ANLAM + BAĞLAM
Anlamları örnekleriyle ayır.
Her numara farklı bir anlam duyusudur. Örnek ve kelime ilişkileri yalnızca bağlı olduğu duyuyla birlikte okunmalıdır.
-
01Ad zihinTürkçede zihin
Düşünme, anlama ve kavrama gücü; us.
Kullanım örneği “Akıldan gidiyorum. Elbette akıldan gideceğim. Sokrat, akıllı âşık ihtiraslı âşıktan iyidir diyor. Akıl, insanın ayırt edici vasfıdır.”
Ahmet Hamdi TANPINAR, Huzur, 2022, 308, Dergâh Yayınları
-
02Ad
Herhangi bir konuda salık verilen yol.
Kullanım örneği “Dilâver Ağa, ‘denize düşen usturaya sarılır’ hesabı, bu aklı beğenmiş oldu.”
Kemal Tahir
-
03Ad
Bir şeyi başka bir şeyden ayırt etme gücü.
Kullanım örneği “Şimdiki aklım olsaydı bu dükkânın yerine aç bir kahve!”
Ahmet Kutsi Tecer
-
04Ad psychology
“bellek” anlamında.
Kullanım örneği “Hâlâ aklımda o tufan yağmuru.”
Cahit Sıtkı Tarancı
SÖZCÜĞÜN YOLCULUĞU
Köken ve etimoloji
Köken notu, kelimenin bugünkü anlamıyla aynı şey değildir; yalnızca tarihsel izini açıklar.
Osmanlı Türkçesi عقل, Arapça عَقْلْ (ʿaḳl).
DOĞRU YAZIM
Heceleme ve kayıtlı biçimler
Biçimler sözlükte kayıtlı olduğu ölçüde gösterilir; sayfa otomatik ek tahmini üretmez.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
KELİME BAĞLARI
Deyim, kalıp, birleşik söz ve türevler
Kelimeyi tek başına değil, doğal olarak birlikte kullanıldığı yapılarla öğren.
Türemiş sözler
- akılalmaz
- akıl defteri
- akıl dışı
- akıl dişi
- akıl doktoru
- akıl hastanesi
- akıl hastası
- akıl hocası
- akıl kârı
- akıl kethüdası
- akıl kumkuması
- akıl kutusu
- akıl küpü
- akıl zayıflığı
- akıldan yoksun
- akıllara seza
- akıllara şifa
- akıllara zarar
- akıllara ziyan
- koyma akıl
- oyma akıl
- akla yakın
- akla yatkın
- akla zarar
- akla ziyan
- aklı başında
- aklıevvel
- aklı kıt
- aklıselim
- aklı sıra
- aklı tam ayar
- aklı yetik
Deyimler ve kalıplar
- akıl alır gibi değil
- akıl almak
- akıl almamak
- akıl bırakmamak
- akılda kalmak
- akıldan çıkarmak
- akıldan çıkmak
- akıl danışmak
- akılda tutmak
- akıl durdurmak
- akıl erdirememek
- akıl ermemek
- akıl erdirmek
- akıl ermek
- akıl etmek
- akıl havsala almamak
- akıl işi değil
- akıl öğretmek
- akıl sır ermemek
- akıl terelelli
- akıl terelelli olmak
- akıl var, izan var
- akıl var mantık var
- akıl vermek
- akıl yürütmek
- akla durgunluk vermek
- akıllara durgunluk vermek
- akla şaşkınlık vermek
- akla fenalık vermek
- akla gelmek
- akla gelmemek
- akla gelmeyen başa gelir
- akla sığar gibi
- akla sığmamak
- aklı almamak
- aklı başa yaş getirir
- aklı başına gelmek
- aklı başından gitmek
- aklı başka yerde olmak
- aklı bir karış yukarıda olmak
- aklı bir karış havada olmak
- aklı beş karış havada olmak
- aklı beş karış yukarıda olmak
- aklı bir yerde olmak
- aklı bokuna karışmak
- aklı çıkmak
- aklı dağılmak
- aklı durmak
- aklı fikri bir şeyde olmak
- aklı gitmek
- aklı kalmak
- aklı karışmak
- aklı kesmek
- aklı kesmemek
- aklıma gelen başıma geldi
- aklına bir şey gelmek
- aklına bir şey gelmesin
- aklına düşmek
- aklına esmek
- aklına geleni işleme, her ağacı taşlama
- aklına geleni söylemek
- aklına geleni yapmak
- aklına getirmek
- aklına koymak
- aklına mukayyet olmak
- aklına sığdırmak
- aklına sığmamak
- aklına şaşayım
- aklına şaşarım
- aklına takmak
- aklına turp sıkayım
- aklına tüküreyim
- aklına uymak
- aklına yatmak
- aklına yelken etmek
- aklında kalmak
- aklından çıkarmamak
- aklından çıkmak
- aklından geçirmek
- aklından geçmek
- aklından zoru olmak
- aklında olsun
- aklında kalsın!
- aklında tutmak
- aklını bozmak
- aklını başına almak
- aklını başına toplamak
- aklını başına devşirmek
- aklını başından almak
- aklını başka yere vermek
- aklını çalmak
- aklını çelmek
- aklını devşirmek
- aklını kaçırmak
- aklını karıştırmak
- aklını kullanmak
- aklının ayarını bozmak
- aklının bir köşesine yazmak
- aklının köşesinden geçmemek
- aklının terazisi bozulmak
- aklının ucundan bile geçirmemek
- aklını oynatmak
- aklını peynir ekmekle yemek
- aklını şaşırmak
- aklını takmak
- aklını yormak
- aklınla bin yaşa
- aklın süzgecinden geçirmek
- aklı sonradan gelmek
- aklı takılmak
- aklı yatmak
- aklı zıvanadan çıkmak
Atasözleri
- acıklı başta akıl olmaz
- akça akıl öğretir, don yürüyüş
- akıl adama sermaye
- akıl akıl, gel çengele takıl
- akıl akıldan üstündür
- akıl için yol birdir
- akıl kişiye sermayedir
- akıl olmayınca ne yapsın sakal?
- akıl ortak ortak, mal ortağı kaypak
- akıl para ile satılmaz
- akıl yaşta değil baştadır
- aklın yolu birdir
- akılları pazara çıkarmışlar, herkes yine kendi akılını almış
- akıllar gelin olmuş, herkes kendininkini beğenmiş
- tıkma akıl, akıl olmaz
DİLLER ARASI BAĞ
Temel çeviri karşılıkları
Çeviri tek başına bütün anlamları karşılamayabilir; varsa kullanım notunu birlikte oku.
advice
brein
intelligence
memory
mind
reason
sense
thought
Intelligenz
feminine
Vernunft
feminine
intelligence
feminine
ŞİMDİ SEN KULLAN
Kelimeyi üç adımda pekiştir.
Pasif okumayı bırakıp anlamı kendi cümlende kullan.
- 01Kendi sözlerinle açıkla
“akıl” kelimesinin ilk anlamını tanımı kopyalamadan bir cümlede anlat.
- 02Bağlam kur
Kelimeyi biri günlük, biri ders bağlamında olmak üzere iki ayrı cümlede kullan.
- 03Kontrol et
Cümlendeki anlam ile yukarıdaki numaralı anlamlardan hangisinin eşleştiğini belirle.
KISA SORULAR
akıl hakkında sık sorulanlar
Yanıtlar yalnızca bu sayfadaki doğrulanmış anlam, biçim ve ilişki kayıtlarından üretilir.
akıl ne demek?
Düşünme, anlama ve kavrama gücü; us.
akıl nasıl hecelenir?
akıl kelimesi “a-kıl” biçiminde hecelenir.
akıl kelimesinin kökeni nedir?
Osmanlı Türkçesi عقل, Arapça عَقْلْ (ʿaḳl).
akıl kelimesinin kayıtlı biçimleri nelerdir?
Bu kayıtta akıllar, akılları, akıllarınız, akılalmaz, akıl defteri biçimleri yer alır. Biçim notları “Yazım ve çekim” bölümünde gösterilir.
EDİTORYAL ŞEFFAFLIK
Kaynak, lisans ve değişiklik izi
Tanım verisi ile Eğitir’in özgün örnek ve öğretim notları ayrı hak kayıtlarıyla yönetilir.
CC BY-SA değişiklik bildirimi: Kaynak veri bu sayfaya uyarlanırken alanlara ayrılmış, biçimlendirilmiş ve Eğitir’in özgün eğitim katmanından ayrı sunulmuştur. Kaynak, sürüm ve lisans bağlantısı aşağıdaki kayıtta görünür.
Türkçe Vikisözlük katılımcıları — Kaikki.org/Wiktextract ile yapılandırıldı; Eğitir alan eşleme ve filtre değişiklikleri uyguladı — CC BY-SA 4.0
- Revizyon
- trwiktionary-20260804-wiktextract-20260828