9. Sınıf Edebiyat Şiirde Anlam ve Ahenk — Metni Uygula

“Sular susar, sokak soluğunu saklar.”

1. A Fısıltılı ve durgun bir ses akışı, susma anlamını güçlendirir.
2. B Bu yalnız örtük iletinin açıkça söylenmesidir.
3. C “Susar” ve “saklar” anlamı yok sayılarak tekrarın etkisiz olduğu söylenmelidir.
4. D Aynı ünsüzün bulunduğu her şiir zorunlu olarak aynı duyguyu verir.
5. E Susma anlamı s sesini geçmişte ortadan kaldırmıştır.

“Uzakta uğuldayan uzun bulutlar” dizesinde “u” sesi belirgin biçimde yineleniyor.

1. A Uzaklık duygusu “u” sesini geçmişte sözcüklerden silmiştir.
2. B Uzayan ve uğultulu bir ses akışı oluşturarak uzaklık duygusunu desteklemek.
3. C “Uzakta, uğuldayan, uzun” ilişkisi yok sayılarak ses tekrarının bulunmadığı söylenmelidir.
4. D Bir ünlü tekrarı her durumda ölçülü şiir ve tam uyak kanıtıdır.
5. E Bu yalnız söyleyicinin hitap ettiği kişiyi belirler.

“Koş. / Dur. / Dinle. / Kapı yine çaldı.”

1. A Keskin emirler ve duraklar gerilimli, parçalı bir tempo oluşturur.
2. B Bu yalnız imgenin sözlük anlamını verir.
3. C Kapının çalması önceki bütün durakları yok etmiştir.
4. D Noktalama ve emir kipleri yok sayılarak akışın kesintisiz olduğu söylenmelidir.
5. E Kısa dize bulunan her şiir mutlaka neşeli ve hızlıdır.

“Döndüm / kapı yok / ses yok / yol yok.”

1. A Aynı sözcüğün tekrarı her şiirde anlamı zorunlu olarak azaltır.
2. B Dönme eylemi “yok” sözcüklerini geçmişte gerçek nesneye çevirmiştir.
3. C Üç kez yinelenen “yok” ve kısa dizeler yok sayılmalıdır.
4. D Eksilme ve kapanmışlık duygusunu kesik bir ritimle yoğunlaştırır.
5. E Bu yalnız söyleyicinin biyografik adresini verir.

Şiirde “geri gel” sözü değişen aralıklarla yineleniyor; dizeler giderek kısalıyor ve sert ünsüzler çoğalıyor.

1. A Ölçüsüz her şiirde ses ve ritim düzeni kesinlikle yoktur.
2. B Verilen tekrar, dize ve ses bilgisi yok sayılarak yalnız uyak aranmalıdır.
3. C Yalnız söyleyiciyi şairle özdeşleştirerek.
4. D Ahenk ölçüyü ortadan kaldırdığı için tekrarlar anlamsızdır.
5. E Sözcük tekrarı, dize kısalması, vurgu ve ses örgüsüyle.

“Masada iki fincan; biri hep soğuk.”

1. A Beklenen bir kişinin gelmemesi veya süren bir yokluk.
2. B “İki” ve “hep soğuk” karşıtlığı yok sayılarak birlikte içildiği söylenmelidir.
3. C Soğuk fincan diğer kişinin gelmesini geçmişte engellemiştir.
4. D Bu yalnız ahenk için kullanılan bir ölçüdür.
5. E İki fincan geçen her şiir kesinlikle aynı gerçek olayı anlatır.

Özgün dize: “Kalabalık büyüdü, odam daraldı.”

1. A Odanın daralması kalabalığı geçmişte oluşturmuştur.
2. B Bu yalnız söyleyicinin gerçek oda ölçüsünü verir.
3. C İnsan sayısı artarken söyleyicinin yalnızlık veya bunalmışlık hissetmesini.
4. D Kalabalık bulunan her şiir kesinlikle mutluluk anlatır.
5. E Büyüme-daralma karşıtlığı yok sayılarak duygu çıkarılamaz denmelidir.

“Takvim aynı günü gösteriyor, / sen gideli bütün aylar değişti.”

1. A Ayrılıktan sonra söyleyicinin zaman algısı değişmiştir.
2. B Takvim sözcüğü geçen her dize gerçek tarihi kesin bildirir.
3. C Bu yalnız imgenin şair biyografisi olduğunu gösterir.
4. D “Aynı gün” ile “bütün aylar değişti” karşıtlığı yok sayılmalıdır.
5. E Ayların değişmesi kişinin gitmesini geçmişte oluşturmuştur.

I: “Seni özledim.” II: “Bardağın masadaki yeri üç haftadır boş.”

1. A Boş yer “özledim” sözcüğünü geçmişte silmiştir.
2. B İki cümle de sözcüğü söylemediği için aynı ölçüde örtüktür.
3. C I yalnız ahenk, II yalnız söyleyici kavramıdır.
4. D I özlemi açıkça söyler; II boş yer ve süreyle yokluğu sezdirir.
5. E “Üç haftadır boş” kanıtı yok sayılarak ikinci cümlenin ilgisiz olduğu söylenmelidir.

“Lamba sabaha kadar yandı; masada açık bir kitap vardı.” Başka dize yoktur.

1. A Birinin gece boyunca okumuş veya beklemiş olabileceği.
2. B Sabahın gelmesi kitabın geçmişte açılmasına neden olmuştur.
3. C Yanan lamba ve açık kitap yok sayılarak gece etkinliği olasılığı reddedilmelidir.
4. D Şairin 12 Mart gecesi kesinlikle sınava çalıştığı.
5. E Her açık kitap aynı ve tek biyografik olayı kesin kanıtlar.