12. Sınıf Biyoloji Fotosentez ve Kemosentez — Kanıtı Sına

Rapor: “Canlı, ışık olmayan yerde çoğaldı. Bu nedenle kesinlikle kemosentez yapıyor.” Enerji ve karbon kaynağı ölçülmemiş.

1. A Karanlıkta hiçbir canlı çoğalamaz.
2. B CO2den organik madde yapan bütün canlılar kemosentetiktir.
3. C Kemosentez mutlaka doğrudan ışık kullanmak zorundadır.
4. D Çoğalma tek başına bütün moleküllerin görevini gösterir.
5. E Karanlıkta çoğalma, inorganik enerji kullanımı ve CO2den organik madde kurmayı tek başına göstermez.

Modelde ışığa bağlı ürünlerin yenilenmesi durmuş ve ATP-NADPH azalmış. CO2 düzeyi yeterli tutulmasına rağmen karbon bağlama düşmüş.

1. A Yalnız CO2yi artırıp ATP-NADPH eksiğini giderdiğini söylemek.
2. B Işık sözcüğünü silip ölçümleri hiç karşılaştırmamak.
3. C NADPHyi CO2 ile aynı madde kabul etmek.
4. D Uygun modelde ATP ve NADPHyi yeniden sağlayıp karbon bağlamayı karşılaştırmak.
5. E Karbon bağlamanın enerji gereksinimini tanımdan çıkarmak.

Işığa bağlı ürünlerin yenilenmesi azalıyor → kullanılabilir ATP-NADPH azalıyor → diğer koşullar uygunken karbon bağlama düşüyor.

1. A Işığa bağlı ürünler ile karbon bağlama arasında hiçbir bağ yoktur.
2. B CO2 üretimi ATP-NADPH eksiğini her durumda kapatır.
3. C İlk süreç azalınca bütün metabolik olaylar zorunlu olarak aynı anda durur.
4. D Karbon bağlama ışığın karbon atomlarına ihtiyaç duyar.
5. E İlk süreç, ikinci sürece ürün sağlayarak onu dolaylı biçimde destekler.

Bir model ışıkla, diğeri inorganik oksitlenme enerjisiyle CO2den organik madde üretiyor. Öğrenci “Ürün ortak olduğuna göre enerji yolları da aynıdır.” diyor.

1. A Organik madde yalnız inorganik oksitlenmeyle oluşabilir.
2. B Ortak ürün ve karbon kaynağı, enerji kaynağının aynı olmasını gerektirmez.
3. C İki modelde de yalnız ışık ölçülmüştür.
4. D CO2 karbon içermediği için iki model anlamsızdır.
5. E Farklı enerji kaynakları aynı tür ürüne katkı sağlayamaz.

Tek bir bitki türü, sabit sıcaklıkta iki ışık düzeyinde incelenmiş. Yüksek ışık grubunda hız daha fazla bulunmuş.

1. A Fotosentez için CO2nin gereksiz olduğu kanıtlandı.
2. B Sıcaklık bu deneyde değiştirilerek en uygun değer bulundu.
3. C Bütün bitkiler her sıcaklıkta ışık arttıkça sınırsız hızlanır.
4. D İncelenen tür ve koşullarda yüksek ışık grubunda daha yüksek hız gözlendi.
5. E İki ışık düzeyinde hız mutlaka eşittir.

İkinci serada hem ışık hem CO2 artırılmış ve hız yükselmiş. Rapor “Yükseliş yalnız ışıktan kaynaklandı.” diyor.

1. A Ek karşılaştırma önerilince sonuç şimdiden kesinleşir.
2. B İki etken birlikte değiştiği için gözlem hiç yapılmamıştır.
3. C Bu tasarım iki etkenin etkisini ayıramaz; yalnız birini değiştirerek ek karşılaştırma gerekir.
4. D Hız artışı yalnız CO2den kaynaklandı diye kesin yazılmalıdır.
5. E Seraların adları değiştirilirse kontrol tamamlanır.

Model aydınlıktayken ATP ve NADPH birikiyor. Işık kapatılıyor; önceden oluşmuş ürünler kısa süre kullanılıyor. Ürünler azalınca karbon bağlama da düşüyor.

1. A Işık kapatıldığı anda bütün ATP molekülleri yok olmuştur.
2. B Kısa süreli devam önceki ürünlerle uyumludur; sınırsız karanlık üretimini göstermez.
3. C Doğal ortamda karanlıkta sonsuz süre aynı hız garanti edilir.
4. D CO2 otomatik olarak ışığa dönüşerek eksikliği kapatmıştır.
5. E Karbon bağlama için ATP ve NADPHnin gerekmediği kanıtlanmıştır.

Aynı koşullarda yapılan tekrarlardan biri diğerlerinden belirgin farklı hız veriyor. Ölçüm hatası olup olmadığı henüz bilinmiyor.

1. A Beklenmeyen sonucu nedeni araştırılmadan silmek.
2. B Sonucu değiştirmek için rapordaki sayıyı beklentiye uydurmak.
3. C Bu tek ölçümü bütün önceki bilginin kesin yanlışlığı ilan etmek.
4. D Deneyde bulunmayan bir türün sonucu olduğunu varsaymak.
5. E Koşul ve ölçüm kayıtlarını denetlemek, sonucu saklayıp uygun tekrarlarla değerlendirmek.

Soru 1: Yeni organik yapının karbonu CO2den mi geliyor? Soru 2: Işık koşulu değişince hız değişiyor mu?

1. A Işık ölçümünden karbonun kaynağını kesin çıkarma; karbon işaretinden hızın her koşulunu çıkarma.
2. B Her iki sorunun yanıtını deneyden önce doğru kabul etme.
3. C Karbon işareti izleme; diğer koşullar eşitken ışık düzeylerini karşılaştırma.
4. D Yalnız kapların adlarını değiştirme; yalnız yaprak rengini yazma.
5. E İki soru için de yalnız karanlıkta canlı görülmesi.

Bir model ışıkla, başka model inorganik oksitlenmeyle CO2den organik madde kuruyor. Kontrollü ışık deneyinde hız yalnız ölçülen aralıkta artıyor. Rapor enerji kaynaklarını ayırıyor ve sonucunu incelenen koşullarla sınırlandırıyor.

1. A Kemosentez modelinde CO2 kullanıldığı için ışık zorunlu sayılmalıdır.
2. B Bu rapor tek başına bütün biyoloji müfredatının öğrenildiğini kanıtlar.
3. C Ölçülen aralık belirtilince sonuç bilimsel olamaz.
4. D Rapor, ortak karbon kullanımını ve farklı enerji yollarını kanıtın sınırı içinde anlatıyor.
5. E Aynı karbon kaynağı bulunduğu için enerji farkı yazılmamalıdır.