Sekiz özgün görselde parçaları tanı, kesintiyi bul ve seçiminin nedenini açıkla.
Bu çalışma ekrandaki veya kâğıttaki model çizimleri üzerindedir. Gerçek pil, kablo, ampul veya prizle işlem yapma; çizimleri evdeki elektrik bağlantılarında deneme.
Önce parçaları ve görevlerini tanı
Çizimler aynı tür, sağlam ve birbiriyle uyumlu pil, ampul, anahtar ve kabloları temsil eder. Her çizimde bütün bağlantı yolunu izle.
Her adımda görseli veya hemen altındaki betimlemeyi incele. Seçimini ve nedenini söyle ya da kâğıda yaz; sonra yanıtı açıp karşılaştır. Görselin rengine göre karar verme. İstersen bir yetişkinden metni okumasını isteyebilirsin.
1. Enerji kaynağını bul
Sol yanda + ve − uçları işaretli pil; üstte ampul ve kapalı anahtar; bunları bağlayan kesintisiz kablolar vardır. Her parçanın adı yazılıdır.
Çizimdeki parçaların görevlerini düşün. Bu basit devreye enerji sağlayan parça hangisidir?
Ampul
Pil
Anahtar
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç
Doğru seçim: B. Doğru seçim pildir. Pil enerji sağlar, kablolar parçaları bağlar, anahtar yolu açıp kapatır ve ampul uygun bağlantıda ışık verir.
Pilin iki ucunu gösteren + ve − işaretlerini bul.
Parçanın adını, enerji sağlama göreviyle eşleştir.
A · Bu seçim neden uygun değil?
Ampul uygun bağlantıda ışık verir; bu modelde enerji kaynağı değildir.
B · Doğru seçim
Pil devreye enerji sağlayan kaynaktır; çizimde + ve − uçlarıyla gösterilir.
C · Bu seçim neden uygun değil?
Anahtar bağlantı yolunu kendi bulunduğu yerde açar veya kapatır; enerji üretmez.
Hem anahtar kolu sağ temas noktasından ayrılmıştır hem alt kablonun ortasında ikinci bir boşluk vardır. İki boşluk ayrı yerlerdedir.
Bu çizimde iki ayrı boşluk var. Diğer bağlantılar ve parçalar aynı kalırken hangisi çizilmiş yolu bütünüyle kapatır?
Çizimde hem anahtar kolunu sağ temas noktasına değdirmek hem alt kablo boşluğunu tamamlamak.
Çizimde yalnız anahtar kolunu kapatmak.
Çizimde yalnız alt kablo boşluğunu tamamlamak.
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç
Doğru seçim: A. Tek bir düzeltme burada yeterli değildir. Çizimde her iki boşluk giderilirse pilin iki ucu arasında ampul üzerinden geçen yol tamamlanır.
Anahtardaki boşluğu birinci kesinti olarak bul.
Alt kablodaki boşluğu ikinci kesinti olarak bul.
Birini kapatınca diğerinin kalıp kalmadığını denetle.
A · Doğru seçim
İki ayrı kesinti bulunduğu için iki konumun da çizimde kapanması gerekir.
B · Bu seçim neden uygun değil?
Anahtarın boşluğu kapanır ama alt kablodaki ayrı kesinti yerinde kalır.
C · Bu seçim neden uygun değil?
Alt kablo tamamlanır ama anahtar koluyla temas noktası arasındaki boşluk yerinde kalır.
X ve Y adlı iki modelin her birinde pil, ampul ve kablolar vardır. X’in anahtarı iki temas noktasına değer; Y’nin kolu sağ temas noktasına değmez. Diğer bağlantılar tamdır.
X ve Y aynı tür, sağlam ve uyumlu parçaları temsil ediyor. Hangi açıklama yalnız çizimlerde görülen bağlantı kanıtını kullanır?
İkisinde de pil bulunduğu için ikisinin yolu da kapalıdır.
Y modelinde ampul daha sağda olduğu için yolu açıktır.
X modelinde bütün yol tamdır; Y modelinde anahtar boşluğu yolu keser.
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç
Doğru seçim: C. X kesintisiz, Y anahtarı açık bir bağlantı modelidir. Son açıklamanda hem model adını hem boşluğun yerini söyle.
Her modelde pilin bir ucundan ampule, anahtara ve diğer uca uzanan yolu ayrı ayrı izle.
X’teki temasla Y’deki boşluğu karşılaştır; renk veya parçanın sayfadaki yerine göre karar verme.
A · Bu seçim neden uygun değil?
Pilin varlığı tek başına yeterli değildir. Y modelinde anahtarın temas noktaları arasında boşluk vardır.
B · Bu seçim neden uygun değil?
Ampulün sayfadaki konumu karar verdirmez. Y modelindeki açık yolun kanıtı anahtar boşluğudur.
C · Doğru seçim
İki modelde de pil ve ampul vardır. Bağlantı farkı anahtardadır: X kapalı, Y açıktır.
Çizimleri kâğıtta inceleyip yanıt harfini ve gerekçeni yazabilirsin. Yanıtları da yazdırmak için önce yanıt bölümlerini aç.
Sekiz kısa düşünme adımı. Her seçimde gerekçeni söyle veya kâğıda yaz; açıklamayla karşılaştır.
Kapsam, kaynaklar ve özgün içerik bilgisi
2026–2027 resmî plan bağlamı ve 2018 programındaki F.4.7.1.1 kavramları esas alındı. Kapalı yol incelemeleri devre kurmaya hazırlıktır; F.4.7.1.2’deki gerçek devre kurma görevini tamamlamaz. MEB veya öğretmen onayı değildir.
Eğitir için bu kaynakta özgün yazılan metin ve kodla çizilen SVG; MEB kaynakları yalnız kapsam bağlantısıdır. Yapay zekâ yardımıyla hazırlanmıştır; bağımsız eğitimci incelemesi henüz yoktur.
Yalnız ders, kitap ve soru metinlerinin görünümü değişir. Yanıtların ve çalışma kaydın değişmez.
Ortak cihaz kullanıyorsan bu seçeneği kapalı tut. Kaydedersen yalnız görünüm tercihleri bu tarayıcıda kalır; adın, dersin, soruların ve yanıtların kaydedilmez. Aynı cihazı kullanan kişi de bu görünümü görür.