Elektrik Yükleri ve Elektrik Enerjisi: Bölüm 1–2 Kavram ve Kanıt

A cismi B’yi itiyor, B cismi pozitif olarak biliniyor; A ile nötr C arasında çekim gözleniyor.

1. A Nötr cisimde hiç pozitif ve hiç negatif yük bulunmadığı için elektriksel etkileşim oluşmaz; kutuplanma olmaz.
2. B Birbirini çeken iki cismin kesinlikle biri pozitif, diğeri negatif yüklü olması gerekir.
3. C Birbirini iten iki cismin yük türleri bütün koşullar altında mutlaka birbirinden farklıdır.
4. D İtme “A” ve “B”’nin aynı işaretli olduğunu gösterir; C ile çekim C’nin zıt yüklü olduğunu kesinleştirmez.

Sekizinci sınıf inceleme kartında “Etki ile elektriklenmenin başlaması için yüklü cismin nötr iletkene mutlaka dokunması gerekir.” iddiası, ölçüm veya model kaydıyla karşılaştırılıyor.

1. A Yüklü cisim yaklaştığında temas olmadan iletkendeki hareketli elektronların dağılımı değişebilir.
2. B Yalıtkan bir cisimde yükler, metal iletkendeki gibi bütün cisim boyunca serbestçe yer değiştirir.
3. C Yüklerin iletken içinde ayrılması, cismin toplam net yükünün hemen değiştiğini gösterir.
4. D Etki ile elektriklenmenin başlaması için yüklü cismin nötr iletkene bütün koşullar altında mutlaka dokunması gerekir.

Bir nötr cisim modelinde 12 pozitif ve 12 negatif, negatif cisimde 12 pozitif ve 15 negatif işaret bulunuyor.

1. A Birbirini çeken iki cismin kesinlikle biri pozitif, diğeri negatif yüklü olması gerekir.
2. B Nötrde sayılar dengeli, negatif cisimde elektron fazlalığı vardır; pozitif yükler yok olmamıştır.
3. C Yüklü cisim nötr cisme yaklaştırıldığında nötr cismin toplam yükü kendiliğinden değişir.
4. D Birbirini iten iki cismin yük türleri bütün koşullar altında mutlaka birbirinden farklıdır.

Sekizinci sınıf inceleme kartında “Yüklerin iletken içinde ayrılması, cismin toplam net yükünün hemen değiştiğini gösterir.” iddiası, ölçüm veya model kaydıyla karşılaştırılıyor.

1. A Yalnız kutuplanma aşamasında yük dağılımı değişir; toprakla yük alışverişi olmadıkça net yük korunabilir.
2. B Yalıtkan bir cisimde yükler, metal iletkendeki gibi bütün cisim boyunca serbestçe yer değiştirir.
3. C Etkileyen cisim uzaklaştırıldıktan sonra toprak bağını kesmek kalıcı yükü incelenen bütün koşullarda korur.
4. D Yüklerin iletken içinde ayrılması, cismin toplam net yükünün hemen değiştiğini gösterir.

Serbestçe asılı iki küçük cisim birbirinden uzaklaşıyor ve mekanik hava akımı olmadığı kontrol ediliyor.

1. A Birbirini iten iki cismin yük türleri bütün koşullar altında mutlaka birbirinden farklıdır.
2. B Yüklü cisim nötr cisme yaklaştırıldığında nötr cismin toplam yükü kendiliğinden değişir.
3. C Nötr cisimde hiç pozitif ve hiç negatif yük bulunmadığı için elektriksel etkileşim oluşmaz; kutuplanma olmaz.
4. D Elektriksel itme iki cismin de yüklü ve aynı işaretli olduğuna çekim gözleminden daha güçlü kanıt sağlar.

Sekizinci sınıf inceleme kartında “Etkileyen cisim uzaklaştırıldıktan sonra toprak bağını kesmek kalıcı yükü her zaman korur.” iddiası, ölçüm veya model kaydıyla karşılaştırılıyor.

1. A Kalıcı yüklenme için etkileyen cisim yakındayken önce toprak bağı kesilir, sonra etkileyen cisim uzaklaştırılır.
2. B Etkileyen cisim uzaklaştırıldıktan sonra toprak bağını kesmek kalıcı yükü incelenen bütün koşullarda korur.
3. C Etki ile elektriklenmenin başlaması için yüklü cismin nötr iletkene bütün koşullar altında mutlaka dokunması gerekir.
4. D Yalıtkan bir cisimde yükler, metal iletkendeki gibi bütün cisim boyunca serbestçe yer değiştirir.

Negatif olduğu bilinen K cismi L’yi çekiyor; L için nötr ve pozitif olasılıkları ayrı seçeneklerde sunuluyor.

1. A Bir cisim negatif yüklüyse içinde hiçbir pozitif yük kalmamıştır.
2. B Negatif K hem pozitif hem kutuplanabilen nötr L’yi çekebileceğinden tek bir işaret seçilemez.
3. C Yüklü cisim nötr cisme yaklaştırıldığında nötr cismin toplam yükü kendiliğinden değişir.
4. D Birbirini iten iki cismin yük türleri bütün koşullar altında mutlaka birbirinden farklıdır.

Sekizinci sınıf inceleme kartında “Negatif etkileyen cisim yaklaştığında elektronlar iletkenin yakın ucunda toplanır.” iddiası, ölçüm veya model kaydıyla karşılaştırılıyor.

1. A Etkileyen cisim uzaklaştırıldıktan sonra toprak bağını kesmek kalıcı yükü incelenen bütün koşullarda korur.
2. B Yalıtkan bir cisimde yükler, metal iletkendeki gibi bütün cisim boyunca serbestçe yer değiştirir.
3. C Negatif etkileyen cisim yaklaştığında elektronlar iletkenin yakın ucunda toplanır.
4. D Aynı işaretli yükler itildiği için elektronlar negatif etkileyenden uzak uca doğru yer değiştirir.

Aynı iki yüklü cismin uzaklığı azaltıldığında kuvvet sensörü 2 birimden 7 birime yükseliyor.

1. A Birbirini çeken iki cismin kesinlikle biri pozitif, diğeri negatif yüklü olması gerekir.
2. B Yüklü cisim nötr cisme yaklaştırıldığında nötr cismin toplam yükü kendiliğinden değişir.
3. C Pozitif yüklenme cisme yeni protonların dışarıdan eklenmesiyle gerçekleşir.
4. D Temas olmadan sensör değişmesi elektriksel etkinin uzaktan gerçekleşebildiğini gösterir.

Sekizinci sınıf inceleme kartında “Pozitif etkileyen cisim, iletkendeki protonları uzak uca doğru serbestçe taşır.” iddiası, ölçüm veya model kaydıyla karşılaştırılıyor.

1. A Katı iletkende model hareketli elektronlar üzerinden kurulur; protonlar atom çekirdeğinde serbestçe dolaşmaz.
2. B Pozitif etkileyen cisim, iletkendeki protonları uzak uca doğru serbestçe taşır.
3. C Etkileyen cisim uzaklaştırıldıktan sonra toprak bağını kesmek kalıcı yükü incelenen bütün koşullarda korur.
4. D Etki ile elektriklenmenin başlaması için yüklü cismin nötr iletkene bütün koşullar altında mutlaka dokunması gerekir.