4. SINIF · FEN BİLİMLERİ · İSTEĞE BAĞLI EK DESTEK

Mıknatıs çiziminden çıkarım yap

Malzemeleri adıyla verilen üç kurgu çizimi karşılaştır. Aynı metal adından ve aradaki boşluktan hangi sonuçları çıkarabileceğini gerekçelendir.

Gerekirse bir yetişkin yazıları okuyabilir ve iki konumu birlikte inceleyebilir. Okuma hızı, ses kaydı, otomatik seslendirme veya not verme yoktur.

Yalnız bu çizimi ve yazıları incele. Mıknatıs, ataş, metal veya başka parça toplama; küçük parçalarla, elektronik cihazlarla ya da evde deney yapma. Gerçek nesne, fotoğraf, ad veya hesap bilgisi istenmez.

Verilen konumları karşılaştır

Bu sayfa gerçek bir deneyin sonucu değildir. A, B ve C kartları öğretmek için çizilmiş kurgu durumlarıdır. Her kartta başlangıç ve daha sonraki konum verilmiştir. Mıknatıs, parçanın malzemesi ve aradaki boşluk açıkça gösterilir.

Karşılaştırma için benzer çizim koşulları veriliyor. Mıknatısın çizimdeki yeri sabit. Yalnız aşağıda yazılan ve çizilen durumlar hakkında konuşuyoruz.

Üç kurgu mıknatıs kartında başlangıç ve sonraki konumA demir parça mıknatısa yaklaşır, arada boşluk kalır. B alüminyum ve C tahta için konum değişimi çizilmez. Ok, yalnız çizilmiş yer değiştirmedir. Bu bir gerçek deney veya ölçüm değildir.Kurgu çizim · gerçek deney değilA · Demir parça · metalBaşlangıçmıknatısDaha sonramıknatısyer değişimiB · Alüminyum parça · metalBaşlangıçmıknatısDaha sonramıknatıskonum aynı çizilmişC · Tahta parça · metal değilBaşlangıçmıknatısDaha sonramıknatıskonum aynı çizilmiş

Üç dikey kartın her birinde solda mıknatıs, sağda malzemesi yazılı parça bulunur. A demir parça başlangıca göre mıknatısa daha yakındır; yine de arada boşluk vardır. B alüminyum ve C tahta parçanın çizilmiş konumları değişmez. A kartındaki ok yalnız yer değiştirmeyi gösterir, kuvvetin büyüklüğünü göstermez.

A: demir, metal. B: alüminyum, metal. C: tahta, metal değil. Bunlar aynı karşılaştırma için verilmiş kurgu çizimlerdir; ölçüm değildir. Renkleri bilmek gerekmez. Çizim bir uzaklık ölçeği veya her koşula ilişkin kural vermez.
  • A · Demir parça

    Başlangıçta demir parça ile mıknatısın arasında boşluk var.

    Daha sonra demir parça mıknatısa daha yakın gösteriliyor; arada hâlâ boşluk var.

  • B · Alüminyum parça

    Başlangıçta alüminyum parça ile mıknatısın arasında boşluk var.

    Daha sonraki çizimde alüminyum parçanın belirgin bir yer değiştirmesi gösterilmiyor.

  • C · Tahta parça

    Başlangıçta tahta parça ile mıknatısın arasında boşluk var.

    Daha sonraki çizimde tahta parçanın belirgin bir yer değiştirmesi gösterilmiyor.

A kartında demirin mıknatısa doğru yer değiştirmesi, verilen durumda bir çekme etkisini anlatır. B ve C için aynı hareket çizilmemiştir. Malzeme adlarını ve iki konumu birlikte okumalıyız. Bu kurgu model alüminyumun her koşulda hiçbir manyetik tepki vermeyeceğini, her cismin veya her uzaklığın aynı olacağını kanıtlamaz.

İki farklı çıkarımı gerekçelendir

Önce verilen çizim ve yazıyla açıklamanı düşün; sonra örneği açıp karşılaştır. Hız veya puan yoktur.

İkisi de metal ise sonuç aynı mı?

A kartında demir, B kartında alüminyum metal olarak yazıyor. Verilen konumlara bakınca “Metal olan her madde bu çizimde aynı biçimde hareket eder.” sonucunu kabul edebilir miyiz?

A'da demir parça mıknatısa yaklaşır. B'de alüminyum parçanın belirgin yer değiştirmesi gösterilmez.

Örneği ve açıklamasını aç

Hayır; bu iki metal için verilen çizilmiş sonuçlar aynı değil.

Her iki parçaya metal denmesi, aynı davranışı göstermelerini zorunlu kılmaz. Verilen A ve B durumlarında fark vardır; malzemenin ne olduğu önemlidir. Bu karşılaştırma bütün metalleri tek tek denediğimiz veya alüminyum için her koşulu bildiğimiz anlamına gelmez.

Önce değmeleri şart mı?

A kartında hem başlangıçta hem daha sonra demir ile mıknatıs arasında boşluk var. Demirin mıknatısa yaklaşması çizilmiş. Bu durumu anlatmak için önce birbirlerine değdiklerini varsaymamız gerekir mi?

A'da demirin konumu mıknatısa doğru değişir; son çizimde de iki parça arasında açık bir boşluk vardır.

Örneği ve açıklamasını aç

Hayır; verilen kurgu çizimde temas olmadan çekme etkisi anlatılıyor.

Yazı ve çizim bir yaklaşma gösterirken aradaki boşluğu da korur. Bu nedenle verilen durumu açıklamak için önce temas ettiklerini eklemeyiz. Buradan sonsuz uzaklıkta etki, her engelden geçme veya bütün cisimlerin çekilmesi sonucu çıkarılmaz. Gerçek bir deney yapmış sayılmayız.

Çizim üzerinde düşün

Yalnız sayfadaki A ve B kartlarının malzeme adlarını ve iki konumunu karşılaştır. Sonra A kartındaki boşluğu gösterip hangi düşüncenin çizime dayandığını söyleyebilir veya yazabilirsin. Gerçek malzeme hazırlamak gerekmez.

Tarayıcının yazdırma menüsünü kullanabilirsin. Açıklamalar da sayfanın içindedir.

Bu özgün, isteğe bağlı destek sayfası bir kurgu çizim modeli ve iki farklı gerekçeli düşünme adımı içerir. Gerçek deney, tam ünite, resmî kazanım değerlendirmesi veya öğretmen onayı değildir. Puan, süre, başarı veya ilerleme kaydı oluşturmaz.

Bu açık sayfa Çalışmalarım'a, veliye veya eğitimciye kayıt oluşturmaz. Bütün örnek ve açıklamalar JavaScript olmadan da kullanılabilir.

Resmî konu bağlamı

Bu bağlantılar kavramsal bağlamdır; yıllık benimsenme, gerçek deney, tam kazanım veya öğretmen onayı değildir.