9. Sınıf Biyoloji Bilimsel Araştırma — Kanıtı Uygula

Araştırmada su sıcaklığı 10, 20 ve 30 °C yapılacak; eşit sayıdaki su piresinin bir dakikadaki kalp atımı sayılacak.

1. A Bağımsız: su sıcaklığı; bağımlı: dakikadaki kalp atımı.
2. B Bağımsız: kalp atımı; bağımlı: termometrenin türü.
3. C Kalp atımındaki değişim su sıcaklığını belirler.
4. D Kalp atımı sayısı bütün diğer koşullardan bağımsız ve kesin tek nedendir.
5. E Su piresi sayısı her grupta farklı seçilmelidir.

Farklı ışık renklerinin aynı tür su bitkisinin bir saatte oluşturduğu oksijen kabarcığı sayısına etkisi inceleniyor.

1. A Her renk için farklı bitki türü ve farklı ölçüm süresi kullanılmalıdır.
2. B Kabarcık sayısı değişiyorsa hiçbir koşulu sabitlemeye gerek yoktur.
3. C Kabarcık sayısı sabit tutulup ışık rengi sonuç olarak ölçülmelidir.
4. D Işık rengi yerine hipotez ve sonuç cümlesi.
5. E Bitki türü ve büyüklüğü, ışık uzaklığı, su sıcaklığı ve ölçüm süresi.

25 °C grubuna 50 mL, 35 °C grubuna 100 mL besin çözeltisi verilmiş; bakteri sayıları karşılaştırılmıştır.

1. A Sıcaklıkla birlikte besin miktarı da değiştiği için etkiler karışmıştır.
2. B Besin miktarı yalnız nitel gözlem olduğundan deney dışıdır.
3. C 35 °C grubunun başlangıç bakteri sayısının eşit olduğu kesin varsayılmalıdır.
4. D Bakteri sayısı besin miktarını geçmişe doğru değiştirmiştir.
5. E İki değişken aynı anda değişse de sonuç yalnız sıcaklığa bağlanabilir.

Yeni bir organik gübrenin fide büyümesine etkisi, üreticinin önerdiği dozda incelenmek isteniyor.

1. A Gübresiz grup kullanılmazsa gübrenin etkisi yine kesin ölçülür.
2. B Aynı koşullarda yetiştirilen fakat yeni gübre verilmeyen fideler.
3. C Yalnız gübre verilen fidelerin son boyları.
4. D Gübresiz fideler gübreli grubun dozunu belirlemelidir.
5. E Farklı tür, farklı ışık ve farklı başlangıç boyundaki fideler.

Her grupta on fide bulunuyor ve deney üç ayrı zamanda aynı yöntemle tekrarlanıyor.

1. A Tekrar, kontrol değişkeni yerine kullanılan farklı bir hipotezdir.
2. B Doğal değişkenliği ve rastlantısal ölçüm etkilerini görmeye yardım eder.
3. C Rastlantısal değişkenlik tekrar sayısını azaltır.
4. D Çok örnek kullanmak tasarımdaki bütün sistematik hataları kesin yok eder.
5. E Üç tekrarın yalnız en uygun sonucu seçilmelidir.

Sütun başlığı yalnız “Büyüme” yazıyor; değerler 2,1; 2,4; 2,0 biçiminde verilmiş. Ölçümlerin santimetre olduğu biliniyor.

1. A Sütun başlığını deney hipoteziyle değiştirmek.
2. B Büyüme değerleri başlığın birimini belirlediği için başlık gereksizdir.
3. C Birim bilinmese de bütün okuyucuların aynı büyüklüğü anlayacağı kesindir.
4. D Başlığı “Yedi günlük boy artışı (cm)” olarak açıklaştırmak.
5. E En yüksek değeri kalın yazıp diğerlerini tablodan çıkarmak.

A grubunun ortalaması 10,0; B grubunun ortalaması 10,0 olarak raporlanmıştır. Tek tek değerler verilmemiştir.

1. A Örnek sayıları ve ölçümlerin dağılımı.
2. B Ortalamaların hangi hipoteze ait olduğu tek başına yeterlidir.
3. C Aynı ortalama bütün tek tek değerlerin de kesin aynı olduğunu gösterir.
4. D B grubunda ölçümlerin hangi birimle yapıldığı kendiliğinden bellidir.
5. E Tek tek değerler ortalamayı oluşturmadığı için dağılım önemsizdir.

Diğer tekrarlar 12, 13 ve 14 mm’dir. 31 mm kaydı hipotezin beklediği yönün tersindedir.

1. A Hipoteze uymadığı için kaydı sessizce silmek.
2. B 31 mm değeri diğer ölçümlerin nedenidir ve ters çevrilmelidir.
3. C Beklenmedik her değerin kesinlikle hatalı olduğunu varsaymak.
4. D Kayıt, örnek ve araç denetlenir; dışlama varsa önceden belirlenmiş ölçüt ve gerekçe raporlanır.
5. E Değeri hemen hipotez olarak sınıflandırmak.

Gözlemsel çalışmada gölge süresi arttıkça yaprak alanının küçüldüğü görülüyor. Su ve toprak özellikleri ölçülmemiştir.

1. A Yaprak alanı yalnız gözlem değil hipotezdir.
2. B Su ve toprak koşullarının tüm örneklerde aynı olduğu kanıtsız kabul edilmelidir.
3. C Küçük yaprak alanı geçmişteki gölge süresini artırmıştır.
4. D Gölge süresi ile yaprak alanı arasında ilişki vardır; neden için kontrollü çalışma gerekir.
5. E Gölge süresinin bütün bitkilerde tek neden olduğu kesinleşmiştir.

Bir fasulye çeşidi, 20 ve 30 °C’de üçer kez denenmiştir. 30 °C’de ortalama çimlenme daha düşüktür.

1. A Sonuç yalnız bilim etiği kavramını göstermektedir.
2. B Bu fasulye çeşidinde ve denenmiş koşullarda 30 °C grubu daha düşük ortalama çimlenme göstermiştir.
3. C Düşük çimlenme sıcaklığın 30 °C olmasına neden olmuştur.
4. D Denenmeyen 40 °C’de de aynı oranın kesin oluşacağı söylenebilir.
5. E 30 °C bütün bitki türlerinde her zaman çimlenmeyi durdurur.