ANLAM + BAĞLAM
Anlamları örnekleriyle ayır.
Her numara farklı bir anlam duyusudur. Örnek ve kelime ilişkileri yalnızca bağlı olduğu duyuyla birlikte okunmalıdır.
-
01Ad anatomy
yüzde, avurtlarla iki çene arasında, ses çıkarmaya, soluk alıp vermeye ve gıdaları vücuda almaya yarayan boşluk
Kullanım örneği “Kös, kalkan, boru sesleri at kişnemelerine karışıyor, alınan emirler, verilen kumandalar yüzlerce tarafından ayrı ayrı tekrarlanıyordu.”
Ömer Seyfettin
-
02Ad
Bu organın dudaklarla beraber dış sınırı:
-
03Ad
Kapların veya içi boş şeylerin açık tarafı:
Kullanım örneği “Tahta oturakların üzerine çökmüş diğerleri, arabalardan aldıkları balonların büzük ağızlarını musluklara dayıyor ve metal kulakları çeviriyorlardı.”
Ahmet BÜKE, İzmir Postası'nın Adamları, 2004, 48, Kanat Yayınları
-
04Ad
Bir akarsuyun denize veya göle döküldüğü yer; kavşak, munsap
-
05Ad
Koy, körfez, liman vb. yerlerin açık tarafı:
-
06Ad
Giriş yeri:
Kullanım örneği “Şimdi tünelin ağzında değilim artık.”
Adalet Ağaoğlu
-
07Ad road
“kavşak” anlamında.
Kullanım örneği “Esmer bir akşam üstünün gölgelediği dörtyol ağzını tanıyorsun.”
Erdal Öz, Yaralısın, 1983, 37, Can Sanat Yayınları
-
08Ad
Kesici aletlerin keskin tarafı.
-
09Ad
Üslup, ifade biçimi:
Kullanım örneği “Böylece Tanpınar romanını birinci kişi ağzından anlatmadığı halde, Mümtaz'ın duygularını, mizacını, kişiliğini, büyük ölçüde, sanki birinci kişi ağzındanmış gibi, bize, dolaysız bir şekilde, canlı olarak sunmayı başarıyor.”
Berna MORAN, Bir Huzursuzluğun Romanı: Huzur, Birikim, 46-47, 1978-1979, 113
-
10Ad weapon
Top, tüfek vb. silahlarda namlunun ucu veya açık olan kısmı.
Kullanım örneği “gözleri dağılmış adamlar sanki biz/demokrat toni sanki ben ve Ömer haybo/tabanca ağızlarında rezil aydınlığımız.”
Attilâ İlhan, Ben Sana Mecburum, 1960, 23, Ataç Kitabevi
-
11Ad linguistics
Belli yerleşim bölgelerine özgü, yazı dili hâline gelmemiş dil; diyalekt:
-
12Ad music
Bir bölgenin müzik kültüründe görülen söyleyiş özelliklerinin tümü.
-
13Ad geography
Yanardağın lav akıtan üst kısmı
Kullanım örneği “Yanardağın açılan ağzından/Kızgın yakut nehirleri akıyordu..”
Hasan İzzettin Dinamo, Deniz Feneri, 1937, 4, Bozkurt Yayınları
-
14Ad Türkçe mecazlar
(mecaz) birini yanıltmak, kandırmak amacıyla dolambaçlı birtakım sözler söyleme özelliği
-
15Ad music
bir bölge melodilerinde görülen özelliklerin tamamı
SÖZCÜĞÜN YOLCULUĞU
Köken ve etimoloji
Köken notu, kelimenin bugünkü anlamıyla aynı şey değildir; yalnızca tarihsel izini açıklar.
Osmanlı Türkçesi آغیز
DOĞRU YAZIM
Heceleme ve kayıtlı biçimler
Biçimler sözlükte kayıtlı olduğu ölçüde gösterilir; sayfa otomatik ek tahmini üretmez.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
Vikisözlük çekim verisindeki çoğul biçim.
KELİME BAĞLARI
Deyim, kalıp, birleşik söz ve türevler
Kelimeyi tek başına değil, doğal olarak birlikte kullanıldığı yapılarla öğren.
Türemiş sözler
- ağızdan ağıza
- ağzı açık
- ağzı bir
- ağzı bozuk
- ağzı büyük
- ağzı gevşek
- ağzı havada
- ağzı kalabalık
- ağzı kara
- ağzı kenetli
- ağzı kilitli
- ağzı kulaklarında
- ağzı pek
- ağzı pis
- ağzı sıkı
- aslan ağzı
- çatal ağız
- dört yol ağzı
- düşman ağzı
- esnaf ağzı
- halk ağzı
- ilk ağızda
- kapı ağzı
- kaynana ağzı
- kol ağzı
- külhanbeyi ağzı
- küllük ağzı
- mide ağzı
- şoför ağzı
- taşra ağzı
- tezgâhtar ağzı
- yanardağ ağzı
- yarım ağız
- yol ağzı
- açıkağız
- ağızotu
- aslanağzı
- kurtağzı
- sarıağız
- tavşanağzı
- yavruağzı
- ağızlı
- ağızsız
Deyimler ve kalıplar
- ağız açıklığı
- ağız açmak
- ağız açmamak
- ağız açtırmamak
- ağız ağıza
- ağız alışkanlığı
- ağız anatomisi
- ağız aramak
- ağız bağı
- ağız bakım suyu
- ağız birliği
- ağız birliği etmek
- ağız boşluğu
- ağız bölümü
- ağız burun birbirine karışmak
- ağız çevresi
- ağız dalaşı
- ağız değişikliği
- ağız değiştirmek
- ağız dil vermemek
- ağız dolusu
- ağız etmek
- ağız gevşekliği
- ağız hijyeni
- ağız kâhyası
- ağız kalabalığı
- ağız kavafı
- ağız kavgası
- ağız kokusu
- ağız kopuzu
- ağız kullanmak
- ağız kuşağı
- ağız nişanı
- ağız şakası
- ağız satmak
- ağız sütü
- ağız tadı
- ağız tatsızlığı
- ağız tüfeği
- ağız tütünü
- ağız ünlüsü
- ağız ünsüzü
- ağız tadı kurabiyesi
- ağız tamburası çalmak
- ağız tıkamak
- ağız yapmak
- ağız yaymak
- ağız yoklamak
- ağız yoluyla
- ağzına almak
- ağızda dağılmak
- ağızda sakız gibi çiğnemek
- ağızlara sakız olmak
- ağza alınmayacak
- ağza alınmaz
- ağza almamak
- ağza düşmek
- ağza koymak
- ağzı çiriş çanağına dönmek
- ağzı dili bağlanmak
- ağzı dili kurumak
- ağzı dili tutulmak
- ağzı dolu dolu konuşmak
- ağzı kulaklarına varmak
- ağzı kurumak
- ağzı laf yapmak
- ağzı lakırtı yapmak
- ağzı olan konuşuyor
- ağzı oynamak
- ağzı sulanmak
- ağzı süt kokmak
- ağzı teneke kaplı
- ağzı var dili yok
- ağzı varmamak
- ağzı yanmak
- ağzına acı biber çalmak
- ağzına acı biber sürmek
- ağzına almamak
- ağzına atmak
- ağzına bakakalmak
- ağzına baktırmak
- ağzına biber çalmak
- ağzına biber sürmek
- ağzına bir kemik atmak
- ağzına bir parmak bal çalmak
- ağzına bir şey koymamak
- ağzına burnuna bulaştırmak
- ağzına çöp koymamak
- ağzına düşmek
- ağzına etmek
- ağzına geleni söylemek
- ağzına gem vurmak
- ağzına kadar
- ağzına kilit takmak
- ağzına kilit vurmak
- ağzına kira istemek
- ağzına layık
- ağzına lokma koymamak
- ağzına sağlık
- ağzına sakız olmak
- ağzına sürmemek
- ağzına takılmak
- ağzına tıkmak
- ağzına tükürmek
- ağzına verilmesini beklemek
- ağzına verilmesini istemek
- ağzına volta almak
- ağzına yakışmamak
- ağzına yüzüne bulaştırmak
- ağzında bakla ıslanmamak
- ağzında büyümek
- ağzında çalkalanmak
- ağzında gevelemek
- ağzında yaş kalmamak
- ağzından baklayı çıkarmak
- ağzından bal akmak
- ağzından burnundan getirmek
- ağzından çıkanı kulağı duymamak
- ağzından çıkmak
- ağzından çıt çıkmamak
- ağzından dirhemle çıkmak
- ağzından dökülmek
- ağzından düşmemek
- ağzından düşürmemek
- ağzından girip burnundan çıkmak
- ağzından kaçırmak
- ağzından kapmak
- ağzından laf almak
- ağzından lakırtı almak
- ağzından lokmasını almak
- ağzını açıp gözünü yummak
- ağzını açmak
- ağzını açmamak
- ağzını aramak
- ağzını bıçak açmamak
- ağzını bırakıp bir tarafıyla gülmek
- ağzını bırakıp kıçıyla
- ağzını bozmak
- ağzını burnunu çarşamba çanağına çevirmek
- ağzını burnunu çarşamba pazarına çevirmek
- ağzını burnunu dağıtmak
- ağzını dilini bağlamak
- ağzını havaya açmak
- ağzını kapamak
- ağzını kilitlemek
- ağzını kiraya vermek
- ağzını koklamak
- ağzını kullanmak
- ağzını mühürlemek
- ağzını öpeyim
- ağzını pek tutmak
- ağzını poyraza açmak
- ağzını satmak
- ağzını seveyim
- ağzını sıkı tutmak
- ağzını tıkamak
- ağzını toplamak
- ağzını tutmak
- ağzını yoklamak
- ağzının içi yangın yerine dönmek
- ağzının içine bakmak
- ağzının içine baktırmak
- ağzının içine girmek
- ağzının kalıbı olmamak
- ağzının kaşığı olmamak
- ağzının kokusunu çekmek
- ağzının lokması olmamak
- ağzının mührü ile
- ağzının ölçüsünü almak
- ağzının ölçüsünü vermek
- ağzının payını almak
- ağzının payını vermek
- ağzının perhizi yok
- ağzının suyu akmak
- ağzıyla içmesini bilmek
- ağzıyla kuş tutsa
- küçük bir ağız
- yüreği ağzında
Atasözleri
- ağız büzülür, göz süzülür, ille burun, ille burun
- ağız yer, yüz utanır
- ateş demekle ağız yanmaz
- bal bal demekle ağız tatlanmaz
- bal demekle ağız tatlanmaz
- el öpmekle ağız aşınmaz
- kasavetsiz ağız anahtarsız açılır
DİLLER ARASI BAĞ
Temel çeviri karşılıkları
Çeviri tek başına bütün anlamları karşılamayabilir; varsa kullanım notunu birlikte oku.
dialect
dil bilimi
local language
dil bilimi
mouth
anatomi
Dialekt
dil bilimi — masculine
Maul
anatomi — neutral
Mund
anatomi — masculine
Mundart
dil bilimi — feminine
bouche
anatomi
colostrum
biyoloji — masculine
dialecte
dil bilimi
ŞİMDİ SEN KULLAN
Kelimeyi üç adımda pekiştir.
Pasif okumayı bırakıp anlamı kendi cümlende kullan.
- 01Kendi sözlerinle açıkla
“ağız” kelimesinin ilk anlamını tanımı kopyalamadan bir cümlede anlat.
- 02Bağlam kur
Kelimeyi biri günlük, biri ders bağlamında olmak üzere iki ayrı cümlede kullan.
- 03Kontrol et
Cümlendeki anlam ile yukarıdaki numaralı anlamlardan hangisinin eşleştiğini belirle.
KISA SORULAR
ağız hakkında sık sorulanlar
Yanıtlar yalnızca bu sayfadaki doğrulanmış anlam, biçim ve ilişki kayıtlarından üretilir.
ağız ne demek?
yüzde, avurtlarla iki çene arasında, ses çıkarmaya, soluk alıp vermeye ve gıdaları vücuda almaya yarayan boşluk
ağız nasıl hecelenir?
ağız kelimesi “a-ğız” biçiminde hecelenir.
ağız kelimesinin kökeni nedir?
Osmanlı Türkçesi آغیز
ağız kelimesinin kayıtlı biçimleri nelerdir?
Bu kayıtta ağızlar, ağızları, ağızlarınız, ağızdan ağıza, ağzı açık biçimleri yer alır. Biçim notları “Yazım ve çekim” bölümünde gösterilir.
EDİTORYAL ŞEFFAFLIK
Kaynak, lisans ve değişiklik izi
Tanım verisi ile Eğitir’in özgün örnek ve öğretim notları ayrı hak kayıtlarıyla yönetilir.
CC BY-SA değişiklik bildirimi: Kaynak veri bu sayfaya uyarlanırken alanlara ayrılmış, biçimlendirilmiş ve Eğitir’in özgün eğitim katmanından ayrı sunulmuştur. Kaynak, sürüm ve lisans bağlantısı aşağıdaki kayıtta görünür.
Türkçe Vikisözlük katılımcıları — Kaikki.org/Wiktextract ile yapılandırıldı; Eğitir alan eşleme ve filtre değişiklikleri uyguladı — CC BY-SA 4.0
- Revizyon
- trwiktionary-20260804-wiktextract-20260828