Demokratikleşme Çabaları ve Dış Politika: Bölüm 3–4 Uygulama ve Karar

Bir dış politika şemasında komşularla görüşme, uluslararası kuruma katılım ve bölgesel antlaşma yolları aynı barış hedefinde birleşiyor.

1. A Yurtta sulh, cihanda sulh ilkesi bütün dış ilişkileri kesmeyi ve dünyadan tamamen uzaklaşmayı savunur.
2. B İlkenin “yurtta” bölümü yalnız başka devletlerin içişlerini, Türkiye’deki huzuru değil, anlatır.
3. C Barışçı politika ülke savunmasını bırakmak ve bağımsızlığa yönelik her tehdidi kabul etmek demektir.
4. D Üç uluslararası ilişki aracının bulunması, ilkenin dünyadan kopma anlamına gelmediğini gösteriyor.

Konferans takvimi Türkiye’nin değişiklik talebini 1936 ilkbaharına, toplantıyı haziran-temmuza ve imzayı 20 Temmuza yerleştiriyor.

1. A Sözleşme Türkiye’nin Boğazlar bölgesinde asker bulundurmasını tamamen yasaklamıştır.
2. B 1936 konferans ve imza kayıtları, sözleşmeyi 1876’ya taşıyan iddiayı çürütüyor.
3. C Montrö Boğazlar Sözleşmesi 1936’da değil, Osmanlı Devleti zamanında 1876’da imzalanmıştır.
4. D Montrö ile Boğazların yönetimi kalıcı olarak yabancı bir komisyona devredilmiştir.

Sınır gerilimi örneğinde ordu savunma düzenini korurken temsilciler hakemlik ve görüşme kanallarını aynı anda işletiyor.

1. A Türkiye’nin Milletler Cemiyetine katılması barışçı dış politika anlayışıyla hiçbir bağ taşımaz.
2. B Savunma ve görüşmenin birlikte sürmesi, barışçılığın teslimiyet olmadığını gösteriyor.
3. C Barışçı politika ülke savunmasını bırakmak ve bağımsızlığa yönelik her tehdidi kabul etmek demektir.
4. D Balkan Antantı komşu devletlerin birbirine savaş ilan etmesi için kurulmuş saldırı birliğidir.

Karşılaştırma tablosu Lozan sütununda komisyon ve askersiz bölgeyi, Montrö sütununda Türk denetimi ile asker bulundurma yetkisini gösteriyor.

1. A Montrö ile Boğazların yönetimi kalıcı olarak yabancı bir komisyona devredilmiştir.
2. B Montrö, Lozan’daki Boğazlar düzenini hiç değiştirmeden aynı hükümleri yeniden yazmıştır.
3. C İki sütundaki kurum ve yetki farkları, düzenlemelerin aynı olmadığını gösteriyor.
4. D Sözleşme Türkiye’nin Boğazlar bölgesinde asker bulundurmasını tamamen yasaklamıştır.

İki halkalı kavram kartının iç halkasında yurttaş güvenliği ve hukuk, dış halkasında devletler arası diplomasi gösteriliyor.

1. A İç ve dış ölçeklerin ayrı halkalarda bulunması, “yurtta” kavramının anlamını netleştiriyor.
2. B Balkan Antantı komşu devletlerin birbirine savaş ilan etmesi için kurulmuş saldırı birliğidir.
3. C İlkenin “yurtta” bölümü yalnız başka devletlerin içişlerini, Türkiye’deki huzuru değil, anlatır.
4. D Türkiye’nin Milletler Cemiyetine katılması barışçı dış politika anlayışıyla hiçbir bağ taşımaz.

Uygulama haritasında sözleşme sonrasında Türk birliklerinin belirlenen Boğaz savunma noktalarına dönüşü işaretleniyor.

1. A Savunma birliklerinin dönüşü, asker bulundurma yasağı iddiasıyla uyuşmuyor.
2. B Montrö, Lozan’daki Boğazlar düzenini hiç değiştirmeden aynı hükümleri yeniden yazmıştır.
3. C Montrö ile Boğazların yönetimi kalıcı olarak yabancı bir komisyona devredilmiştir.
4. D Sözleşme Türkiye’nin Boğazlar bölgesinde asker bulundurmasını tamamen yasaklamıştır.

Zaman çizelgesinde 1932 daveti, üyelik kararı ve komisyon çalışmalarına katılım aynı uluslararası iş birliği başlığında yer alıyor.

1. A Bir anlaşmazlığın görüşmeyle çözülmesi ulusal egemenlikten mutlaka vazgeçildiği anlamına gelir.
2. B Balkan Antantı komşu devletlerin birbirine savaş ilan etmesi için kurulmuş saldırı birliğidir.
3. C Davetle üyelik ve kurumsal katılım, barışçı diplomasiyle bağ kurulmasını destekliyor.
4. D Türkiye’nin Milletler Cemiyetine katılması barışçı dış politika anlayışıyla hiçbir bağ taşımaz.

Kurum şeması 1936 öncesi komisyon kutusunu kaldırıp bildirim ve denetim işlemlerini Türk makamlarına bağlıyor.

1. A Komisyonun kaldırılması ve işlemlerin Türk makamlarına geçmesi, yabancı yönetime devir iddiasını çürütüyor.
2. B Montrö ile Boğazların yönetimi kalıcı olarak yabancı bir komisyona devredilmiştir.
3. C Boğazlar üzerindeki yetkinin güçlenmesi Türkiye’nin egemenlik ve güvenliği açısından hiçbir sonuç doğurmamıştır.
4. D Türkiye Boğazlar konusunu değiştirmek için savaş başlatmış ve hiçbir diplomatik görüşme yapmamıştır.

Antlaşma haritasında Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya karşılıklı sınır güvencesi çizgileriyle bağlanıyor.

1. A Balkan Antantı komşu devletlerin birbirine savaş ilan etmesi için kurulmuş saldırı birliğidir.
2. B Bir anlaşmazlığın görüşmeyle çözülmesi ulusal egemenlikten mutlaka vazgeçildiği anlamına gelir.
3. C Karşılıklı güvence bağlantıları, antlaşmanın saldırı amacıyla kurulduğu iddiasını çürütüyor.
4. D Türkiye’nin Milletler Cemiyetine katılması barışçı dış politika anlayışıyla hiçbir bağ taşımaz.

Geçiş tablosunda ticaret gemileri bir sütunda, savaş gemileri tonaj ve bildirim koşullarıyla başka sütunda sınıflandırılıyor.

1. A Farklı gemi türü ve koşul sütunları, tek tip geçiş kuralı olmadığını gösteriyor.
2. B Sözleşme ticaret gemileri ile savaş gemilerine her koşulda tamamen aynı geçiş kuralını uygular.
3. C Sözleşme Türkiye’nin Boğazlar bölgesinde asker bulundurmasını tamamen yasaklamıştır.
4. D Montrö ile Boğazların yönetimi kalıcı olarak yabancı bir komisyona devredilmiştir.