Enerji Dönüşümleri ve Çevre Bilimi: Bölüm 1–2 Kavram ve Kanıt

Eş su bitkilerinde sıcaklık ve karbondioksit sabitken ışık düzeyi 1, 2, 3 birim; dakikalık kabarcık ortalaması 4, 7, 9’dur.

1. A Yalnız incelenen aralıkta ışık arttıkça dolaylı süreç göstergesinin arttığı görülür; sınırsız artış sonucu çıkarılamaz.
2. B Yaprağın yeşil olmayan bölümleri hiçbir koşulda fotosentez kanıtı göstermediği için ışığın önemi yoktur; ışık etkisizdir.
3. C Karanlıkta bekletilen bitki hemen ölürse bu, fotosentezin hiç enerjiyle ilişkili olmadığını kanıtlar.
4. D Fotosentez yalnız geceleri gerçekleşir çünkü bitkiler gündüz solunum yapar.

Sekizinci sınıf inceleme kartında “Yalnız hayvan hücreleri solunum yapar; bitkiler kendi besinini ürettiği için enerji kullanmaz.” iddiası, ölçüm veya model kaydıyla karşılaştırılıyor.

1. A Bir düzende sıcaklık ve gaz miktarı birlikte değişmişse fark yalnız solunum hızına bağlanabilir.
2. B Bitkiler de yaşamsal olaylar için enerjiye gereksinim duyar ve hücrelerinde solunum gerçekleştirir.
3. C Yalnız hayvan hücreleri solunum yapar; bitkiler kendi besinini ürettiği için enerji kullanmaz.
4. D Ortamda oksijen azaldığında bütün canlılarda bütün solunum olayları aynı biçimde ve aynı hızda sürer.

Işık düzeyleri 2, 4, 6 ve 8 iken gösterge değerleri 5, 9, 11 ve 11 olarak ölçülüyor.

1. A Yaprağın yeşil olmayan bölümleri hiçbir koşulda fotosentez kanıtı göstermediği için ışığın önemi yoktur; ışık etkisizdir.
2. B Karanlıkta bekletilen bitki hemen ölürse bu, fotosentezin hiç enerjiyle ilişkili olmadığını kanıtlar.
3. C Son iki ölçümün eşit kalması başka bir etkenin sınırlayıcı olabileceğini ve artışın sınırsız olmadığını gösterir.
4. D Bitkinin fotosentez yapabilmesi için topraktaki hazır besini kökleriyle alması gerekir.

Sekizinci sınıf inceleme kartında “Bitkiler gündüz yalnız fotosentez, gece yalnız solunum yapar.” iddiası, ölçüm veya model kaydıyla karşılaştırılıyor.

1. A Yalnız hayvan hücreleri solunum yapar; bitkiler kendi besinini ürettiği için enerji kullanmaz.
2. B Bir düzende sıcaklık ve gaz miktarı birlikte değişmişse fark yalnız solunum hızına bağlanabilir.
3. C Solunum gece ve gündüz sürer; ışık uygunken fotosentez de aynı zaman aralığında gerçekleşebilir.
4. D Bitkiler gündüz yalnız fotosentez, gece yalnız solunum yapar.

A kabı güçlü ışıkta 28 derece, B kabı zayıf ışıkta 18 derecedir; kabarcık sayıları farklı çıkıyor.

1. A Fotosentez sırasında yalnız oksijen kullanılır ve karbondioksit çevreye verilir.
2. B Işık şiddeti arttıkça fotosentez hızı bütün değerlerde sınırsız ve aynı oranda artar.
3. C Su bitkisinden çıkan her kabarcık doğrudan bir gram besin üretildiğini gösterir.
4. D Işıkla birlikte sıcaklık da değiştiği için fark yalnız ışık şiddetine bağlanamaz.

Sekizinci sınıf inceleme kartında “Hücresel solunum yalnız akciğer gibi bir solunum organı bulunan canlılarda görülür.” iddiası, ölçüm veya model kaydıyla karşılaştırılıyor.

1. A Hücresel solunum yalnız akciğer gibi bir solunum organı bulunan canlılarda görülür.
2. B Hücresel solunum organ düzeyinden farklı bir süreçtir ve farklı canlıların hücrelerinde gerçekleşir.
3. C Ortamda oksijen azaldığında bütün canlılarda bütün solunum olayları aynı biçimde ve aynı hızda sürer.
4. D Bir düzende sıcaklık ve gaz miktarı birlikte değişmişse fark yalnız solunum hızına bağlanabilir.

Özdeş ışık ve sıcaklıkta karbondioksit kaynağı farklı iki simülasyonun oksijen sensörleri 14 ve 6 birim gösteriyor.

1. A Yaprağın yeşil olmayan bölümleri hiçbir koşulda fotosentez kanıtı göstermediği için ışığın önemi yoktur; ışık etkisizdir.
2. B İki deney kabında hem ışık hem sıcaklık değişirse yalnız ışığın etkisi ölçülmüş olur.
3. C Diğer koşullar eşitken karbondioksit değişimiyle sensör farkının birlikte görülmesi etken ilişkisini destekler.
4. D Karanlıkta bekletilen bitki hemen ölürse bu, fotosentezin hiç enerjiyle ilişkili olmadığını kanıtlar.

Sekizinci sınıf inceleme kartında “Solunum besindeki enerjiyi yok eder ve canlıya kullanabileceği enerji bırakmaz.” iddiası, ölçüm veya model kaydıyla karşılaştırılıyor.

1. A Süreç besindeki kimyasal enerjinin hücresel işlerde kullanılabilir biçime aktarılmasını sağlar.
2. B Solunum besindeki enerjiyi yok eder ve canlıya kullanabileceği enerji bırakmaz.
3. C Bir düzende sıcaklık ve gaz miktarı birlikte değişmişse fark yalnız solunum hızına bağlanabilir.
4. D Yalnız hayvan hücreleri solunum yapar; bitkiler kendi besinini ürettiği için enerji kullanmaz.

Alacalı yaprağın ışık alan yeşil bölümünde besin göstergesi olumlu, beyaz bölümünde olumsuz sonuç veriyor.

1. A Aynı yaprak ve ışık koşulunda klorofil bulunan bölümdeki fark klorofilin rolünü destekler.
2. B Su bitkisinden çıkan her kabarcık doğrudan bir gram besin üretildiğini gösterir.
3. C Işık şiddeti arttıkça fotosentez hızı bütün değerlerde sınırsız ve aynı oranda artar.
4. D Bitkinin fotosentez yapabilmesi için topraktaki hazır besini kökleriyle alması gerekir.

Sekizinci sınıf inceleme kartında “Fotosentez ve hücresel solunum gaz içerdiği için tamamen aynı tepkimedir.” iddiası, ölçüm veya model kaydıyla karşılaştırılıyor.

1. A Bir düzende sıcaklık ve gaz miktarı birlikte değişmişse fark yalnız solunum hızına bağlanabilir.
2. B Fotosentez ve hücresel solunum gaz içerdiği için tamamen aynı tepkimedir.
3. C Süreçlerin amaç, girdi ve çıktı yönleri farklıdır; aralarında madde ilişkisi bulunması onları aynı yapmaz.
4. D Ortamda oksijen azaldığında bütün canlılarda bütün solunum olayları aynı biçimde ve aynı hızda sürer.