Hidrokarbonlar ve Temel Tepkimeleri — Bölüm 1–2 Kavram Ayrımı

C5H12, C5H10 ve C5H8 formülleri açık zincirli tek sınıflı hidrokarbon adayları olarak veriliyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: n=5 için CnH2n+2=C5H12 olduğundan ilk formül doymuş açık zincirli alkanla uyumludur. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alkan odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “n=5 için CnH2n+2=C5H12 olduğundan ilk formül doymuş açık zincirli alkanla uyumludur.” kanıtı Alken kavramıyla açıklanır: Alkenler en az bir karbon-karbon çift bağı içerir ve pi bağının açıldığı katılma tepkimeleri verebilir.
2. B “n=5 için CnH2n+2=C5H12 olduğundan ilk formül doymuş açık zincirli alkanla uyumludur.” kanıtı Alkin kavramıyla açıklanır: Alkinler en az bir karbon-karbon üçlü bağı içerir ve doğrusal bağ çevresinde katılma tepkimelerine girebilir.
3. C “n=5 için CnH2n+2=C5H12 olduğundan ilk formül doymuş açık zincirli alkanla uyumludur.” kanıtı Alkan kavramıyla açıklanır: Alkanlar yalnız tek karbon-karbon bağı içeren doymuş hidrokarbonlardır ve temel tepkimeleri yanma ile yer değiştirmeyi kapsar.
4. D “n=5 için CnH2n+2=C5H12 olduğundan ilk formül doymuş açık zincirli alkanla uyumludur.” kanıtı şu yorumu doğrular: Alkanlar yapılarında mutlaka bir 𝐶=𝐶 bağı taşır.
5. E “n=5 için CnH2n+2=C5H12 olduğundan ilk formül doymuş açık zincirli alkanla uyumludur.” kanıtı Aromatiklik kavramıyla açıklanır: Benzen tipi aromatik yapıda pi elektronları halkada delokalizedir ve yapı beklenenden yüksek kararlılık gösterir.

Etenin Lewis ve orbital modeli üzerinden bağ türleri sayılıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: H2C=CH2 yapısındaki 𝐶=𝐶 bir sigma ve bir pi bağıdır; molekülde toplam 5 sigma ve 1 pi bağı vardır. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alken odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “H2C=CH2 yapısındaki 𝐶=𝐶 bir sigma ve bir pi bağıdır; molekülde toplam 5 sigma ve 1 pi bağı vardır.” kanıtı Alkan kavramıyla açıklanır: Alkanlar yalnız tek karbon-karbon bağı içeren doymuş hidrokarbonlardır ve temel tepkimeleri yanma ile yer değiştirmeyi kapsar.
2. B “H2C=CH2 yapısındaki 𝐶=𝐶 bir sigma ve bir pi bağıdır; molekülde toplam 5 sigma ve 1 pi bağı vardır.” kanıtı şu yorumu doğrular: Alkenlerde 𝐶=𝐶 bağı iki sigma bağından oluşur.
3. C “H2C=CH2 yapısındaki 𝐶=𝐶 bir sigma ve bir pi bağıdır; molekülde toplam 5 sigma ve 1 pi bağı vardır.” kanıtı Alkin kavramıyla açıklanır: Alkinler en az bir karbon-karbon üçlü bağı içerir ve doğrusal bağ çevresinde katılma tepkimelerine girebilir.
4. D “H2C=CH2 yapısındaki 𝐶=𝐶 bir sigma ve bir pi bağıdır; molekülde toplam 5 sigma ve 1 pi bağı vardır.” kanıtı Alken kavramıyla açıklanır: Alkenler en az bir karbon-karbon çift bağı içerir ve pi bağının açıldığı katılma tepkimeleri verebilir.
5. E “H2C=CH2 yapısındaki 𝐶=𝐶 bir sigma ve bir pi bağıdır; molekülde toplam 5 sigma ve 1 pi bağı vardır.” kanıtı Aromatiklik kavramıyla açıklanır: Benzen tipi aromatik yapıda pi elektronları halkada delokalizedir ve yapı beklenenden yüksek kararlılık gösterir.

C4H10 formülüne sahip farklı karbon iskeletleri çiziliyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: CH3CH2CH2CH3 ile (CH3)3CH aynı molekül formülünü taşıyıp farklı bağlanma düzeni gösterir; iki zincir izomeri vardır. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alkan odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “CH3CH2CH2CH3 ile (CH3)3CH aynı molekül formülünü taşıyıp farklı bağlanma düzeni gösterir; iki zincir izomeri vardır.” kanıtı Alkan kavramıyla açıklanır: Alkanlar yalnız tek karbon-karbon bağı içeren doymuş hidrokarbonlardır ve temel tepkimeleri yanma ile yer değiştirmeyi kapsar.
2. B “CH3CH2CH2CH3 ile (CH3)3CH aynı molekül formülünü taşıyıp farklı bağlanma düzeni gösterir; iki zincir izomeri vardır.” kanıtı şu yorumu doğrular: Açık zincirli bir alkanın genel formülü CnH2n’dir.
3. C “CH3CH2CH2CH3 ile (CH3)3CH aynı molekül formülünü taşıyıp farklı bağlanma düzeni gösterir; iki zincir izomeri vardır.” kanıtı Alkin kavramıyla açıklanır: Alkinler en az bir karbon-karbon üçlü bağı içerir ve doğrusal bağ çevresinde katılma tepkimelerine girebilir.
4. D “CH3CH2CH2CH3 ile (CH3)3CH aynı molekül formülünü taşıyıp farklı bağlanma düzeni gösterir; iki zincir izomeri vardır.” kanıtı Aromatiklik kavramıyla açıklanır: Benzen tipi aromatik yapıda pi elektronları halkada delokalizedir ve yapı beklenenden yüksek kararlılık gösterir.
5. E “CH3CH2CH2CH3 ile (CH3)3CH aynı molekül formülünü taşıyıp farklı bağlanma düzeni gösterir; iki zincir izomeri vardır.” kanıtı Alken kavramıyla açıklanır: Alkenler en az bir karbon-karbon çift bağı içerir ve pi bağının açıldığı katılma tepkimeleri verebilir.

Eten brom çözeltisinden geçirilirken renk ve ürün formülü izleniyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: CH2=CH2 + Br2 → BrCH2,CH2Br tepkimesinde pi bağı açılır ve bromun turuncu rengi azalır. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alken odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “CH2=CH2 + Br2 → BrCH2,CH2Br tepkimesinde pi bağı açılır ve bromun turuncu rengi azalır.” kanıtı Aromatiklik kavramıyla açıklanır: Benzen tipi aromatik yapıda pi elektronları halkada delokalizedir ve yapı beklenenden yüksek kararlılık gösterir.
2. B “CH2=CH2 + Br2 → BrCH2,CH2Br tepkimesinde pi bağı açılır ve bromun turuncu rengi azalır.” kanıtı Alkin kavramıyla açıklanır: Alkinler en az bir karbon-karbon üçlü bağı içerir ve doğrusal bağ çevresinde katılma tepkimelerine girebilir.
3. C “CH2=CH2 + Br2 → BrCH2,CH2Br tepkimesinde pi bağı açılır ve bromun turuncu rengi azalır.” kanıtı Alkan kavramıyla açıklanır: Alkanlar yalnız tek karbon-karbon bağı içeren doymuş hidrokarbonlardır ve temel tepkimeleri yanma ile yer değiştirmeyi kapsar.
4. D “CH2=CH2 + Br2 → BrCH2,CH2Br tepkimesinde pi bağı açılır ve bromun turuncu rengi azalır.” kanıtı şu yorumu doğrular: Tek çift bağlı açık zincirli alkenlerin genel formülü CnH2n+2’dir.
5. E “CH2=CH2 + Br2 → BrCH2,CH2Br tepkimesinde pi bağı açılır ve bromun turuncu rengi azalır.” kanıtı Alken kavramıyla açıklanır: Alkenler en az bir karbon-karbon çift bağı içerir ve pi bağının açıldığı katılma tepkimeleri verebilir.

n-pentan, izopentan ve neopentanın kaynama noktaları karşılaştırılıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Ölçülen değerler sırasıyla 36,1 °𝐶, 27,8 °𝐶 ve 9,5 °𝐶’dir; artan dallanma yüzey temasını ve kaynama noktasını azaltır. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alkan odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Ölçülen değerler sırasıyla 36,1 °𝐶, 27,8 °𝐶 ve 9,5 °𝐶’dir; artan dallanma yüzey temasını ve kaynama noktasını azaltır.” kanıtı Alkan kavramıyla açıklanır: Alkanlar yalnız tek karbon-karbon bağı içeren doymuş hidrokarbonlardır ve temel tepkimeleri yanma ile yer değiştirmeyi kapsar.
2. B “Ölçülen değerler sırasıyla 36,1 °𝐶, 27,8 °𝐶 ve 9,5 °𝐶’dir; artan dallanma yüzey temasını ve kaynama noktasını azaltır.” kanıtı Aromatiklik kavramıyla açıklanır: Benzen tipi aromatik yapıda pi elektronları halkada delokalizedir ve yapı beklenenden yüksek kararlılık gösterir.
3. C “Ölçülen değerler sırasıyla 36,1 °𝐶, 27,8 °𝐶 ve 9,5 °𝐶’dir; artan dallanma yüzey temasını ve kaynama noktasını azaltır.” kanıtı Alken kavramıyla açıklanır: Alkenler en az bir karbon-karbon çift bağı içerir ve pi bağının açıldığı katılma tepkimeleri verebilir.
4. D “Ölçülen değerler sırasıyla 36,1 °𝐶, 27,8 °𝐶 ve 9,5 °𝐶’dir; artan dallanma yüzey temasını ve kaynama noktasını azaltır.” kanıtı şu yorumu doğrular: Dallanma arttıkça aynı formüllü alkanın normal kaynama noktası zorunlu olarak artar.
5. E “Ölçülen değerler sırasıyla 36,1 °𝐶, 27,8 °𝐶 ve 9,5 °𝐶’dir; artan dallanma yüzey temasını ve kaynama noktasını azaltır.” kanıtı Alkin kavramıyla açıklanır: Alkinler en az bir karbon-karbon üçlü bağı içerir ve doğrusal bağ çevresinde katılma tepkimelerine girebilir.

Propen bir mol H2 ile nikel üzerinde tam dönüştürülüyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: CH3CH=CH2 + H2 → CH3CH2CH3 olur; karbon iskeleti ve 𝐶,𝐶 sigma bağı korunurken pi bağı tüketilir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alken odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “CH3CH=CH2 + H2 → CH3CH2CH3 olur; karbon iskeleti ve 𝐶,𝐶 sigma bağı korunurken pi bağı tüketilir.” kanıtı Alkin kavramıyla açıklanır: Alkinler en az bir karbon-karbon üçlü bağı içerir ve doğrusal bağ çevresinde katılma tepkimelerine girebilir.
2. B “CH3CH=CH2 + H2 → CH3CH2CH3 olur; karbon iskeleti ve 𝐶,𝐶 sigma bağı korunurken pi bağı tüketilir.” kanıtı Alken kavramıyla açıklanır: Alkenler en az bir karbon-karbon çift bağı içerir ve pi bağının açıldığı katılma tepkimeleri verebilir.
3. C “CH3CH=CH2 + H2 → CH3CH2CH3 olur; karbon iskeleti ve 𝐶,𝐶 sigma bağı korunurken pi bağı tüketilir.” kanıtı Alkan kavramıyla açıklanır: Alkanlar yalnız tek karbon-karbon bağı içeren doymuş hidrokarbonlardır ve temel tepkimeleri yanma ile yer değiştirmeyi kapsar.
4. D “CH3CH=CH2 + H2 → CH3CH2CH3 olur; karbon iskeleti ve 𝐶,𝐶 sigma bağı korunurken pi bağı tüketilir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Alkene H2 katılması karbon-karbon bağını tamamen koparır.
5. E “CH3CH=CH2 + H2 → CH3CH2CH3 olur; karbon iskeleti ve 𝐶,𝐶 sigma bağı korunurken pi bağı tüketilir.” kanıtı Aromatiklik kavramıyla açıklanır: Benzen tipi aromatik yapıda pi elektronları halkada delokalizedir ve yapı beklenenden yüksek kararlılık gösterir.

Propanın yeterli oksijendeki tam yanma denklemi kuruluyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: C3H8 + 5O2 → 3CO2 + 4H2O denkleminde 𝐶, 𝐻 ve O atom sayıları iki tarafta eşittir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alkan odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “C3H8 + 5O2 → 3CO2 + 4H2O denkleminde 𝐶, 𝐻 ve O atom sayıları iki tarafta eşittir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Alkanın yanması her koşulda yalnız CO2 ve H2O verir.
2. B “C3H8 + 5O2 → 3CO2 + 4H2O denkleminde 𝐶, 𝐻 ve O atom sayıları iki tarafta eşittir.” kanıtı Alken kavramıyla açıklanır: Alkenler en az bir karbon-karbon çift bağı içerir ve pi bağının açıldığı katılma tepkimeleri verebilir.
3. C “C3H8 + 5O2 → 3CO2 + 4H2O denkleminde 𝐶, 𝐻 ve O atom sayıları iki tarafta eşittir.” kanıtı Alkan kavramıyla açıklanır: Alkanlar yalnız tek karbon-karbon bağı içeren doymuş hidrokarbonlardır ve temel tepkimeleri yanma ile yer değiştirmeyi kapsar.
4. D “C3H8 + 5O2 → 3CO2 + 4H2O denkleminde 𝐶, 𝐻 ve O atom sayıları iki tarafta eşittir.” kanıtı Alkin kavramıyla açıklanır: Alkinler en az bir karbon-karbon üçlü bağı içerir ve doğrusal bağ çevresinde katılma tepkimelerine girebilir.
5. E “C3H8 + 5O2 → 3CO2 + 4H2O denkleminde 𝐶, 𝐻 ve O atom sayıları iki tarafta eşittir.” kanıtı Aromatiklik kavramıyla açıklanır: Benzen tipi aromatik yapıda pi elektronları halkada delokalizedir ve yapı beklenenden yüksek kararlılık gösterir.

Açık zincirli ve tek çift bağlı bilinmeyen hidrokarbonun mol kütlesi 56 𝑔 mol−1 bulunuyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: CnH2n için 14n=56’dan n=4 ve formül C4H8 çıkar; C4H10 alkan bağıntısına aittir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alken odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “CnH2n için 14n=56’dan n=4 ve formül C4H8 çıkar; C4H10 alkan bağıntısına aittir.” kanıtı Alkin kavramıyla açıklanır: Alkinler en az bir karbon-karbon üçlü bağı içerir ve doğrusal bağ çevresinde katılma tepkimelerine girebilir.
2. B “CnH2n için 14n=56’dan n=4 ve formül C4H8 çıkar; C4H10 alkan bağıntısına aittir.” kanıtı Alkan kavramıyla açıklanır: Alkanlar yalnız tek karbon-karbon bağı içeren doymuş hidrokarbonlardır ve temel tepkimeleri yanma ile yer değiştirmeyi kapsar.
3. C “CnH2n için 14n=56’dan n=4 ve formül C4H8 çıkar; C4H10 alkan bağıntısına aittir.” kanıtı Alken kavramıyla açıklanır: Alkenler en az bir karbon-karbon çift bağı içerir ve pi bağının açıldığı katılma tepkimeleri verebilir.
4. D “CnH2n için 14n=56’dan n=4 ve formül C4H8 çıkar; C4H10 alkan bağıntısına aittir.” kanıtı Aromatiklik kavramıyla açıklanır: Benzen tipi aromatik yapıda pi elektronları halkada delokalizedir ve yapı beklenenden yüksek kararlılık gösterir.
5. E “CnH2n için 14n=56’dan n=4 ve formül C4H8 çıkar; C4H10 alkan bağıntısına aittir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Brom çözeltisinin renginin kaybolması yalnız alkanlara özgüdür.

Bir bütan alevinde oksijen girişi kısıldığında sarı alev ve CO ölçülüyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: 2C4H10 + 9O2 → 8CO + 10H2O olası eksik yanma yoludur; CO derişimi 35’ten 920 ppm’𝑒 yükseliyor. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alkan odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “2C4H10 + 9O2 → 8CO + 10H2O olası eksik yanma yoludur; CO derişimi 35’ten 920 ppm’𝑒 yükseliyor.” kanıtı Aromatiklik kavramıyla açıklanır: Benzen tipi aromatik yapıda pi elektronları halkada delokalizedir ve yapı beklenenden yüksek kararlılık gösterir.
2. B “2C4H10 + 9O2 → 8CO + 10H2O olası eksik yanma yoludur; CO derişimi 35’ten 920 ppm’𝑒 yükseliyor.” kanıtı Alkin kavramıyla açıklanır: Alkinler en az bir karbon-karbon üçlü bağı içerir ve doğrusal bağ çevresinde katılma tepkimelerine girebilir.
3. C “2C4H10 + 9O2 → 8CO + 10H2O olası eksik yanma yoludur; CO derişimi 35’ten 920 ppm’𝑒 yükseliyor.” kanıtı Alken kavramıyla açıklanır: Alkenler en az bir karbon-karbon çift bağı içerir ve pi bağının açıldığı katılma tepkimeleri verebilir.
4. D “2C4H10 + 9O2 → 8CO + 10H2O olası eksik yanma yoludur; CO derişimi 35’ten 920 ppm’𝑒 yükseliyor.” kanıtı Alkan kavramıyla açıklanır: Alkanlar yalnız tek karbon-karbon bağı içeren doymuş hidrokarbonlardır ve temel tepkimeleri yanma ile yer değiştirmeyi kapsar.
5. E “2C4H10 + 9O2 → 8CO + 10H2O olası eksik yanma yoludur; CO derişimi 35’ten 920 ppm’𝑒 yükseliyor.” kanıtı şu yorumu doğrular: Metanın klorlanması katılma tepkimesidir ve karbon sayısını artırır.

CH3,CH=CH,CH3 ile CH2=CH,CH3 yapılarının geometrik izomerliği inceleniyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: 2-bütenin her çift bağ karbonunda iki farklı grup vardır ve cis/trans biçimleri olabilir; propende uç CH2 karbonunda iki 𝐻 bulunduğu için olamaz. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Alken odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “2-bütenin her çift bağ karbonunda iki farklı grup vardır ve cis/trans biçimleri olabilir; propende uç CH2 karbonunda iki 𝐻 bulunduğu için olamaz.” kanıtı Alken kavramıyla açıklanır: Alkenler en az bir karbon-karbon çift bağı içerir ve pi bağının açıldığı katılma tepkimeleri verebilir.
2. B “2-bütenin her çift bağ karbonunda iki farklı grup vardır ve cis/trans biçimleri olabilir; propende uç CH2 karbonunda iki 𝐻 bulunduğu için olamaz.” kanıtı Alkin kavramıyla açıklanır: Alkinler en az bir karbon-karbon üçlü bağı içerir ve doğrusal bağ çevresinde katılma tepkimelerine girebilir.
3. C “2-bütenin her çift bağ karbonunda iki farklı grup vardır ve cis/trans biçimleri olabilir; propende uç CH2 karbonunda iki 𝐻 bulunduğu için olamaz.” kanıtı şu yorumu doğrular: Her alken cis-trans izomerliği gösterir.
4. D “2-bütenin her çift bağ karbonunda iki farklı grup vardır ve cis/trans biçimleri olabilir; propende uç CH2 karbonunda iki 𝐻 bulunduğu için olamaz.” kanıtı Aromatiklik kavramıyla açıklanır: Benzen tipi aromatik yapıda pi elektronları halkada delokalizedir ve yapı beklenenden yüksek kararlılık gösterir.
5. E “2-bütenin her çift bağ karbonunda iki farklı grup vardır ve cis/trans biçimleri olabilir; propende uç CH2 karbonunda iki 𝐻 bulunduğu için olamaz.” kanıtı Alkan kavramıyla açıklanır: Alkanlar yalnız tek karbon-karbon bağı içeren doymuş hidrokarbonlardır ve temel tepkimeleri yanma ile yer değiştirmeyi kapsar.