9. Sınıf Edebiyat Edebiyat, Sanat ve Dil — Yakın Okuma Transferi

I rüzgâr hızını, saati ve uyarıları veriyor. II bir çocuğun korkusunu kırık cümleler ve ses tekrarlarıyla aktarıyor.

1. A I yalnız edebî imge, II yalnız bilimsel ölçümdür.
2. B Saat, uyarı ve kırık cümle farkları yok sayılmalıdır.
3. C I bilgilendirmeye, II deneyimi estetik biçimde kurmaya öncelik verir.
4. D Aynı olay iki metni zorunlu olarak aynı tür ve amaçta yapar.
5. E Çocuğun korkusu rüzgâr ölçümünü geçmişte oluşturur.

Bir şiir ve bir deneme aynı “yalnızlık” temasını işliyor.

1. A Farklı türler hiçbir ortak ölçütle karşılaştırılamaz.
2. B Denemenin uzunluğu şiirin temasını oluşturur.
3. C Ortak tema bilgisi yok sayılarak yalnız hangisinin daha kısa olduğu sorulmalıdır.
4. D Şiirin dize sayısını denemenin gerçeklik derecesiyle karşılaştırmak.
5. E İki metnin yalnızlığı doğrudan mı, çağrışımlı mı ve hangi dil araçlarıyla kurduğunu karşılaştırmak.

Cümle: “Metin etkileyicidir çünkü ...” Özgün metinde her kayıp anından sonra aynı boş sandalye görüntüsü yineleniyor.

1. A ... metin kurmacadır ve bu tek başına yeterlidir.
2. B ... sandalye tekrarı üç kez verildiği hâlde hiçbir kanıt kullanılmamalıdır.
3. C ... yokluk duygusu sandalyeyi gerçek hayatta boş bırakmıştır.
4. D ... her okur aynı duyguyu kesinlikle yaşamak zorundadır.
5. E ... boş sandalye tekrarı kayıp anlarını bağlayıp yokluk duygusunu somutlaştırır.

Metinde açık pencere, yarım mektup ve acele ayak sesleri vardır; yazarın açıklaması bulunmuyor.

1. A Bu yalnız edebiyatın diğer sanatlarla ilişkisini gösterir.
2. B Açık pencere ve yarım mektup yok sayılarak hiçbir yorum yapılamaz.
3. C Metin ayrılma veya kaçış çağrışımı kurabilir; yazarın kesin yaşam niyeti ayrıca kanıtlanamaz.
4. D Yazarın niyeti metin ayrıntılarını geçmişte değiştirmiştir.
5. E Üç ayrıntı yazarın gerçek hayatta kaçtığını kesin kanıtlar.

Bir yazar gerçek bir vapur gecikmesini alıp olayın süresini değiştiriyor, kurmaca bir anlatıcı ve karşılaşma ekliyor.

1. A Bu yalnız bilimsel dilde birim kullanımını gösterir.
2. B Gerçek olaydan yararlanan eser hiçbir ayrıntıyı dönüştüremez.
3. C Yaşam malzemesinin anlatıcı, zaman ve olay örgüsüyle yeniden kurulmasını.
4. D Kurmaca anlatıcı gerçek gecikmenin oluşmasına neden olmuştur.
5. E Süre ve karakter değişiklikleri yok sayılarak metin tutanak sayılmalıdır.

Metinde güçlü bir renk imgesi vardır; ancak bu imge yalnız ilk paragrafta kalır ve sonraki olaylarla ilişki kurmaz.

1. A İmge özgündür fakat metin bütününde işlevi sürmediği için etkisi sınırlı kalır.
2. B Özgün tek bir imge eserin bütün yapısını kesinlikle kusursuz yapar.
3. C İmgenin sonraki bölümlerde kaybolduğu bilgisi yok sayılmalıdır.
4. D Sonraki olaylar ilk imgeyi geçmişte oluşturmuştur.
5. E Bu yalnız anlatıcının birinci kişi olmasını gösterir.

Karakter arkadaşlarıyla kısa günlük cümleler kuruyor; mahkemede resmî ve ölçülü bir söyleyiş kullanıyor.

1. A Bu yalnız kurmaca ile gerçekliğin aynı olmasıdır.
2. B Bir kişinin dili bütün ortamlarda tamamen aynı olmak zorundadır.
3. C Dil kullanımı amaç, ortam ve muhataba göre değişebilir.
4. D Resmî ortam arkadaş konuşmasını geçmişte oluşturur.
5. E Muhatap ve ortam farkı yok sayılarak karakter tutarsız ilan edilmelidir.

Şiirde yinelenen sesler ve ritmik duraklar vardır; bestede bu yapı farklı ses araçlarıyla karşılanıyor.

1. A Ritim bulunduğunda şiir ve müzik bütünüyle aynı sanat olur.
2. B Beste şiirdeki sözcüklerin gerçek anlamını ortadan kaldırır.
3. C İki sanat ritim etkisi kurabilir; kullandıkları temel malzeme ve yöntemler farklıdır.
4. D Şiir yalnız kurmaca anlatıcı, müzik yalnız haber metnidir.
5. E Dil ve müziksel ses farkı yok sayılarak iki eser özdeş kabul edilmelidir.

Özgün öyküde daralan koridor betimlemeleri, kısalan cümleler ve tekrar eden “çıkış” sözcüğü karar sahnesinde birleşiyor.

1. A Sıkışma teması metindeki bütün biçim öğelerini geçmişte yok etmiştir.
2. B Üç farklı araç kullanılması her durumda otomatik başarı garantisidir.
3. C Mekân imgesi, cümle ritmi ve tekrar aynı sıkışma temasını birlikte güçlendirir.
4. D Kısalan cümle ve “çıkış” tekrarı yok sayılarak yalnız konu özeti yapılmalıdır.
5. E Yalnız koridorun gerçek bir bina olması.

Öğrenci “Bu öykü umut vericidir.” yorumunu yazmış fakat metinden örnek göstermemiştir.

1. A Yorumu benimsediysem kanıt aramaya hiçbir zaman gerek yoktur.
2. B Hangi metin kanıtına dayanıyorum, kanıt yargımla nasıl bağ kuruyor, karşıt kanıt var mı?
3. C Umut yargısı metindeki kanıtları sonradan oluşturur.
4. D Metinde karşıt ayrıntı bulunabileceği olasılığı yok sayılmalıdır.
5. E Metin kaç sayfa, yazar kaç yaşında, kapak hangi renkte?