Birinci Dünya Savaşı ve Mondros: Bölüm 3–4 Uygulama ve Karar

Kavram kartında ateşkes için “çatışmayı durdurma”, barış antlaşması için “kalıcı siyasi düzen kurma” işlevleri ayrı sütunlarda veriliyor.

1. A Güvenlik gerekçesiyle stratejik yerleri işgal etme yetkisi işgalleri kesin olarak yasaklamıştır.
2. B Mondros kaydının çatışmayı durduran sütunda yer alması, onun kalıcı barış metni olmadığını gösteriyor.
3. C Boğazların açılması Osmanlı Devleti’nin bu geçişler üzerindeki egemenliğini güçlendirmiştir.
4. D Mondros bütün sınırları kesinleştiren kalıcı bir barış antlaşmasıdır.

Bir Anadolu haritasında 1918 sonu ve 1919 boyunca Musul, Antalya çevresi, Güney Anadolu ve İzmir farklı tarih etiketleriyle işaretleniyor.

1. A Mondros Ateşkesinden sonra Anadolu’da hiçbir yabancı askerî işgal gerçekleşmemiştir.
2. B Bir bölgenin işgal edilmesi o bölgede yaşayan herkesin aynı tepkiyi verdiğini kesinleştirir.
3. C Bütün cemiyetler aynı amacı taşımış ve ülke bütünlüğünü savunmak için birlikte kurulmuştur.
4. D Farklı yer ve tarihlerdeki askerî denetim işaretleri, işgal yaşanmadığı iddiasını çürütüyor.

Tarih şeridinde savaş başlangıcı 1914, Mondros 30 Ekim 1918 ve sonraki işgaller daha sağda sıralanıyor.

1. A Mondros tarihinin 1914 başlangıcından sonra bulunması, savaş öncesi imza iddiasını çürütüyor.
2. B Boğazların açılması Osmanlı Devleti’nin bu geçişler üzerindeki egemenliğini güçlendirmiştir.
3. C Ulaşım ve haberleşmenin denetlenmesi yalnız ticareti ilgilendirmiş, yönetimi etkilememiştir.
4. D Mondros Ateşkes Antlaşması Birinci Dünya Savaşı başlamadan önce imzalanmıştır.

Kronoloji kartında 15 Mayıs 1919 İzmir işgali, 19 Mayıs Samsun ve daha sonraki genelgelerden önce konumlandırılıyor.

1. A Bir bölgenin işgal edilmesi o bölgede yaşayan herkesin aynı tepkiyi verdiğini kesinleştirir.
2. B İşgal tarihinin 1919 olması, olayı 1923 sonrasına yerleştiren sıralamayı geçersiz kılıyor.
3. C Bütün cemiyetler aynı amacı taşımış ve ülke bütünlüğünü savunmak için birlikte kurulmuştur.
4. D İzmir’in işgali 15 Mayıs 1919’da değil, Cumhuriyet ilan edildikten sonra gerçekleşmiştir.

Bir uygulama tablosunda asker sayısının azaltılmasıyla bölgesel savunma birliklerinin hareket kabiliyetindeki düşüş birlikte veriliyor.

1. A Personel ve silah azalmasının savunma gücündeki düşüşle eşleşmesi, güçlenme sonucunu desteklemiyor.
2. B Güvenlik gerekçesiyle stratejik yerleri işgal etme yetkisi işgalleri kesin olarak yasaklamıştır.
3. C Boğazların açılması Osmanlı Devleti’nin bu geçişler üzerindeki egemenliğini güçlendirmiştir.
4. D Ordunun terhis edilmesi Osmanlı Devleti’nin savunma kapasitesini artırmıştır.

Üç şehirden kayıtlar aynı hafta içinde miting düzenlendiğini, telgraf çekildiğini ve yerel savunma cemiyeti kurulduğunu gösteriyor.

1. A Bütün cemiyetler aynı amacı taşımış ve ülke bütünlüğünü savunmak için birlikte kurulmuştur.
2. B Farklı tepki türlerinin birlikte görülmesi, toplumun tamamen tepkisiz kaldığı sonucunu desteklemiyor.
3. C İşgaller Anadolu halkının hiçbir kesiminde protesto veya örgütlenme doğurmamıştır.
4. D Bir bölgenin işgal edilmesi o bölgede yaşayan herkesin aynı tepkiyi verdiğini kesinleştirir.

Hüküm-sonuç kartında “güvenlik tehdidi” ifadesinin kapsamı açık bırakılmış ve daha sonra farklı bölgelerde işgal kararları kaydedilmiştir.

1. A Güvenlik gerekçesiyle stratejik yerleri işgal etme yetkisi işgalleri kesin olarak yasaklamıştır.
2. B Boğazların açılması Osmanlı Devleti’nin bu geçişler üzerindeki egemenliğini güçlendirmiştir.
3. C Ulaşım ve haberleşmenin denetlenmesi yalnız ticareti ilgilendirmiş, yönetimi etkilememiştir.
4. D Açık uçlu gerekçenin işgal kararlarıyla izlenmesi, hükmün yasaklayıcı değil genişletici etkisini gösteriyor.

Bir teşkilat şemasında yerel gönüllüler, bölgesel komutanlar ve işgal ilerleyişini yavaşlatma görevi aynı başlık altında toplanıyor.

1. A Yerel gönüllü ve direniş amacı, bu birliklerin işgal ordusuna ait olmadığını gösteriyor.
2. B Kuvayımilliye, işgal kuvvetlerinin Anadolu’daki resmî birliklerine verilen addır.
3. C Bütün cemiyetler aynı amacı taşımış ve ülke bütünlüğünü savunmak için birlikte kurulmuştur.
4. D İzmir’in işgali 15 Mayıs 1919’da değil, Cumhuriyet ilan edildikten sonra gerçekleşmiştir.

Boğaz haritasında Osmanlı denetim işareti kaldırılmış, İtilaf gemilerinin geçiş hattı ve denetim noktaları ayrıca gösterilmiştir.

1. A Denetimin başka bir güce geçmesi, Osmanlı egemenliğinin artmadığını ortaya koyuyor.
2. B Boğazların açılması Osmanlı Devleti’nin bu geçişler üzerindeki egemenliğini güçlendirmiştir.
3. C Mondros’tan sonra Anadolu’daki bütün işgaller sona ermiş ve yeni işgal yaşanmamıştır.
4. D Mondros Ateşkes Antlaşması Birinci Dünya Savaşı başlamadan önce imzalanmıştır.

Karşılaştırma kaydında bir grup bölgesini işgale karşı savunurken başka bir grup ayrı devlet kurma hedefiyle propaganda yapıyor.

1. A Mondros Ateşkesinden sonra Anadolu’da hiçbir yabancı askerî işgal gerçekleşmemiştir.
2. B İşgaller Anadolu halkının hiçbir kesiminde protesto veya örgütlenme doğurmamıştır.
3. C Karşıt hedeflerin bulunması, bütün cemiyetleri tek amaç altında toplamayı engelliyor.
4. D Bütün cemiyetler aynı amacı taşımış ve ülke bütünlüğünü savunmak için birlikte kurulmuştur.