20. Yüzyıl Başlarında Osmanlı Devleti ve Dünya — Bölüm 1–2 Kavram Ayrımı

Bir biyografi Selanik’in liman, basın ve çok kültürlü yapısında farklı fikirlerin tartışıldığını anlatıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Şehrin siyasi ve kültürel hareketliliğinin Mustafa Kemal’in fikir dünyasını besleyen çevrelerden biri olduğu gösteriliyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil, kanıtın neden-sonuç veya ölçüt ilişkisini Mustafa Kemal’in yetişmesi odağının sınırıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

1. A “Şehrin siyasi ve kültürel hareketliliğinin Mustafa Kemal’in fikir dünyasını besleyen çevrelerden biri olduğu gösteriliyor.” kanıtı Mondros Ateşkes Antlaşması kavramıyla açıklanır: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ordunun terhisi ve stratejik noktaların işgali için geniş hükümler getirerek Millî Mücadele’ye uzanan tepki ortamını oluşturmuştur.
2. B “Şehrin siyasi ve kültürel hareketliliğinin Mustafa Kemal’in fikir dünyasını besleyen çevrelerden biri olduğu gösteriliyor.” kanıtı Mustafa Kemal’in yetişmesi kavramıyla açıklanır: Mustafa Kemal’in okulları ile Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya’nın siyasi ve kültürel ortamı, onun fikir dünyası ve askerlik anlayışını geliştirmiştir.
3. C “Şehrin siyasi ve kültürel hareketliliğinin Mustafa Kemal’in fikir dünyasını besleyen çevrelerden biri olduğu gösteriliyor.” kanıtı Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı kavramıyla açıklanır: Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’nda taarruz ve savunma cephelerinde savaşmış; mücadeleler Anadolu halkını kıtlık, hastalık ve insan kaybıyla karşılaştırmıştır.
4. D “Şehrin siyasi ve kültürel hareketliliğinin Mustafa Kemal’in fikir dünyasını besleyen çevrelerden biri olduğu gösteriliyor.” kanıtı İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları kavramıyla açıklanır: İkinci Meşrutiyet siyasal katılımı yeniden başlatırken Balkan Savaşları Osmanlı sınırlarını daraltmış, büyük nüfus hareketleri ve toplumsal kayıplar doğurmuştur.
5. E “Şehrin siyasi ve kültürel hareketliliğinin Mustafa Kemal’in fikir dünyasını besleyen çevrelerden biri olduğu gösteriliyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: Mustafa Kemal’in fikir dünyası yalnız doğduğu gün tamamlanmış ve çevresinden etkilenmemiştir.

1908 tarihli belgelerde anayasanın yeniden yürürlüğe girmesi ve meclisli sürecin başlaması inceleniyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: II. Meşrutiyet siyasal katılımı ve anayasal yönetimi yeniden etkinleştiren gelişme olarak belirleniyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil, kanıtın neden-sonuç veya ölçüt ilişkisini İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları odağının sınırıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

1. A “II. Meşrutiyet siyasal katılımı ve anayasal yönetimi yeniden etkinleştiren gelişme olarak belirleniyor.” kanıtı İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları kavramıyla açıklanır: İkinci Meşrutiyet siyasal katılımı yeniden başlatırken Balkan Savaşları Osmanlı sınırlarını daraltmış, büyük nüfus hareketleri ve toplumsal kayıplar doğurmuştur.
2. B “II. Meşrutiyet siyasal katılımı ve anayasal yönetimi yeniden etkinleştiren gelişme olarak belirleniyor.” kanıtı Mustafa Kemal’in yetişmesi kavramıyla açıklanır: Mustafa Kemal’in okulları ile Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya’nın siyasi ve kültürel ortamı, onun fikir dünyası ve askerlik anlayışını geliştirmiştir.
3. C “II. Meşrutiyet siyasal katılımı ve anayasal yönetimi yeniden etkinleştiren gelişme olarak belirleniyor.” kanıtı Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı kavramıyla açıklanır: Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’nda taarruz ve savunma cephelerinde savaşmış; mücadeleler Anadolu halkını kıtlık, hastalık ve insan kaybıyla karşılaştırmıştır.
4. D “II. Meşrutiyet siyasal katılımı ve anayasal yönetimi yeniden etkinleştiren gelişme olarak belirleniyor.” kanıtı Mondros Ateşkes Antlaşması kavramıyla açıklanır: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ordunun terhisi ve stratejik noktaların işgali için geniş hükümler getirerek Millî Mücadele’ye uzanan tepki ortamını oluşturmuştur.
5. E “II. Meşrutiyet siyasal katılımı ve anayasal yönetimi yeniden etkinleştiren gelişme olarak belirleniyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: İkinci Meşrutiyet Balkan Savaşları sonunda imzalanmış bir ateşkes antlaşmasıdır.

Okul kayıtları ve anılar Manastır döneminde tarih ve edebiyat ilgisinin güçlendiğini gösteriyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Askerî İdadi eğitimi ile öğretmen ve arkadaş çevresinin düşünce gelişimine katkısı ilişkilendiriliyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil, kanıtın neden-sonuç veya ölçüt ilişkisini Mustafa Kemal’in yetişmesi odağının sınırıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

1. A “Askerî İdadi eğitimi ile öğretmen ve arkadaş çevresinin düşünce gelişimine katkısı ilişkilendiriliyor.” kanıtı Mondros Ateşkes Antlaşması kavramıyla açıklanır: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ordunun terhisi ve stratejik noktaların işgali için geniş hükümler getirerek Millî Mücadele’ye uzanan tepki ortamını oluşturmuştur.
2. B “Askerî İdadi eğitimi ile öğretmen ve arkadaş çevresinin düşünce gelişimine katkısı ilişkilendiriliyor.” kanıtı Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı kavramıyla açıklanır: Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’nda taarruz ve savunma cephelerinde savaşmış; mücadeleler Anadolu halkını kıtlık, hastalık ve insan kaybıyla karşılaştırmıştır.
3. C “Askerî İdadi eğitimi ile öğretmen ve arkadaş çevresinin düşünce gelişimine katkısı ilişkilendiriliyor.” kanıtı İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları kavramıyla açıklanır: İkinci Meşrutiyet siyasal katılımı yeniden başlatırken Balkan Savaşları Osmanlı sınırlarını daraltmış, büyük nüfus hareketleri ve toplumsal kayıplar doğurmuştur.
4. D “Askerî İdadi eğitimi ile öğretmen ve arkadaş çevresinin düşünce gelişimine katkısı ilişkilendiriliyor.” kanıtı Mustafa Kemal’in yetişmesi kavramıyla açıklanır: Mustafa Kemal’in okulları ile Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya’nın siyasi ve kültürel ortamı, onun fikir dünyası ve askerlik anlayışını geliştirmiştir.
5. E “Askerî İdadi eğitimi ile öğretmen ve arkadaş çevresinin düşünce gelişimine katkısı ilişkilendiriliyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: Selanik’in çok kültürlü ve hareketli siyasi ortamı onun yetişmesiyle ilişkisizdir.

Dönemin cemiyetleri ve fikir akımları II. Meşrutiyet öncesi ortamla ilişkilendiriliyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: İttihat ve Terakki’nin fikrî ve siyasi hazırlık sürecindeki rolü bağlam içinde değerlendiriliyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil, kanıtın neden-sonuç veya ölçüt ilişkisini İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları odağının sınırıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

1. A “İttihat ve Terakki’nin fikrî ve siyasi hazırlık sürecindeki rolü bağlam içinde değerlendiriliyor.” kanıtı İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları kavramıyla açıklanır: İkinci Meşrutiyet siyasal katılımı yeniden başlatırken Balkan Savaşları Osmanlı sınırlarını daraltmış, büyük nüfus hareketleri ve toplumsal kayıplar doğurmuştur.
2. B “İttihat ve Terakki’nin fikrî ve siyasi hazırlık sürecindeki rolü bağlam içinde değerlendiriliyor.” kanıtı Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı kavramıyla açıklanır: Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’nda taarruz ve savunma cephelerinde savaşmış; mücadeleler Anadolu halkını kıtlık, hastalık ve insan kaybıyla karşılaştırmıştır.
3. C “İttihat ve Terakki’nin fikrî ve siyasi hazırlık sürecindeki rolü bağlam içinde değerlendiriliyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: Balkan Savaşları Osmanlı Devleti’nin Balkanlardaki sınırlarını genişletmiştir.
4. D “İttihat ve Terakki’nin fikrî ve siyasi hazırlık sürecindeki rolü bağlam içinde değerlendiriliyor.” kanıtı Mondros Ateşkes Antlaşması kavramıyla açıklanır: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ordunun terhisi ve stratejik noktaların işgali için geniş hükümler getirerek Millî Mücadele’ye uzanan tepki ortamını oluşturmuştur.
5. E “İttihat ve Terakki’nin fikrî ve siyasi hazırlık sürecindeki rolü bağlam içinde değerlendiriliyor.” kanıtı Mustafa Kemal’in yetişmesi kavramıyla açıklanır: Mustafa Kemal’in okulları ile Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya’nın siyasi ve kültürel ortamı, onun fikir dünyası ve askerlik anlayışını geliştirmiştir.

Harbiye yıllarındaki dersler, tartışmalar ve ülke sorunlarına ilişkin okumalar inceleniyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: İstanbul’daki askerî eğitim ile siyasi gözlemlerin meslek ve düşünce gelişimini birlikte etkilediği görülüyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil, kanıtın neden-sonuç veya ölçüt ilişkisini Mustafa Kemal’in yetişmesi odağının sınırıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

1. A “İstanbul’daki askerî eğitim ile siyasi gözlemlerin meslek ve düşünce gelişimini birlikte etkilediği görülüyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: Okullar ve öğretmenler Mustafa Kemal’in kişiliği üzerinde hiçbir iz bırakmamıştır.
2. B “İstanbul’daki askerî eğitim ile siyasi gözlemlerin meslek ve düşünce gelişimini birlikte etkilediği görülüyor.” kanıtı Mondros Ateşkes Antlaşması kavramıyla açıklanır: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ordunun terhisi ve stratejik noktaların işgali için geniş hükümler getirerek Millî Mücadele’ye uzanan tepki ortamını oluşturmuştur.
3. C “İstanbul’daki askerî eğitim ile siyasi gözlemlerin meslek ve düşünce gelişimini birlikte etkilediği görülüyor.” kanıtı İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları kavramıyla açıklanır: İkinci Meşrutiyet siyasal katılımı yeniden başlatırken Balkan Savaşları Osmanlı sınırlarını daraltmış, büyük nüfus hareketleri ve toplumsal kayıplar doğurmuştur.
4. D “İstanbul’daki askerî eğitim ile siyasi gözlemlerin meslek ve düşünce gelişimini birlikte etkilediği görülüyor.” kanıtı Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı kavramıyla açıklanır: Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’nda taarruz ve savunma cephelerinde savaşmış; mücadeleler Anadolu halkını kıtlık, hastalık ve insan kaybıyla karşılaştırmıştır.
5. E “İstanbul’daki askerî eğitim ile siyasi gözlemlerin meslek ve düşünce gelişimini birlikte etkilediği görülüyor.” kanıtı Mustafa Kemal’in yetişmesi kavramıyla açıklanır: Mustafa Kemal’in okulları ile Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya’nın siyasi ve kültürel ortamı, onun fikir dünyası ve askerlik anlayışını geliştirmiştir.

Savaş öncesi ve sonrası haritalar Osmanlı’nın Balkanlardaki egemenlik alanını karşılaştırıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: 1912-1913 savaşları sonunda sınırların büyük ölçüde daraldığı harita kanıtıyla görülüyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil, kanıtın neden-sonuç veya ölçüt ilişkisini İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları odağının sınırıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

1. A “1912-1913 savaşları sonunda sınırların büyük ölçüde daraldığı harita kanıtıyla görülüyor.” kanıtı Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı kavramıyla açıklanır: Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’nda taarruz ve savunma cephelerinde savaşmış; mücadeleler Anadolu halkını kıtlık, hastalık ve insan kaybıyla karşılaştırmıştır.
2. B “1912-1913 savaşları sonunda sınırların büyük ölçüde daraldığı harita kanıtıyla görülüyor.” kanıtı Mustafa Kemal’in yetişmesi kavramıyla açıklanır: Mustafa Kemal’in okulları ile Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya’nın siyasi ve kültürel ortamı, onun fikir dünyası ve askerlik anlayışını geliştirmiştir.
3. C “1912-1913 savaşları sonunda sınırların büyük ölçüde daraldığı harita kanıtıyla görülüyor.” kanıtı Mondros Ateşkes Antlaşması kavramıyla açıklanır: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ordunun terhisi ve stratejik noktaların işgali için geniş hükümler getirerek Millî Mücadele’ye uzanan tepki ortamını oluşturmuştur.
4. D “1912-1913 savaşları sonunda sınırların büyük ölçüde daraldığı harita kanıtıyla görülüyor.” kanıtı İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları kavramıyla açıklanır: İkinci Meşrutiyet siyasal katılımı yeniden başlatırken Balkan Savaşları Osmanlı sınırlarını daraltmış, büyük nüfus hareketleri ve toplumsal kayıplar doğurmuştur.
5. E “1912-1913 savaşları sonunda sınırların büyük ölçüde daraldığı harita kanıtıyla görülüyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: Balkan Savaşları nüfus hareketi ve toplumsal kayıp doğurmamıştır.

Şam görevinde merkezden uzak bölgelerdeki yönetim ve toplum sorunları gözleniyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Görev deneyimi imparatorluğun farklı bölgelerindeki sorunları doğrudan tanımasına imkân veriyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil, kanıtın neden-sonuç veya ölçüt ilişkisini Mustafa Kemal’in yetişmesi odağının sınırıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

1. A “Görev deneyimi imparatorluğun farklı bölgelerindeki sorunları doğrudan tanımasına imkân veriyor.” kanıtı Mondros Ateşkes Antlaşması kavramıyla açıklanır: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ordunun terhisi ve stratejik noktaların işgali için geniş hükümler getirerek Millî Mücadele’ye uzanan tepki ortamını oluşturmuştur.
2. B “Görev deneyimi imparatorluğun farklı bölgelerindeki sorunları doğrudan tanımasına imkân veriyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: Şam ve Sofya görevleri yalnız coğrafi yer değiştirmedir, gözlem ve deneyim sağlamamıştır.
3. C “Görev deneyimi imparatorluğun farklı bölgelerindeki sorunları doğrudan tanımasına imkân veriyor.” kanıtı Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı kavramıyla açıklanır: Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’nda taarruz ve savunma cephelerinde savaşmış; mücadeleler Anadolu halkını kıtlık, hastalık ve insan kaybıyla karşılaştırmıştır.
4. D “Görev deneyimi imparatorluğun farklı bölgelerindeki sorunları doğrudan tanımasına imkân veriyor.” kanıtı İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları kavramıyla açıklanır: İkinci Meşrutiyet siyasal katılımı yeniden başlatırken Balkan Savaşları Osmanlı sınırlarını daraltmış, büyük nüfus hareketleri ve toplumsal kayıplar doğurmuştur.
5. E “Görev deneyimi imparatorluğun farklı bölgelerindeki sorunları doğrudan tanımasına imkân veriyor.” kanıtı Mustafa Kemal’in yetişmesi kavramıyla açıklanır: Mustafa Kemal’in okulları ile Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya’nın siyasi ve kültürel ortamı, onun fikir dünyası ve askerlik anlayışını geliştirmiştir.

Nüfus kayıtları ve göçmen anlatıları Balkanlardan Anadolu’ya yoğun hareketi gösteriyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Toprak kaybının büyük nüfus hareketleri ve toplumsal uyum sorunları doğurduğu belirleniyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil, kanıtın neden-sonuç veya ölçüt ilişkisini İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları odağının sınırıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

1. A “Toprak kaybının büyük nüfus hareketleri ve toplumsal uyum sorunları doğurduğu belirleniyor.” kanıtı Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı kavramıyla açıklanır: Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’nda taarruz ve savunma cephelerinde savaşmış; mücadeleler Anadolu halkını kıtlık, hastalık ve insan kaybıyla karşılaştırmıştır.
2. B “Toprak kaybının büyük nüfus hareketleri ve toplumsal uyum sorunları doğurduğu belirleniyor.” kanıtı İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları kavramıyla açıklanır: İkinci Meşrutiyet siyasal katılımı yeniden başlatırken Balkan Savaşları Osmanlı sınırlarını daraltmış, büyük nüfus hareketleri ve toplumsal kayıplar doğurmuştur.
3. C “Toprak kaybının büyük nüfus hareketleri ve toplumsal uyum sorunları doğurduğu belirleniyor.” kanıtı Mustafa Kemal’in yetişmesi kavramıyla açıklanır: Mustafa Kemal’in okulları ile Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya’nın siyasi ve kültürel ortamı, onun fikir dünyası ve askerlik anlayışını geliştirmiştir.
4. D “Toprak kaybının büyük nüfus hareketleri ve toplumsal uyum sorunları doğurduğu belirleniyor.” kanıtı Mondros Ateşkes Antlaşması kavramıyla açıklanır: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ordunun terhisi ve stratejik noktaların işgali için geniş hükümler getirerek Millî Mücadele’ye uzanan tepki ortamını oluşturmuştur.
5. E “Toprak kaybının büyük nüfus hareketleri ve toplumsal uyum sorunları doğurduğu belirleniyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: II. Meşrutiyet siyasal katılım ve meclisle hiçbir ilişki taşımaz.

Sofya ataşemiliterliği sırasında diplomasi, parlamento ve Avrupa siyaseti yakından izleniyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Farklı bir siyasi-kültürel ortamı gözlemlemek görüş ve diplomasi deneyimini genişletiyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil, kanıtın neden-sonuç veya ölçüt ilişkisini Mustafa Kemal’in yetişmesi odağının sınırıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

1. A “Farklı bir siyasi-kültürel ortamı gözlemlemek görüş ve diplomasi deneyimini genişletiyor.” kanıtı Mondros Ateşkes Antlaşması kavramıyla açıklanır: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ordunun terhisi ve stratejik noktaların işgali için geniş hükümler getirerek Millî Mücadele’ye uzanan tepki ortamını oluşturmuştur.
2. B “Farklı bir siyasi-kültürel ortamı gözlemlemek görüş ve diplomasi deneyimini genişletiyor.” kanıtı Mustafa Kemal’in yetişmesi kavramıyla açıklanır: Mustafa Kemal’in okulları ile Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya’nın siyasi ve kültürel ortamı, onun fikir dünyası ve askerlik anlayışını geliştirmiştir.
3. C “Farklı bir siyasi-kültürel ortamı gözlemlemek görüş ve diplomasi deneyimini genişletiyor.” kanıtı İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları kavramıyla açıklanır: İkinci Meşrutiyet siyasal katılımı yeniden başlatırken Balkan Savaşları Osmanlı sınırlarını daraltmış, büyük nüfus hareketleri ve toplumsal kayıplar doğurmuştur.
4. D “Farklı bir siyasi-kültürel ortamı gözlemlemek görüş ve diplomasi deneyimini genişletiyor.” kanıtı Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı kavramıyla açıklanır: Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’nda taarruz ve savunma cephelerinde savaşmış; mücadeleler Anadolu halkını kıtlık, hastalık ve insan kaybıyla karşılaştırmıştır.
5. E “Farklı bir siyasi-kültürel ortamı gözlemlemek görüş ve diplomasi deneyimini genişletiyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: Okuduğu yerli ve yabancı düşünürlerin fikirleri değerlendirmeye alınamaz.

Savaş yıllarına ait yardım ve yerleşim kayıtları can ve mal kayıplarını ortaya koyuyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Balkan Savaşları yalnız askerî değil derin sosyal ve ekonomik sonuçları olan süreç olarak değerlendiriliyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil, kanıtın neden-sonuç veya ölçüt ilişkisini İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları odağının sınırıyla birlikte değerlendirmek gerekir.

1. A “Balkan Savaşları yalnız askerî değil derin sosyal ve ekonomik sonuçları olan süreç olarak değerlendiriliyor.” kanıtı Mondros Ateşkes Antlaşması kavramıyla açıklanır: 30 Ekim 1918 tarihli Mondros Ateşkes Antlaşması ordunun terhisi ve stratejik noktaların işgali için geniş hükümler getirerek Millî Mücadele’ye uzanan tepki ortamını oluşturmuştur.
2. B “Balkan Savaşları yalnız askerî değil derin sosyal ve ekonomik sonuçları olan süreç olarak değerlendiriliyor.” kanıtı Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı kavramıyla açıklanır: Osmanlı Devleti Birinci Dünya Savaşı’nda taarruz ve savunma cephelerinde savaşmış; mücadeleler Anadolu halkını kıtlık, hastalık ve insan kaybıyla karşılaştırmıştır.
3. C “Balkan Savaşları yalnız askerî değil derin sosyal ve ekonomik sonuçları olan süreç olarak değerlendiriliyor.” kanıtı Mustafa Kemal’in yetişmesi kavramıyla açıklanır: Mustafa Kemal’in okulları ile Selanik, Manastır, İstanbul, Şam ve Sofya’nın siyasi ve kültürel ortamı, onun fikir dünyası ve askerlik anlayışını geliştirmiştir.
4. D “Balkan Savaşları yalnız askerî değil derin sosyal ve ekonomik sonuçları olan süreç olarak değerlendiriliyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: İttihat ve Terakki II. Meşrutiyet’in hazırlık ortamıyla ilişkisizdir.
5. E “Balkan Savaşları yalnız askerî değil derin sosyal ve ekonomik sonuçları olan süreç olarak değerlendiriliyor.” kanıtı İkinci Meşrutiyet ve Balkan Savaşları kavramıyla açıklanır: İkinci Meşrutiyet siyasal katılımı yeniden başlatırken Balkan Savaşları Osmanlı sınırlarını daraltmış, büyük nüfus hareketleri ve toplumsal kayıplar doğurmuştur.