9. Sınıf Edebiyat Şiirde Anlam ve Ahenk — Temeli Kur

“Ben boş peronların nöbetçisiyim; / adını bilmediğim trenleri uğurlarım.”

1. A Şairin gerçek mesleği verilmediği hâlde onun istasyon görevlisi olduğu varsayılmalıdır.
2. B Gidenleri izleyen konumda kurulmuş şiir söyleyicisi.
3. C Trenler söyleyicinin biyografisini geçmişte oluşturmuştur.
4. D Birinci kişi kullanılan her şiirde söyleyici kesinlikle şairin kendisidir.
5. E Dizelerdeki imgeyi oluşturan tren makinisti.

“Ey eski ev, / pencerelerini benden önce kapattın.”

1. A Kişileştirme ve hitap sözü yok sayılarak muhatap olmadığı söylenmelidir.
2. B Eski ev söyleyiciyi oluşturduğu için konuşan da evdir.
3. C Söyleyici eve seslenir; “eski ev” hitap edilen ve kişileştirilen varlıktır.
4. D “Ey” bulunan her dizede hitap edilen kişi şair olmak zorundadır.
5. E Söyleyici yalnız imge, ev yalnız ahenk unsurudur.

“Boyum masaya yetmiyor anne, / ama gölgem akşamları duvara kadar büyüyor.”

1. A Akşam gölgesi masanın boyunu geçmişte değiştirmiştir.
2. B Çocuk sesi kullanan her şiir şairin çocukken tuttuğu kesin günlüktür.
3. C Bu yalnız ahenk ve uyak ölçümüdür.
4. D “Anne” hitabı ve masa yüksekliği yok sayılarak yetişkin sesi kesinleştirilmelidir.
5. E Çocuk bakışıyla konuşan bir söyleyici kurulmuştur.

“Kardeşim diye çağırdığım taş / her yağmurda biraz daha sustu.”

1. A Söyleyicinin taşa insani bir yakınlık yüklediği.
2. B Yağmurun susmayı geçmişte oluşturduğu için taş gerçek insana dönüşmüştür.
3. C “Kardeşim diye” ifadesi yok sayılarak kişileştirme bulunmadığı söylenmelidir.
4. D Şairin gerçek yaşamında kesinlikle taş heykelli bir kardeşi olduğu.
5. E Şiirdeki bütün imgelerin tek ve kesin biyografik karşılığı vardır.

“Sen kıyıda beklerken / ben rüzgârın yönünü avuçlarımla saydım.”

1. A Rüzgârın yönü söyleyiciyi kıyıya geçmişte taşımıştır.
2. B Kıyıda bekleyen “sen”i gözleyen ve kendi eylemini anlatan “ben”.
3. C “Sen” ve “ben” geçen her şiirde iki ses aynı kişidir.
4. D Kişi zamirleri yok sayılarak konuşanın kimliği belirsiz kabul edilmelidir.
5. E Bu yalnız imgenin sözlük anlamıdır.

“Gece, cebinde kırık yıldızlar taşıdı.”

1. A Yıldız sözcüğü geçen her cümle aynı ve tek imgeyi zorunlu kılar.
2. B Geceye cep ve taşıma eylemi verilerek karanlık ile parçalı ışık ilişkilendirilmiştir.
3. C “Cep” ve “taşıdı” ilişkisi yok sayılarak düz astronomi bilgisi okunmalıdır.
4. D Kırık yıldızlar gerçek bir cebin geceyi oluşturduğunu gösterir.
5. E Bu yalnız söyleyicinin kim olduğunu açıklar.

Aynı masa beş özgün cümleyle anlatılıyor.

1. A “Susuyordu” kişileştirmesi yok sayılarak yalnız sayı kaydı okunmalıdır.
2. B Kalemlerin sarılığı susma eylemini gerçek ses üretimine çevirir.
3. C Somut nesne geçen bütün cümleler zorunlu olarak imgedir.
4. D Masada iki sarı kalem vardı.
5. E İki sarı kalem masada susuyordu.

“Tam ortasında durdum köprünün; / bir kıyı çocukluğum, öteki henüz adsız.”

1. A Adsız gelecek çocukluk kıyısını geçmişte oluşturmuştur.
2. B Bu yalnız söyleyicinin gerçek mesleğini gösterir.
3. C “Bir kıyı” ve “öteki” karşıtlığı yok sayılarak yalnız mühendislik yorumu yapılmalıdır.
4. D Köprü her şiirde yalnız fiziksel ulaşım yapısı anlamına gelir.
5. E Geçmiş ile belirsiz gelecek arasında geçiş ve kararsızlık.

“Saat, duvarda yorulmuş bir kuştu.” Dizenin devamında söyleyici bekleyişin uzadığını anlatıyor.

1. A Kuş imgesi bulunduğu için şiirin tek konusu kesinlikle doğadır.
2. B Yorulmuş kuş imgesi, zamanın ağır ve tükenmiş hissedilmesini somutlaştırır.
3. C Bu yalnız ahenk şemasını gösterir.
4. D Bekleyiş saatin gerçek bir kuşa dönüşmesine neden olmuştur.
5. E Devamındaki uzayan bekleyiş bilgisi yok sayılarak imgenin işlevsiz olduğu söylenmelidir.

“Sabah, avuçlarıma ince bir yol çizdi.” Devamında söyleyici ilk kez evden ayrılmaya karar veriyor.

1. A Karar ve ayrılma bağlamı yok sayılarak hiçbir çağrışım bulunmadığı söylenmelidir.
2. B Sabah ve yol imgesi yeni başlangıç ile yön bulma çağrışımı kurar.
3. C Evden ayrılma sabah ışığının fiziksel olarak avuçta yol çizmesine neden olmuştur.
4. D Bu yalnız söyleyicinin şair olduğunu kanıtlar.
5. E Dize şairin gerçek yaşamında hangi gün taşındığını kesin olarak bildirir.