Dalgalarda Girişim ve Kırınım — Bölüm 3–4 Kanıt ve Transfer

P noktasında +4 mm tepe ile -4 mm çukur aynı anda bulunuyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Zıt ve eş yer değiştirmeler anlık olarak sıfır bileşke verir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Yıkıcı girişim odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Zıt ve eş yer değiştirmeler anlık olarak sıfır bileşke verir.” kanıtı Yıkıcı girişim kavramıyla açıklanır: Zıt işaretli yer değiştirmeler örtüştüğünde bileşke genlik azalır; eş büyüklükte tepe ve çukur anlık olarak tam sönüm oluşturabilir.
2. B “Zıt ve eş yer değiştirmeler anlık olarak sıfır bileşke verir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Yıkıcı girişimde iki tepe örtüşerek genliği büyütür.
3. C “Zıt ve eş yer değiştirmeler anlık olarak sıfır bileşke verir.” kanıtı Yapıcı girişim kavramıyla açıklanır: Aynı işaretli yer değiştirmeler düzenli biçimde örtüştüğünde bileşke genlik artar ve yapıcı girişim bölgeleri oluşur.
4. D “Zıt ve eş yer değiştirmeler anlık olarak sıfır bileşke verir.” kanıtı Süperpozisyon kavramıyla açıklanır: Dalgalar örtüştüğünde ortamın anlık yer değiştirmesi, dalgaların işaretli yer değiştirmelerinin cebirsel toplamıdır; dalgalar sonrasında yollarına devam eder.
5. E “Zıt ve eş yer değiştirmeler anlık olarak sıfır bileşke verir.” kanıtı Kırınım kavramıyla açıklanır: Kırınım, dalgaların açıklıktan geçerken veya engel kenarını dolanırken yayılmasıdır; etki dalga boyu açıklık boyutuna yaklaştıkça belirginleşir.

Dalga boyu 4 cm olan su dalgaları 4 cm genişliğindeki yarıktan geçiyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: λ/𝑎 oranı yaklaşık 1 olduğu için yarık sonrası belirgin dairesel yayılma beklenir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Kırınım odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “λ/𝑎 oranı yaklaşık 1 olduğu için yarık sonrası belirgin dairesel yayılma beklenir.” kanıtı Yıkıcı girişim kavramıyla açıklanır: Zıt işaretli yer değiştirmeler örtüştüğünde bileşke genlik azalır; eş büyüklükte tepe ve çukur anlık olarak tam sönüm oluşturabilir.
2. B “λ/𝑎 oranı yaklaşık 1 olduğu için yarık sonrası belirgin dairesel yayılma beklenir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Kırınım yalnız dalganın hızının başka ortamda değişmesidir.
3. C “λ/𝑎 oranı yaklaşık 1 olduğu için yarık sonrası belirgin dairesel yayılma beklenir.” kanıtı Kırınım kavramıyla açıklanır: Kırınım, dalgaların açıklıktan geçerken veya engel kenarını dolanırken yayılmasıdır; etki dalga boyu açıklık boyutuna yaklaştıkça belirginleşir.
4. D “λ/𝑎 oranı yaklaşık 1 olduğu için yarık sonrası belirgin dairesel yayılma beklenir.” kanıtı Yapıcı girişim kavramıyla açıklanır: Aynı işaretli yer değiştirmeler düzenli biçimde örtüştüğünde bileşke genlik artar ve yapıcı girişim bölgeleri oluşur.
5. E “λ/𝑎 oranı yaklaşık 1 olduğu için yarık sonrası belirgin dairesel yayılma beklenir.” kanıtı Süperpozisyon kavramıyla açıklanır: Dalgalar örtüştüğünde ortamın anlık yer değiştirmesi, dalgaların işaretli yer değiştirmelerinin cebirsel toplamıdır; dalgalar sonrasında yollarına devam eder.

Aynı noktada +5 cm genlikli tepe ile -2 cm genlikli çukur örtüşüyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Bileşke +3 cm’dir; genlik azalır ancak tam sönüm olmaz. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Yıkıcı girişim odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Bileşke +3 cm’dir; genlik azalır ancak tam sönüm olmaz.” kanıtı Yapıcı girişim kavramıyla açıklanır: Aynı işaretli yer değiştirmeler düzenli biçimde örtüştüğünde bileşke genlik artar ve yapıcı girişim bölgeleri oluşur.
2. B “Bileşke +3 cm’dir; genlik azalır ancak tam sönüm olmaz.” kanıtı şu yorumu doğrular: Farklı genlikli tepe ve çukur her durumda tam sönüm oluşturur.
3. C “Bileşke +3 cm’dir; genlik azalır ancak tam sönüm olmaz.” kanıtı Yıkıcı girişim kavramıyla açıklanır: Zıt işaretli yer değiştirmeler örtüştüğünde bileşke genlik azalır; eş büyüklükte tepe ve çukur anlık olarak tam sönüm oluşturabilir.
4. D “Bileşke +3 cm’dir; genlik azalır ancak tam sönüm olmaz.” kanıtı Süperpozisyon kavramıyla açıklanır: Dalgalar örtüştüğünde ortamın anlık yer değiştirmesi, dalgaların işaretli yer değiştirmelerinin cebirsel toplamıdır; dalgalar sonrasında yollarına devam eder.
5. E “Bileşke +3 cm’dir; genlik azalır ancak tam sönüm olmaz.” kanıtı Kırınım kavramıyla açıklanır: Kırınım, dalgaların açıklıktan geçerken veya engel kenarını dolanırken yayılmasıdır; etki dalga boyu açıklık boyutuna yaklaştıkça belirginleşir.

Dalga boyu 2 cm, yarık genişliği 20 cm olan düzenek çiziliyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: λ/𝑎=0,1 olduğundan kırınım daha az belirgin ve dalga cephesi daha düzdür. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Kırınım odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “λ/𝑎=0,1 olduğundan kırınım daha az belirgin ve dalga cephesi daha düzdür.” kanıtı Yıkıcı girişim kavramıyla açıklanır: Zıt işaretli yer değiştirmeler örtüştüğünde bileşke genlik azalır; eş büyüklükte tepe ve çukur anlık olarak tam sönüm oluşturabilir.
2. B “λ/𝑎=0,1 olduğundan kırınım daha az belirgin ve dalga cephesi daha düzdür.” kanıtı Süperpozisyon kavramıyla açıklanır: Dalgalar örtüştüğünde ortamın anlık yer değiştirmesi, dalgaların işaretli yer değiştirmelerinin cebirsel toplamıdır; dalgalar sonrasında yollarına devam eder.
3. C “λ/𝑎=0,1 olduğundan kırınım daha az belirgin ve dalga cephesi daha düzdür.” kanıtı şu yorumu doğrular: Yarık genişliği dalga boyundan çok büyükse kırınım en belirgin olur.
4. D “λ/𝑎=0,1 olduğundan kırınım daha az belirgin ve dalga cephesi daha düzdür.” kanıtı Kırınım kavramıyla açıklanır: Kırınım, dalgaların açıklıktan geçerken veya engel kenarını dolanırken yayılmasıdır; etki dalga boyu açıklık boyutuna yaklaştıkça belirginleşir.
5. E “λ/𝑎=0,1 olduğundan kırınım daha az belirgin ve dalga cephesi daha düzdür.” kanıtı Yapıcı girişim kavramıyla açıklanır: Aynı işaretli yer değiştirmeler düzenli biçimde örtüştüğünde bileşke genlik artar ve yapıcı girişim bölgeleri oluşur.

Dalga leğeninde sürekli çok küçük salınım gösteren bir çizgi işaretleniyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Bu çizgide zıt yer değiştirmeler düzenli örtüşerek yıkıcı girişim oluşturur. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Yıkıcı girişim odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Bu çizgide zıt yer değiştirmeler düzenli örtüşerek yıkıcı girişim oluşturur.” kanıtı Yapıcı girişim kavramıyla açıklanır: Aynı işaretli yer değiştirmeler düzenli biçimde örtüştüğünde bileşke genlik artar ve yapıcı girişim bölgeleri oluşur.
2. B “Bu çizgide zıt yer değiştirmeler düzenli örtüşerek yıkıcı girişim oluşturur.” kanıtı Süperpozisyon kavramıyla açıklanır: Dalgalar örtüştüğünde ortamın anlık yer değiştirmesi, dalgaların işaretli yer değiştirmelerinin cebirsel toplamıdır; dalgalar sonrasında yollarına devam eder.
3. C “Bu çizgide zıt yer değiştirmeler düzenli örtüşerek yıkıcı girişim oluşturur.” kanıtı Kırınım kavramıyla açıklanır: Kırınım, dalgaların açıklıktan geçerken veya engel kenarını dolanırken yayılmasıdır; etki dalga boyu açıklık boyutuna yaklaştıkça belirginleşir.
4. D “Bu çizgide zıt yer değiştirmeler düzenli örtüşerek yıkıcı girişim oluşturur.” kanıtı şu yorumu doğrular: Yıkıcı girişimde iki dalganın enerjisi fiziksel olarak yok edilir.
5. E “Bu çizgide zıt yer değiştirmeler düzenli örtüşerek yıkıcı girişim oluşturur.” kanıtı Yıkıcı girişim kavramıyla açıklanır: Zıt işaretli yer değiştirmeler örtüştüğünde bileşke genlik azalır; eş büyüklükte tepe ve çukur anlık olarak tam sönüm oluşturabilir.

Aynı dalgada yarık 8 cm’den 2 cm’ye daraltılıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Dalga boyu sabitken λ/𝑎 oranı büyür ve yarık sonrası yayılma artar. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Kırınım odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Dalga boyu sabitken λ/𝑎 oranı büyür ve yarık sonrası yayılma artar.” kanıtı şu yorumu doğrular: Aynı yarıkta dalga boyu arttıkça kırınım azalır.
2. B “Dalga boyu sabitken λ/𝑎 oranı büyür ve yarık sonrası yayılma artar.” kanıtı Süperpozisyon kavramıyla açıklanır: Dalgalar örtüştüğünde ortamın anlık yer değiştirmesi, dalgaların işaretli yer değiştirmelerinin cebirsel toplamıdır; dalgalar sonrasında yollarına devam eder.
3. C “Dalga boyu sabitken λ/𝑎 oranı büyür ve yarık sonrası yayılma artar.” kanıtı Yıkıcı girişim kavramıyla açıklanır: Zıt işaretli yer değiştirmeler örtüştüğünde bileşke genlik azalır; eş büyüklükte tepe ve çukur anlık olarak tam sönüm oluşturabilir.
4. D “Dalga boyu sabitken λ/𝑎 oranı büyür ve yarık sonrası yayılma artar.” kanıtı Yapıcı girişim kavramıyla açıklanır: Aynı işaretli yer değiştirmeler düzenli biçimde örtüştüğünde bileşke genlik artar ve yapıcı girişim bölgeleri oluşur.
5. E “Dalga boyu sabitken λ/𝑎 oranı büyür ve yarık sonrası yayılma artar.” kanıtı Kırınım kavramıyla açıklanır: Kırınım, dalgaların açıklıktan geçerken veya engel kenarını dolanırken yayılmasıdır; etki dalga boyu açıklık boyutuna yaklaştıkça belirginleşir.

Uyumlu kaynaklardan P’ye yolların farkı yarım dalga boyu olarak gösteriliyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Bir dalganın tepesi diğerinin çukuruyla buluştuğu için yıkıcı örtüşme oluşur. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Yıkıcı girişim odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Bir dalganın tepesi diğerinin çukuruyla buluştuğu için yıkıcı örtüşme oluşur.” kanıtı şu yorumu doğrular: +5 cm ile -3 cm örtüştüğünde bileşke -8 cm’dir.
2. B “Bir dalganın tepesi diğerinin çukuruyla buluştuğu için yıkıcı örtüşme oluşur.” kanıtı Süperpozisyon kavramıyla açıklanır: Dalgalar örtüştüğünde ortamın anlık yer değiştirmesi, dalgaların işaretli yer değiştirmelerinin cebirsel toplamıdır; dalgalar sonrasında yollarına devam eder.
3. C “Bir dalganın tepesi diğerinin çukuruyla buluştuğu için yıkıcı örtüşme oluşur.” kanıtı Kırınım kavramıyla açıklanır: Kırınım, dalgaların açıklıktan geçerken veya engel kenarını dolanırken yayılmasıdır; etki dalga boyu açıklık boyutuna yaklaştıkça belirginleşir.
4. D “Bir dalganın tepesi diğerinin çukuruyla buluştuğu için yıkıcı örtüşme oluşur.” kanıtı Yapıcı girişim kavramıyla açıklanır: Aynı işaretli yer değiştirmeler düzenli biçimde örtüştüğünde bileşke genlik artar ve yapıcı girişim bölgeleri oluşur.
5. E “Bir dalganın tepesi diğerinin çukuruyla buluştuğu için yıkıcı örtüşme oluşur.” kanıtı Yıkıcı girişim kavramıyla açıklanır: Zıt işaretli yer değiştirmeler örtüştüğünde bileşke genlik azalır; eş büyüklükte tepe ve çukur anlık olarak tam sönüm oluşturabilir.

Aynı yarıkta 2 cm ve 6 cm dalga boylu iki deney karşılaştırılıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Daha büyük dalga boyu, aynı 𝑎 için daha büyük λ/𝑎 ve daha belirgin kırınım verir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Kırınım odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Daha büyük dalga boyu, aynı 𝑎 için daha büyük λ/𝑎 ve daha belirgin kırınım verir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Kırınım sadece su dalgalarına özgüdür ve ışıkta görülemez.
2. B “Daha büyük dalga boyu, aynı 𝑎 için daha büyük λ/𝑎 ve daha belirgin kırınım verir.” kanıtı Yıkıcı girişim kavramıyla açıklanır: Zıt işaretli yer değiştirmeler örtüştüğünde bileşke genlik azalır; eş büyüklükte tepe ve çukur anlık olarak tam sönüm oluşturabilir.
3. C “Daha büyük dalga boyu, aynı 𝑎 için daha büyük λ/𝑎 ve daha belirgin kırınım verir.” kanıtı Süperpozisyon kavramıyla açıklanır: Dalgalar örtüştüğünde ortamın anlık yer değiştirmesi, dalgaların işaretli yer değiştirmelerinin cebirsel toplamıdır; dalgalar sonrasında yollarına devam eder.
4. D “Daha büyük dalga boyu, aynı 𝑎 için daha büyük λ/𝑎 ve daha belirgin kırınım verir.” kanıtı Kırınım kavramıyla açıklanır: Kırınım, dalgaların açıklıktan geçerken veya engel kenarını dolanırken yayılmasıdır; etki dalga boyu açıklık boyutuna yaklaştıkça belirginleşir.
5. E “Daha büyük dalga boyu, aynı 𝑎 için daha büyük λ/𝑎 ve daha belirgin kırınım verir.” kanıtı Yapıcı girişim kavramıyla açıklanır: Aynı işaretli yer değiştirmeler düzenli biçimde örtüştüğünde bileşke genlik artar ve yapıcı girişim bölgeleri oluşur.

İki hoparlör arasında mikrofon gezdirilirken belirli noktalarda ses şiddeti en küçük ölçülüyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Zıt basınç sapmalarının örtüşmesi düşük şiddetli yıkıcı bölgeler oluşturur. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Yıkıcı girişim odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Zıt basınç sapmalarının örtüşmesi düşük şiddetli yıkıcı bölgeler oluşturur.” kanıtı Süperpozisyon kavramıyla açıklanır: Dalgalar örtüştüğünde ortamın anlık yer değiştirmesi, dalgaların işaretli yer değiştirmelerinin cebirsel toplamıdır; dalgalar sonrasında yollarına devam eder.
2. B “Zıt basınç sapmalarının örtüşmesi düşük şiddetli yıkıcı bölgeler oluşturur.” kanıtı Kırınım kavramıyla açıklanır: Kırınım, dalgaların açıklıktan geçerken veya engel kenarını dolanırken yayılmasıdır; etki dalga boyu açıklık boyutuna yaklaştıkça belirginleşir.
3. C “Zıt basınç sapmalarının örtüşmesi düşük şiddetli yıkıcı bölgeler oluşturur.” kanıtı Yapıcı girişim kavramıyla açıklanır: Aynı işaretli yer değiştirmeler düzenli biçimde örtüştüğünde bileşke genlik artar ve yapıcı girişim bölgeleri oluşur.
4. D “Zıt basınç sapmalarının örtüşmesi düşük şiddetli yıkıcı bölgeler oluşturur.” kanıtı şu yorumu doğrular: Düğüm çizgisinde su tanecikleri kalıcı olarak havuz tabanına yapışır.
5. E “Zıt basınç sapmalarının örtüşmesi düşük şiddetli yıkıcı bölgeler oluşturur.” kanıtı Yıkıcı girişim kavramıyla açıklanır: Zıt işaretli yer değiştirmeler örtüştüğünde bileşke genlik azalır; eş büyüklükte tepe ve çukur anlık olarak tam sönüm oluşturabilir.

Düz dalga cepheleri kısa bir engelin kenarından geçerken geometrik gölge bölgesine kıvrılıyor. İnceleme kaydındaki belirleyici kanıt şudur: Dalga cephesinin engel arkasına yayılması kenar kırınımını gösterir. Karar verirken yalnız anahtar sözcüğü değil; verilen nicelik, işlem, neden-sonuç veya sınır koşulunu Kırınım odağıyla birlikte sınamak gerekir.

1. A “Dalga cephesinin engel arkasına yayılması kenar kırınımını gösterir.” kanıtı Yıkıcı girişim kavramıyla açıklanır: Zıt işaretli yer değiştirmeler örtüştüğünde bileşke genlik azalır; eş büyüklükte tepe ve çukur anlık olarak tam sönüm oluşturabilir.
2. B “Dalga cephesinin engel arkasına yayılması kenar kırınımını gösterir.” kanıtı şu yorumu doğrular: Dalga açıklıktan geçince frekansı kaynak değişmemesine rağmen zorunlu olarak değişir.
3. C “Dalga cephesinin engel arkasına yayılması kenar kırınımını gösterir.” kanıtı Süperpozisyon kavramıyla açıklanır: Dalgalar örtüştüğünde ortamın anlık yer değiştirmesi, dalgaların işaretli yer değiştirmelerinin cebirsel toplamıdır; dalgalar sonrasında yollarına devam eder.
4. D “Dalga cephesinin engel arkasına yayılması kenar kırınımını gösterir.” kanıtı Kırınım kavramıyla açıklanır: Kırınım, dalgaların açıklıktan geçerken veya engel kenarını dolanırken yayılmasıdır; etki dalga boyu açıklık boyutuna yaklaştıkça belirginleşir.
5. E “Dalga cephesinin engel arkasına yayılması kenar kırınımını gösterir.” kanıtı Yapıcı girişim kavramıyla açıklanır: Aynı işaretli yer değiştirmeler düzenli biçimde örtüştüğünde bileşke genlik artar ve yapıcı girişim bölgeleri oluşur.