve duyduklarını bildirmek için kelimelerle veya işaretlerle yaptıkları anlaşma
Kullanım örneği “Dilinden Anadolulu olduğu ancak belli oluyordu.”
S. F. Abasıyanık
-
03Ad
belli hâllerde, mesleklere, konulara mahsus dil
-
04Ad linguistics
çağa, gruba, yazara mahsus kelime hazinesi ve cümle bilgisi.
-
05Ad
düşünce, fikir ve duyguları bildirmeye yarayan herhangi bir anlatım aracı
Kullanım örneği “Tanpıar sözünü ettiğimiz yaşantıları anlatırken, üzerinde çok uğraşılmış duygusunu uyandıran, imgelerle süslü ve bundan ötürü gereğinden fazla yüklü, fazla şairane bir dil kullanıyor.”
Berna MORAN, Bir Huzursuzluğun Romanı: Huzur, Birikim, 46-47, 1978-1979, 116
-
06Ad military
sorguya çekilmek için yakalanan esir
-
07Ad geography
“kıstak” anlamında.
-
08Ad denizcilikTürkçede denizcilik
makaraların ve bastikaların içine yerleştirilmiş olan, üzerinden geçirilen halatı.
-
09Ad music
bazı üflemeli çalgılarda titreşerek ses çıkaran ince metal yaprak.
-
10Ad ölçüm
birçok aletin uzun, yassı ve çoğu hareketli bölümleri.
Kullanım örneği “Terazi dili çok keskin olmalı ki hassas ölçsün.”
-
11Ad Adana ağzı
(Adana ağzı) anahtar.
-
12Ad
ayakkabı bağlarının ayağı rahatsız etmemesini sağlayan ve bağ altına rastlayan saya parçası.
-
13Ad
istenilen yöne çevirmeye yarayan, çevresi oluklu, küçük döner tekerlek.
SÖZCÜĞÜN YOLCULUĞU
Köken ve etimoloji
Köken notu, kelimenin bugünkü anlamıyla aynı şey değildir; yalnızca tarihsel izini açıklar.
Osmanlı Türkçesi دیل sözcüğünden devralındı
DOĞRU YAZIM
Heceleme ve kayıtlı biçimler
Biçimler sözlükte kayıtlı olduğu ölçüde gösterilir; sayfa otomatik ek tahmini üretmez.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
ANLAM AĞI
Eş, yakın, karşıt ve ilgili kelimeler
İlişkiler toplu bir etiket yığını değil, doğrulandığı tür ve anlam bağlamıyla sunulur.
Eş anlamlı
KELİME BAĞLARI
Deyim, kalıp, birleşik söz ve türevler
Kelimeyi tek başına değil, doğal olarak birlikte kullanıldığı yapılarla öğren.
Türemiş sözler
- dil adası
- dil akrabalığı
- dilaltı
- dil altı bezleri
- dil atlası
- dil avcısı
- dil balığı
- dilbasar
- dil bilgisi
- dil bilimi
- dil birliği
- dil cambazı
- dil coğrafyası
- dil dalaşı
- dil ebesi
- dil felsefesi
- dil içi çeviri
- dil kavgası
- dil laboratuvarı
- dil oğlanı
- dilotu
- dil öğrenimi
- dil öğretimi
- dil pelesengi
- dilsever
- dil sürçmesi
- dil şakası
- dil tutukluğu
- dilden dile
- dile kolay
- dili bağlı
- dili bozuk
- dili tutuk
- dili uzun
- dili yatkın
- dili zifir
- dillere destan
- ana dil
- bitişken dil
- bükümlü dil
- diplomatik dil
- doğal dil
- edebî dil
- gizli dil
- Güneş Dil Teorisi
- iltisaki dil
- küçük dil
- millî dil
- ortak dil
- ölçünlü dil
- ölü dil
- özel dil
- resmî dil
- sivri dil
- standart dil
- tatlı dil
- tek heceli dil
- ulusal dil
- üst dil
- yabancı dil
- yapay dil
- yapısal dil bilimi
- yapma dil
- alt katman dili
- ana dili
- anahtar dili
- Ari dili
- Azerbaycan dili
- beden dili
- çevirici dili
- çeviri dili
- çocuk dili
- danadili
- devlet dili
- geyikdili
- hâl dili
- halk dili
- ıslık dili
- işaret dili
- kayış dili
- kaynanadili
- kedidili
- kıyı dili
- kilit dili
- konuşma dili
- kuş dili
- üst katman dili
- öküzdili
- sığırdili
- vücut dili
- yan katman dili
- yazı dili
- yazın dili
- yılandili
- akraba diller
- Altay dilleri
- Baltık dilleri
- Bantu dilleri
- Cermen dilleri
- Çin-Tibet dilleri
- Fin-Ugor dilleri
- Hint-Avrupa dilleri
- İskandinav dilleri
- Latin dilleri
- Romen dilleri
- Sami dilleri
- Ural-Altay dilleri
- Ural dilleri
- dilci
- dilli
- dilsiz
Deyimler ve kalıplar
- dil dökmek
- diller dökmek
- dil ağız vermemek
- dil bir karış
- dil çıkarmak
- dilden düşmez olmak
- dile düşmek
- dillere düşmek
- dile gelmek
- dile getirmek
- dile vermek
- dili döndüğü kadar
- dilinin döndüğü kadar
- dili açılmak
- dili ağırlaşmak
- dili alışmak
- dili bir karış dışarı çıkmak
- dili bir karış dışarı çıkmak sarkmak
- dili bir karış olmak
- dili boğazına akmak
- dili çözülmek
- dili damağına yapışmak
- dili damağı kurumak
- dili dolaşmak
- dili dönmemek
- dili durmak
- dili durmamak
- dili kılıçtan keskin olmak
- dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyim
- dilinden düşürmemek
- dilden düşürmemek
- dilinden anlamak
- dilinden kurtulamamak
- dilinde tüy bitmek
- diline dolamak
- dile dolamak
- dile takmak
- diline düşmek
- diline kira istemek
- diline pelesenk etmek
- diline sağlam olmak
- diline sağlık
- diline virt etmek
- dilini bağlamak
- dilini ballamak
- dilini değdirmemek
- dilini kesmek
- dilini kesip oturmak
- dilini kısıp oturmak
- dilinin altında bir şey olmak
- dilinin altındaki baklayı çıkarmak
- dilinin cezasını çekmek
- dilinin belasını çekmek
- dilinin belasını bulmak
- dilinin ucuna gelmek
- dilinin ucunda
- dilinin ucuyla
- dilini tutamamak
- dilini tutmak
- dilini yutmak
- dilin kemiği yok
- dili olsa da söylese
- dili olsa da anlatsa
- dili pabuç kadar
- dili sürçmek
- dili tutulmak
- dili uzamak
- dili varmamak
- dili yanmak
- diliyle sokmak
- diliyle tutulmak
- diliyle yakalanmak
- dillerde dolaşmak
- dillerde gezmek
- dil tutmak
- dil almak
- dil uzatmak
Atasözleri
- bıçak yarası onulur, dil yarası onulmaz
- dil yüreğin kepçesidir
- dilden gelen elden gelse her fukara padişah olur
- dilim seni dilim dilim dileyim, başıma geleni senden bileyim
- el elden kalmaz, dil dilden kalmaz
- el yarası onulur, dil yarası onulmaz
- tatlı dil yılanı deliğinden çıkarır
- dile gelen ele gelir
- dili ensesinden çekilsin!
- dili kurusun!
- diline biber sürerim
- dilini eşek arısı soksun
- dilini kedi mi yedi?
- dilini fare mi yedi?
DİLLER ARASI BAĞ
Temel çeviri karşılıkları
Çeviri tek başına bütün anlamları karşılamayabilir; varsa kullanım notunu birlikte oku.
isthmus
coğrafya
language
dil bilimi
tongue
anatomi
Isthmus
coğrafya — masculine
Sprache
dil bilimi — feminine
Zunge
anatomi — feminine
isthme
coğrafya — masculine
langue
anatomi — feminine
ŞİMDİ SEN KULLAN
Kelimeyi üç adımda pekiştir.
Pasif okumayı bırakıp anlamı kendi cümlende kullan.
- 01Kendi sözlerinle açıkla
“dil” kelimesinin ilk anlamını tanımı kopyalamadan bir cümlede anlat.
- 02Bağlam kur
Kelimeyi biri günlük, biri ders bağlamında olmak üzere iki ayrı cümlede kullan.
- 03Kontrol et
Cümlendeki anlam ile yukarıdaki numaralı anlamlardan hangisinin eşleştiğini belirle.
KISA SORULAR
dil hakkında sık sorulanlar
Yanıtlar yalnızca bu sayfadaki doğrulanmış anlam, biçim ve ilişki kayıtlarından üretilir.
dil ne demek?
ağız boşluğunda tatmaya, yutkunmaya, sesleri boğumlamaya yarayan etli, hareketli, uzun organ, tat alma organı
dil nasıl hecelenir?
dil kelimesi “dil” biçiminde hecelenir.
dil kelimesinin eş anlamlısı nedir?
Bu sayfadaki kayıtlı anlam duyusunda lisan, zeban kelimeleri eş veya yakın karşılık olarak gösterilir. İlişki her anlam için ayrı değerlendirilmelidir.
dil kelimesinin kökeni nedir?
Osmanlı Türkçesi دیل sözcüğünden devralındı
dil kelimesinin kayıtlı biçimleri nelerdir?
Bu kayıtta diller, dilleri, dilleriniz, dil adası, dil akrabalığı biçimleri yer alır. Biçim notları “Yazım ve çekim” bölümünde gösterilir.
EDİTORYAL ŞEFFAFLIK
Kaynak, lisans ve değişiklik izi
Tanım verisi ile Eğitir’in özgün örnek ve öğretim notları ayrı hak kayıtlarıyla yönetilir.
CC BY-SA değişiklik bildirimi: Kaynak veri bu sayfaya uyarlanırken alanlara ayrılmış, biçimlendirilmiş ve Eğitir’in özgün eğitim katmanından ayrı sunulmuştur. Kaynak, sürüm ve lisans bağlantısı aşağıdaki kayıtta görünür.
Türkçe Vikisözlük katılımcıları — Kaikki.org/Wiktextract ile yapılandırıldı; Eğitir alan eşleme ve filtre değişiklikleri uyguladı — CC BY-SA 4.0
- Revizyon
- trwiktionary-20260804-wiktextract-20260828