Oksijenli Organik Bileşikler — Kümülatif Bölüm 1–5

Etanol derişik asit eşliğinde 170 °𝐶 civarında ısıtılıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: CH3CH2OH → CH2=CH2 + H2O tepkimesinde komşu 𝐶 ve O’dan gruplar ayrılıp 𝐶=𝐶 oluşur; süreç eliminasyondur. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alkol odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “CH3CH2OH → CH2=CH2 + H2O tepkimesinde komşu 𝐶 ve O’dan gruplar ayrılıp 𝐶=𝐶 oluşur; süreç eliminasyondur.” kanıtı Aldehit ve keton kavramıyla açıklanır: Aldehitte karbonil karbonu en az bir hidrojene, ketonda ise iki karbon grubuna bağlıdır.
2. B “CH3CH2OH → CH2=CH2 + H2O tepkimesinde komşu 𝐶 ve O’dan gruplar ayrılıp 𝐶=𝐶 oluşur; süreç eliminasyondur.” kanıtı şu yorumu doğrular: Üçüncül alkolde OH taşıyan karbonda mutlaka bir hidrojen vardır.
3. C “CH3CH2OH → CH2=CH2 + H2O tepkimesinde komşu 𝐶 ve O’dan gruplar ayrılıp 𝐶=𝐶 oluşur; süreç eliminasyondur.” kanıtı Ester kavramıyla açıklanır: Esterler karboksilik asit ile alkolün tepkimesinden oluşabilir ve hidrolizle başlangıç bileşenlerine dönüşebilir.
4. D “CH3CH2OH → CH2=CH2 + H2O tepkimesinde komşu 𝐶 ve O’dan gruplar ayrılıp 𝐶=𝐶 oluşur; süreç eliminasyondur.” kanıtı Karboksilik asit kavramıyla açıklanır: Karboksilik asitler karboksil grubu taşır, proton verebilir ve alkollerle esterleşme tepkimesi oluşturabilir.
5. E “CH3CH2OH → CH2=CH2 + H2O tepkimesinde komşu 𝐶 ve O’dan gruplar ayrılıp 𝐶=𝐶 oluşur; süreç eliminasyondur.” kanıtı Alkol kavramıyla açıklanır: Alkollerde hidroksil grubu doymuş karbona bağlıdır; hidrojen bağı küçük alkollerin kaynama noktası ve suda çözünürlüğünü artırır.

Propanon ile propan-2-olün normal kaynama noktaları veriliyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Benzer mol kütlelerine karşın propanon 56 °𝐶, propan-2-ol 82,6 °𝐶’de kaynar; alkolün O,𝐻 vericili hidrojen bağı fark yaratır. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Aldehit ve keton odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Benzer mol kütlelerine karşın propanon 56 °𝐶, propan-2-ol 82,6 °𝐶’de kaynar; alkolün O,𝐻 vericili hidrojen bağı fark yaratır.” kanıtı Aldehit ve keton kavramıyla açıklanır: Aldehitte karbonil karbonu en az bir hidrojene, ketonda ise iki karbon grubuna bağlıdır.
2. B “Benzer mol kütlelerine karşın propanon 56 °𝐶, propan-2-ol 82,6 °𝐶’de kaynar; alkolün O,𝐻 vericili hidrojen bağı fark yaratır.” kanıtı Alkol kavramıyla açıklanır: Alkollerde hidroksil grubu doymuş karbona bağlıdır; hidrojen bağı küçük alkollerin kaynama noktası ve suda çözünürlüğünü artırır.
3. C “Benzer mol kütlelerine karşın propanon 56 °𝐶, propan-2-ol 82,6 °𝐶’de kaynar; alkolün O,𝐻 vericili hidrojen bağı fark yaratır.” kanıtı şu yorumu doğrular: Propanal ile propanonun molekül formülleri farklı olmak zorundadır.
4. D “Benzer mol kütlelerine karşın propanon 56 °𝐶, propan-2-ol 82,6 °𝐶’de kaynar; alkolün O,𝐻 vericili hidrojen bağı fark yaratır.” kanıtı Karboksilik asit kavramıyla açıklanır: Karboksilik asitler karboksil grubu taşır, proton verebilir ve alkollerle esterleşme tepkimesi oluşturabilir.
5. E “Benzer mol kütlelerine karşın propanon 56 °𝐶, propan-2-ol 82,6 °𝐶’de kaynar; alkolün O,𝐻 vericili hidrojen bağı fark yaratır.” kanıtı Ester kavramıyla açıklanır: Esterler karboksilik asit ile alkolün tepkimesinden oluşabilir ve hidrolizle başlangıç bileşenlerine dönüşebilir.

Asetat iyonundaki iki 𝐶,O bağı kırınımla ölçülüyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: İki bağın da yaklaşık 1,26 Å ve eşit olması negatif yükün iki oksijen arasında delokalize rezonans yapısıyla uyumludur. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Karboksilik asit odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “İki bağın da yaklaşık 1,26 Å ve eşit olması negatif yükün iki oksijen arasında delokalize rezonans yapısıyla uyumludur.” kanıtı şu yorumu doğrular: Formik asit ile asetik asidin her molü NaOH ile farklı mol oranında nötrleşir.
2. B “İki bağın da yaklaşık 1,26 Å ve eşit olması negatif yükün iki oksijen arasında delokalize rezonans yapısıyla uyumludur.” kanıtı Ester kavramıyla açıklanır: Esterler karboksilik asit ile alkolün tepkimesinden oluşabilir ve hidrolizle başlangıç bileşenlerine dönüşebilir.
3. C “İki bağın da yaklaşık 1,26 Å ve eşit olması negatif yükün iki oksijen arasında delokalize rezonans yapısıyla uyumludur.” kanıtı Karboksilik asit kavramıyla açıklanır: Karboksilik asitler karboksil grubu taşır, proton verebilir ve alkollerle esterleşme tepkimesi oluşturabilir.
4. D “İki bağın da yaklaşık 1,26 Å ve eşit olması negatif yükün iki oksijen arasında delokalize rezonans yapısıyla uyumludur.” kanıtı Aldehit ve keton kavramıyla açıklanır: Aldehitte karbonil karbonu en az bir hidrojene, ketonda ise iki karbon grubuna bağlıdır.
5. E “İki bağın da yaklaşık 1,26 Å ve eşit olması negatif yükün iki oksijen arasında delokalize rezonans yapısıyla uyumludur.” kanıtı Alkol kavramıyla açıklanır: Alkollerde hidroksil grubu doymuş karbona bağlıdır; hidrojen bağı küçük alkollerin kaynama noktası ve suda çözünürlüğünü artırır.

Etil etanoat ile bütanoik asidin mol kütleleri eşitken kaynama noktaları ölçülüyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Ester yaklaşık 77 °𝐶, asit 164 °𝐶’de kaynar; asidin çift hidrojen bağlı dimerleri daha güçlü moleküller arası etkileşim sağlar. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Ester odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Ester yaklaşık 77 °𝐶, asit 164 °𝐶’de kaynar; asidin çift hidrojen bağlı dimerleri daha güçlü moleküller arası etkileşim sağlar.” kanıtı Alkol kavramıyla açıklanır: Alkollerde hidroksil grubu doymuş karbona bağlıdır; hidrojen bağı küçük alkollerin kaynama noktası ve suda çözünürlüğünü artırır.
2. B “Ester yaklaşık 77 °𝐶, asit 164 °𝐶’de kaynar; asidin çift hidrojen bağlı dimerleri daha güçlü moleküller arası etkileşim sağlar.” kanıtı Aldehit ve keton kavramıyla açıklanır: Aldehitte karbonil karbonu en az bir hidrojene, ketonda ise iki karbon grubuna bağlıdır.
3. C “Ester yaklaşık 77 °𝐶, asit 164 °𝐶’de kaynar; asidin çift hidrojen bağlı dimerleri daha güçlü moleküller arası etkileşim sağlar.” kanıtı Karboksilik asit kavramıyla açıklanır: Karboksilik asitler karboksil grubu taşır, proton verebilir ve alkollerle esterleşme tepkimesi oluşturabilir.
4. D “Ester yaklaşık 77 °𝐶, asit 164 °𝐶’de kaynar; asidin çift hidrojen bağlı dimerleri daha güçlü moleküller arası etkileşim sağlar.” kanıtı şu yorumu doğrular: Ester kendi molekülleri arasında O,𝐻 vericili hidrojen bağı kurar.
5. E “Ester yaklaşık 77 °𝐶, asit 164 °𝐶’de kaynar; asidin çift hidrojen bağlı dimerleri daha güçlü moleküller arası etkileşim sağlar.” kanıtı Ester kavramıyla açıklanır: Esterler karboksilik asit ile alkolün tepkimesinden oluşabilir ve hidrolizle başlangıç bileşenlerine dönüşebilir.

C2H6O formüllü iki sıvının kaynama ve IR kayıtları karşılaştırılıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: 78,4 °𝐶’de kaynayan örnekte geniş O,𝐻 bandı, −24 °𝐶’de kaynayanda O,𝐻 bandı yoktur; yapılar etanol ve dimetil eterdir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alkol odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “78,4 °𝐶’de kaynayan örnekte geniş O,𝐻 bandı, −24 °𝐶’de kaynayanda O,𝐻 bandı yoktur; yapılar etanol ve dimetil eterdir.” kanıtı Alkol kavramıyla açıklanır: Alkollerde hidroksil grubu doymuş karbona bağlıdır; hidrojen bağı küçük alkollerin kaynama noktası ve suda çözünürlüğünü artırır.
2. B “78,4 °𝐶’de kaynayan örnekte geniş O,𝐻 bandı, −24 °𝐶’de kaynayanda O,𝐻 bandı yoktur; yapılar etanol ve dimetil eterdir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Alkolün asitle su kaybederek alken oluşturması katılma tepkimesidir.
3. C “78,4 °𝐶’de kaynayan örnekte geniş O,𝐻 bandı, −24 °𝐶’de kaynayanda O,𝐻 bandı yoktur; yapılar etanol ve dimetil eterdir.” kanıtı Ester kavramıyla açıklanır: Esterler karboksilik asit ile alkolün tepkimesinden oluşabilir ve hidrolizle başlangıç bileşenlerine dönüşebilir.
4. D “78,4 °𝐶’de kaynayan örnekte geniş O,𝐻 bandı, −24 °𝐶’de kaynayanda O,𝐻 bandı yoktur; yapılar etanol ve dimetil eterdir.” kanıtı Aldehit ve keton kavramıyla açıklanır: Aldehitte karbonil karbonu en az bir hidrojene, ketonda ise iki karbon grubuna bağlıdır.
5. E “78,4 °𝐶’de kaynayan örnekte geniş O,𝐻 bandı, −24 °𝐶’de kaynayanda O,𝐻 bandı yoktur; yapılar etanol ve dimetil eterdir.” kanıtı Karboksilik asit kavramıyla açıklanır: Karboksilik asitler karboksil grubu taşır, proton verebilir ve alkollerle esterleşme tepkimesi oluşturabilir.

Bilinmeyen örneğin IR kaydında 1715 cm−1 güçlü 𝐶=O bandı, 2720,2820 cm−1 zayıf 𝐶,𝐻 çift bandı görülüyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Karbonil bandına aldehit 𝐶,𝐻 işaretinin eşlik etmesi ketondan çok aldehidi destekler; tek bir 𝐶=O sinyali sınıfı tek başına kesinleştirmez. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Aldehit ve keton odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Karbonil bandına aldehit 𝐶,𝐻 işaretinin eşlik etmesi ketondan çok aldehidi destekler; tek bir 𝐶=O sinyali sınıfı tek başına kesinleştirmez.” kanıtı Ester kavramıyla açıklanır: Esterler karboksilik asit ile alkolün tepkimesinden oluşabilir ve hidrolizle başlangıç bileşenlerine dönüşebilir.
2. B “Karbonil bandına aldehit 𝐶,𝐻 işaretinin eşlik etmesi ketondan çok aldehidi destekler; tek bir 𝐶=O sinyali sınıfı tek başına kesinleştirmez.” kanıtı Alkol kavramıyla açıklanır: Alkollerde hidroksil grubu doymuş karbona bağlıdır; hidrojen bağı küçük alkollerin kaynama noktası ve suda çözünürlüğünü artırır.
3. C “Karbonil bandına aldehit 𝐶,𝐻 işaretinin eşlik etmesi ketondan çok aldehidi destekler; tek bir 𝐶=O sinyali sınıfı tek başına kesinleştirmez.” kanıtı şu yorumu doğrular: Karbonil bileşiğinin indirgenmesi karbon-oksijen bağ sayısını artırır.
4. D “Karbonil bandına aldehit 𝐶,𝐻 işaretinin eşlik etmesi ketondan çok aldehidi destekler; tek bir 𝐶=O sinyali sınıfı tek başına kesinleştirmez.” kanıtı Karboksilik asit kavramıyla açıklanır: Karboksilik asitler karboksil grubu taşır, proton verebilir ve alkollerle esterleşme tepkimesi oluşturabilir.
5. E “Karbonil bandına aldehit 𝐶,𝐻 işaretinin eşlik etmesi ketondan çok aldehidi destekler; tek bir 𝐶=O sinyali sınıfı tek başına kesinleştirmez.” kanıtı Aldehit ve keton kavramıyla açıklanır: Aldehitte karbonil karbonu en az bir hidrojene, ketonda ise iki karbon grubuna bağlıdır.

Etanoik asit sodyum hidrojen karbonat üzerine ekleniyor ve çıkan gaz tanımlanıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: CH3COOH + NaHCO3 → CH3COONa + CO2 + H2O olur; kabarcık CO2’dir ve asit proton verir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Karboksilik asit odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “CH3COOH + NaHCO3 → CH3COONa + CO2 + H2O olur; kabarcık CO2’dir ve asit proton verir.” kanıtı Ester kavramıyla açıklanır: Esterler karboksilik asit ile alkolün tepkimesinden oluşabilir ve hidrolizle başlangıç bileşenlerine dönüşebilir.
2. B “CH3COOH + NaHCO3 → CH3COONa + CO2 + H2O olur; kabarcık CO2’dir ve asit proton verir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Esterleşmede karboksilik asidin tüm karbon iskeleti parçalanır.
3. C “CH3COOH + NaHCO3 → CH3COONa + CO2 + H2O olur; kabarcık CO2’dir ve asit proton verir.” kanıtı Aldehit ve keton kavramıyla açıklanır: Aldehitte karbonil karbonu en az bir hidrojene, ketonda ise iki karbon grubuna bağlıdır.
4. D “CH3COOH + NaHCO3 → CH3COONa + CO2 + H2O olur; kabarcık CO2’dir ve asit proton verir.” kanıtı Alkol kavramıyla açıklanır: Alkollerde hidroksil grubu doymuş karbona bağlıdır; hidrojen bağı küçük alkollerin kaynama noktası ve suda çözünürlüğünü artırır.
5. E “CH3COOH + NaHCO3 → CH3COONa + CO2 + H2O olur; kabarcık CO2’dir ve asit proton verir.” kanıtı Karboksilik asit kavramıyla açıklanır: Karboksilik asitler karboksil grubu taşır, proton verebilir ve alkollerle esterleşme tepkimesi oluşturabilir.

C3H6O2 formüllü metil etanoat ile propanoik asit karşılaştırılıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: CH3COOCH3 ester, CH3CH2COOH karboksilik asittir; aynı formül işlevsel grup ve tepkime eşitliği anlamına gelmez. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Ester odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “CH3COOCH3 ester, CH3CH2COOH karboksilik asittir; aynı formül işlevsel grup ve tepkime eşitliği anlamına gelmez.” kanıtı Alkol kavramıyla açıklanır: Alkollerde hidroksil grubu doymuş karbona bağlıdır; hidrojen bağı küçük alkollerin kaynama noktası ve suda çözünürlüğünü artırır.
2. B “CH3COOCH3 ester, CH3CH2COOH karboksilik asittir; aynı formül işlevsel grup ve tepkime eşitliği anlamına gelmez.” kanıtı şu yorumu doğrular: Ester ile karboksilik asit aynı işlevsel grup olduğu için fiziksel özellikleri aynıdır.
3. C “CH3COOCH3 ester, CH3CH2COOH karboksilik asittir; aynı formül işlevsel grup ve tepkime eşitliği anlamına gelmez.” kanıtı Karboksilik asit kavramıyla açıklanır: Karboksilik asitler karboksil grubu taşır, proton verebilir ve alkollerle esterleşme tepkimesi oluşturabilir.
4. D “CH3COOCH3 ester, CH3CH2COOH karboksilik asittir; aynı formül işlevsel grup ve tepkime eşitliği anlamına gelmez.” kanıtı Aldehit ve keton kavramıyla açıklanır: Aldehitte karbonil karbonu en az bir hidrojene, ketonda ise iki karbon grubuna bağlıdır.
5. E “CH3COOCH3 ester, CH3CH2COOH karboksilik asittir; aynı formül işlevsel grup ve tepkime eşitliği anlamına gelmez.” kanıtı Ester kavramıyla açıklanır: Esterler karboksilik asit ile alkolün tepkimesinden oluşabilir ve hidrolizle başlangıç bileşenlerine dönüşebilir.

Bir mol etanolün tam yanmasında oksijen ve CO2 miktarları belirleniyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: C2H5OH + 3O2 → 2CO2 + 3H2O olduğundan 1 mol etanol 3 mol O2 tüketip 2 mol CO2 verir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alkol odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “C2H5OH + 3O2 → 2CO2 + 3H2O olduğundan 1 mol etanol 3 mol O2 tüketip 2 mol CO2 verir.” kanıtı Alkol kavramıyla açıklanır: Alkollerde hidroksil grubu doymuş karbona bağlıdır; hidrojen bağı küçük alkollerin kaynama noktası ve suda çözünürlüğünü artırır.
2. B “C2H5OH + 3O2 → 2CO2 + 3H2O olduğundan 1 mol etanol 3 mol O2 tüketip 2 mol CO2 verir.” kanıtı Aldehit ve keton kavramıyla açıklanır: Aldehitte karbonil karbonu en az bir hidrojene, ketonda ise iki karbon grubuna bağlıdır.
3. C “C2H5OH + 3O2 → 2CO2 + 3H2O olduğundan 1 mol etanol 3 mol O2 tüketip 2 mol CO2 verir.” kanıtı Karboksilik asit kavramıyla açıklanır: Karboksilik asitler karboksil grubu taşır, proton verebilir ve alkollerle esterleşme tepkimesi oluşturabilir.
4. D “C2H5OH + 3O2 → 2CO2 + 3H2O olduğundan 1 mol etanol 3 mol O2 tüketip 2 mol CO2 verir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Etanol ile dimetil eter aynı formüle sahip olduğundan kaynama noktaları eşittir.
5. E “C2H5OH + 3O2 → 2CO2 + 3H2O olduğundan 1 mol etanol 3 mol O2 tüketip 2 mol CO2 verir.” kanıtı Ester kavramıyla açıklanır: Esterler karboksilik asit ile alkolün tepkimesinden oluşabilir ve hidrolizle başlangıç bileşenlerine dönüşebilir.

CH2O formüllü bileşikte karbonil karbonunun komşuları sayılıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: 𝐻,𝐶(=O),𝐻 yapısında iki komşu 𝐻 vardır ve karbon komşusu yoktur; bileşik en küçük aldehittir, keton değildir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Aldehit ve keton odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “𝐻,𝐶(=O),𝐻 yapısında iki komşu 𝐻 vardır ve karbon komşusu yoktur; bileşik en küçük aldehittir, keton değildir.” kanıtı Karboksilik asit kavramıyla açıklanır: Karboksilik asitler karboksil grubu taşır, proton verebilir ve alkollerle esterleşme tepkimesi oluşturabilir.
2. B “𝐻,𝐶(=O),𝐻 yapısında iki komşu 𝐻 vardır ve karbon komşusu yoktur; bileşik en küçük aldehittir, keton değildir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Metanal keton sınıfındadır çünkü karbonil karbonuna iki karbon bağlıdır.
3. C “𝐻,𝐶(=O),𝐻 yapısında iki komşu 𝐻 vardır ve karbon komşusu yoktur; bileşik en küçük aldehittir, keton değildir.” kanıtı Alkol kavramıyla açıklanır: Alkollerde hidroksil grubu doymuş karbona bağlıdır; hidrojen bağı küçük alkollerin kaynama noktası ve suda çözünürlüğünü artırır.
4. D “𝐻,𝐶(=O),𝐻 yapısında iki komşu 𝐻 vardır ve karbon komşusu yoktur; bileşik en küçük aldehittir, keton değildir.” kanıtı Ester kavramıyla açıklanır: Esterler karboksilik asit ile alkolün tepkimesinden oluşabilir ve hidrolizle başlangıç bileşenlerine dönüşebilir.
5. E “𝐻,𝐶(=O),𝐻 yapısında iki komşu 𝐻 vardır ve karbon komşusu yoktur; bileşik en küçük aldehittir, keton değildir.” kanıtı Aldehit ve keton kavramıyla açıklanır: Aldehitte karbonil karbonu en az bir hidrojene, ketonda ise iki karbon grubuna bağlıdır.