4. SINIF · FEN BİLİMLERİ · ÖZGÜN ÇİZİM ÇALIŞMASI

Devre çiziminde yolu izle

Sekiz özgün görselde parçaları tanı, kesintiyi bul ve seçiminin nedenini açıkla.

Bu çalışma ekrandaki veya kâğıttaki model çizimleri üzerindedir. Gerçek pil, kablo, ampul veya prizle işlem yapma; çizimleri evdeki elektrik bağlantılarında deneme.

Önce parçaları ve görevlerini tanı

Çizimler aynı tür, sağlam ve birbiriyle uyumlu pil, ampul, anahtar ve kabloları temsil eder. Her çizimde bütün bağlantı yolunu izle.

Pil
Enerji sağlar.
Ampul
Uygun bağlantıda ışık verir.
Kablo
Parçalar arasında bağlantı yolu oluşturur.
Anahtar
Bulunduğu noktada bağlantıyı açar veya kapatır.

Ders: Devre Elemanları · Ders: Kapalı Devre

Her adımda görseli veya hemen altındaki betimlemeyi incele. Seçimini ve nedenini söyle ya da kâğıda yaz; sonra yanıtı açıp karşılaştır. Görselin rengine göre karar verme. İstersen bir yetişkinden metni okumasını isteyebilirsin.

1. Enerji kaynağını bul

Enerji kaynağını bulSol yanda + ve − uçları işaretli pil; üstte ampul ve kapalı anahtar; bunları bağlayan kesintisiz kablolar vardır. Her parçanın adı yazılıdır.+−PilAmpulAnahtarKablo
Sol yanda + ve − uçları işaretli pil; üstte ampul ve kapalı anahtar; bunları bağlayan kesintisiz kablolar vardır. Her parçanın adı yazılıdır.

Çizimdeki parçaların görevlerini düşün. Bu basit devreye enerji sağlayan parça hangisidir?

  1. Ampul
  2. Pil
  3. Anahtar
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç

Doğru seçim: B. Doğru seçim pildir. Pil enerji sağlar, kablolar parçaları bağlar, anahtar yolu açıp kapatır ve ampul uygun bağlantıda ışık verir.

  1. Pilin iki ucunu gösteren + ve − işaretlerini bul.
  2. Parçanın adını, enerji sağlama göreviyle eşleştir.
A · Bu seçim neden uygun değil?
Ampul uygun bağlantıda ışık verir; bu modelde enerji kaynağı değildir.
B · Doğru seçim
Pil devreye enerji sağlayan kaynaktır; çizimde + ve − uçlarıyla gösterilir.
C · Bu seçim neden uygun değil?
Anahtar bağlantı yolunu kendi bulunduğu yerde açar veya kapatır; enerji üretmez.

İlgili gerçek ders bölümünü aç

2. Yol iki uca da ulaşsın

Yol iki uca da ulaşsınBir pilin iki ayrı ucu ampul ve kapalı anahtardan geçen tam bir kablo yolu ile bağlanmıştır. Kabloda veya anahtarda görünür boşluk yoktur.+−PilAmpulAnahtarKablo
Bir pilin iki ayrı ucu ampul ve kapalı anahtardan geçen tam bir kablo yolu ile bağlanmıştır. Kabloda veya anahtarda görünür boşluk yoktur.

Aynı tür, sağlam ve birbiriyle uyumlu parçalar varsayılıyor. Çizilmiş yolun kapalı olduğunu hangi açıklama gösterir?

  1. Pil ile ampulün yalnız bir tarafı arasında kablo var.
  2. Kablo çizgisi yuvarlak olduğu için yol kapalıdır.
  3. Pilin bir ucundan ampul ve kapalı anahtar üzerinden diğer ucuna kesintisiz bağlantı var.
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç

Doğru seçim: C. Bu ideal çizimde yol bütünüyle kapalıdır. Pilin iki ucu ampul ve kapalı anahtardan geçen kesintisiz bir yolla bağlanır.

  1. Pilin + ucuna yakın bağlantıdan başlayıp ampulün bir yanına git.
  2. Ampulün öteki yanından kapalı anahtara, oradan alt kabloyla pilin − ucuna dön.
A · Bu seçim neden uygun değil?
Yalnız bir bağlantı yeterli değildir. Ampulün öteki tarafından pilin diğer ucuna dönen yol da tamamlanmalıdır.
B · Bu seçim neden uygun değil?
Yolun şekli karar verdirmez. Çizgi dikdörtgen veya eğri olabilir; önemli olan parçalar üzerinden kesintisiz bağlanmasıdır.
C · Doğru seçim
Bütün bağlantı izlenince ampulün iki yanı ve pilin iki ayrı ucu aynı kesintisiz yol üzerinde bulunur.

İlgili gerçek ders bölümünü aç

3. Anahtardaki boşluğu fark et

Anahtardaki boşluğu fark etPilin ve ampulün kabloları bağlı; anahtar kolu yukarı kalkmış ve sağ temas noktasından ayrılmıştır. Alt kablo bütündür.+−PilAmpulAnahtarKablo
Pilin ve ampulün kabloları bağlı; anahtar kolu yukarı kalkmış ve sağ temas noktasından ayrılmıştır. Alt kablo bütündür.

Bu modelde alttaki kablo kesintisizdir. Çizilmiş yolun açık kalmasına hangi kanıt neden olur?

  1. Anahtar kolu sağdaki temas noktasına değmiyor.
  2. Çizimde pil bulunduğu için yol açıktır.
  3. Ampulün içi sarıya boyanmadığı için yol açıktır.
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç

Doğru seçim: A. Açık anahtarın iki temas noktası bu çizimde birbirine bağlı değildir. Alt kablonun tam olması, anahtardaki ayrı boşluğu kapatmaz.

  1. Ampulden sağa doğru anahtara kadar çizgiyi izle.
  2. Kolun ucuyla sağ temas noktası arasındaki boşluğu göster.
A · Doğru seçim
Kol ile temas noktası arasındaki görünür boşluk bu noktadaki yolu keser.
B · Bu seçim neden uygun değil?
Pilin bulunması yolun açık olduğunu göstermez. Pil kapalı bir devrede de bulunur; bağlantıları izlemek gerekir.
C · Bu seçim neden uygun değil?
Renklendirme bir elektrik bağlantısı kanıtı değildir. Çizimdeki boşluklara ve temas noktalarına bakılır.

İlgili gerçek ders bölümünü aç

4. Kapalı anahtar yeterli mi?

Kapalı anahtar yeterli mi?Anahtar kolu iki temas noktasına değmektedir. Alt kablonun ortasında, iki ucu noktayla işaretli görünür bir boşluk vardır.+−PilAmpulAnahtarKablo
Anahtar kolu iki temas noktasına değmektedir. Alt kablonun ortasında, iki ucu noktayla işaretli görünür bir boşluk vardır.

Bir arkadaşın “Anahtar kapalıysa bu çizimde hiç kesinti yoktur.” diyor. Hangi kanıt bu yorumu düzeltir?

  1. Anahtarın kapalı olması bütün kabloların da bağlı olduğunu kanıtlar.
  2. Alt kablodaki iki çizgi ucu arasında boşluk vardır.
  3. Ampulün adı yazılı olduğu için yol tamamdır.
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç

Doğru seçim: B. Çizimde iki ayrı konum incelenmelidir. Anahtar kapalıdır ama alt kabloda kesinti vardır; bu yüzden yol bütünüyle açık kalır.

  1. Anahtarın iki temas noktasına da değdiğini kontrol et.
  2. İncelemeyi orada bitirme; sağdan aşağı ve alttan sola giderken kablodaki boşluğu bul.
A · Bu seçim neden uygun değil?
Anahtar yalnız kendi bulunduğu noktayı kapatır. Başka bir yerde kablo kopukluğu bulunabilir.
B · Doğru seçim
Alt bağlantıdaki boşluk, anahtar kapalı olsa bile bütün yolun tamamlanmasını engeller.
C · Bu seçim neden uygun değil?
Parçanın etiketi bağlantının tamamlandığını kanıtlamaz. Kablo uçlarının birbirine değip değmediği incelenmelidir.

İlgili gerçek ders bölümünü aç

5. Pilin diğer ucunu unutma

Pilin diğer ucunu unutmaÜst pil ucu ampule ve kapalı anahtara bağlıdır. Alt dönüş kablosu pilin − ucuna ulaşmadan biter; bitiş noktasıyla pil ucu arasında boşluk vardır.+−PilAmpulAnahtarKablo
Üst pil ucu ampule ve kapalı anahtara bağlıdır. Alt dönüş kablosu pilin − ucuna ulaşmadan biter; bitiş noktasıyla pil ucu arasında boşluk vardır.

Üst bağlantı ampule ulaşıyor. Alt dönüş çizgisinin ucu pilin − ucuna değmiyor. Bu çizimi doğru tamamlayan değişiklik hangisidir?

  1. Ampulün adını silmek.
  2. Çizimi büyütmek.
  3. Çizimdeki alt dönüş kablosunu pilin − ucuna kadar tamamlamak.
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç

Doğru seçim: C. Bir pil ucuna bağlanmakla yetinilmez. Bu modelde ampul üzerinden geçen yol pilin iki farklı ucuna da ulaşmalıdır.

  1. Pilin + ucundan başlayan yolu ampul ve anahtar üzerinden izle.
  2. Dönüş çizgisinin − ucuna ulaşmadan bittiğini bul; eksik çizgi parçasını zihninde tamamla.
A · Bu seçim neden uygun değil?
Bir etiketi silmek bağlantı boşluğunu değiştirmez. Eksik olan pilin diğer ucuna ulaşan kablo bağlantısıdır.
B · Bu seçim neden uygun değil?
Büyütme görünürlüğü değiştirebilir ama ayrı kalan iki ucu birleştirmez.
C · Doğru seçim
Çizimde yalnız bu boşluk vardır; alt çizgi pilin ikinci ucuna bağlanınca modeldeki yol kesintisiz olur.

İlgili gerçek ders bölümünü aç

6. İki kesintiyi birlikte say

İki kesintiyi birlikte sayHem anahtar kolu sağ temas noktasından ayrılmıştır hem alt kablonun ortasında ikinci bir boşluk vardır. İki boşluk ayrı yerlerdedir.+−PilAmpulAnahtarKablo
Hem anahtar kolu sağ temas noktasından ayrılmıştır hem alt kablonun ortasında ikinci bir boşluk vardır. İki boşluk ayrı yerlerdedir.

Bu çizimde iki ayrı boşluk var. Diğer bağlantılar ve parçalar aynı kalırken hangisi çizilmiş yolu bütünüyle kapatır?

  1. Çizimde hem anahtar kolunu sağ temas noktasına değdirmek hem alt kablo boşluğunu tamamlamak.
  2. Çizimde yalnız anahtar kolunu kapatmak.
  3. Çizimde yalnız alt kablo boşluğunu tamamlamak.
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç

Doğru seçim: A. Tek bir düzeltme burada yeterli değildir. Çizimde her iki boşluk giderilirse pilin iki ucu arasında ampul üzerinden geçen yol tamamlanır.

  1. Anahtardaki boşluğu birinci kesinti olarak bul.
  2. Alt kablodaki boşluğu ikinci kesinti olarak bul.
  3. Birini kapatınca diğerinin kalıp kalmadığını denetle.
A · Doğru seçim
İki ayrı kesinti bulunduğu için iki konumun da çizimde kapanması gerekir.
B · Bu seçim neden uygun değil?
Anahtarın boşluğu kapanır ama alt kablodaki ayrı kesinti yerinde kalır.
C · Bu seçim neden uygun değil?
Alt kablo tamamlanır ama anahtar koluyla temas noktası arasındaki boşluk yerinde kalır.

İlgili gerçek ders bölümünü aç

7. Eksik parçanın görevini eşleştir

Eksik parçanın görevini eşleştirPil ve kapalı anahtar var. Üstte AMPUL YERİ yazan bölüm boştur; ampul yerine birbirinden ayrılmış iki kablo ucu gösterilmiştir.+−PilAMPUL YERİAnahtarKablo
Pil ve kapalı anahtar var. Üstte AMPUL YERİ yazan bölüm boştur; ampul yerine birbirinden ayrılmış iki kablo ucu gösterilmiştir.

Bu modelde AMPUL YERİ boş bırakılmış ve iki kablo ucu birbirine değmiyor. Işık verme görevini üstlenecek hangi parça çizimde eksiktir?

  1. İkinci bir anahtar.
  2. Ampul.
  3. Pilin üzerindeki + etiketi.
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç

Doğru seçim: B. Eksik parça ampuldür. Bu çizimde yalnız kabloların birbirine doğrudan bağlanması bir ışık veren parça oluşturmaz.

  1. Boşluğun üstündeki AMPUL YERİ yazısını ve iki kablo ucunu bul.
  2. Işık verme görevini pilin enerji sağlama ve anahtarın açıp kapatma görevinden ayır.
A · Bu seçim neden uygun değil?
Anahtar bağlantıyı açıp kapatır; ampulün ışık verme görevini üstlenmez.
B · Doğru seçim
Boş yer ampulün yeridir. Ampulün iki bağlantısı uygun biçimde tamamlandığında bu modelde ışık verme görevini ampul üstlenir.
C · Bu seçim neden uygun değil?
Etiket bir devre elemanı değildir. Ayrıca pil çizimde zaten vardır; eksik parça ışık veren ampuldür.

İlgili gerçek ders bölümünü aç

8. Kanıtı iki modelde karşılaştır

Kanıtı iki modelde karşılaştırX ve Y adlı iki modelin her birinde pil, ampul ve kablolar vardır. X’in anahtarı iki temas noktasına değer; Y’nin kolu sağ temas noktasına değmez. Diğer bağlantılar tamdır.+−PilAmpulAnahtarKabloX+−PilAmpulAnahtarKabloY
X ve Y adlı iki modelin her birinde pil, ampul ve kablolar vardır. X’in anahtarı iki temas noktasına değer; Y’nin kolu sağ temas noktasına değmez. Diğer bağlantılar tamdır.

X ve Y aynı tür, sağlam ve uyumlu parçaları temsil ediyor. Hangi açıklama yalnız çizimlerde görülen bağlantı kanıtını kullanır?

  1. İkisinde de pil bulunduğu için ikisinin yolu da kapalıdır.
  2. Y modelinde ampul daha sağda olduğu için yolu açıktır.
  3. X modelinde bütün yol tamdır; Y modelinde anahtar boşluğu yolu keser.
Yanıtı, çözümü ve diğer seçimlerin nedenini aç

Doğru seçim: C. X kesintisiz, Y anahtarı açık bir bağlantı modelidir. Son açıklamanda hem model adını hem boşluğun yerini söyle.

  1. Her modelde pilin bir ucundan ampule, anahtara ve diğer uca uzanan yolu ayrı ayrı izle.
  2. X’teki temasla Y’deki boşluğu karşılaştır; renk veya parçanın sayfadaki yerine göre karar verme.
A · Bu seçim neden uygun değil?
Pilin varlığı tek başına yeterli değildir. Y modelinde anahtarın temas noktaları arasında boşluk vardır.
B · Bu seçim neden uygun değil?
Ampulün sayfadaki konumu karar verdirmez. Y modelindeki açık yolun kanıtı anahtar boşluğudur.
C · Doğru seçim
İki modelde de pil ve ampul vardır. Bağlantı farkı anahtardadır: X kapalı, Y açıktır.

İlgili gerçek ders bölümünü aç

Kâğıtta da çalışabilirsin

Çizimleri kâğıtta inceleyip yanıt harfini ve gerekçeni yazabilirsin. Yanıtları da yazdırmak için önce yanıt bölümlerini aç.

Sekiz kısa düşünme adımı. Her seçimde gerekçeni söyle veya kâğıda yaz; açıklamayla karşılaştır.

Kapsam, kaynaklar ve özgün içerik bilgisi

2026–2027 resmî plan bağlamı ve 2018 programındaki F.4.7.1.1 kavramları esas alındı. Kapalı yol incelemeleri devre kurmaya hazırlıktır; F.4.7.1.2’deki gerçek devre kurma görevini tamamlamaz. MEB veya öğretmen onayı değildir.

Eğitir için bu kaynakta özgün yazılan metin ve kodla çizilen SVG; MEB kaynakları yalnız kapsam bağlantısıdır. Yapay zekâ yardımıyla hazırlanmıştır; bağımsız eğitimci incelemesi henüz yoktur.