11. Sınıf Biyoloji — Sinir Sisteminin Yapısı ve İşleyişi — Bütüncül Denetim

Sıcak cisme dokunan eldeki reseptörden omuriliğe bilgi taşıyan nöron ile omurilikten kol kasına emir taşıyan nöron farklı yönlerde iş görmektedir.

1. A Hücre gövdesi, organelleriyle nöronun metabolik sürdürülmesini ve uzantıların bakımını destekler.
2. B Dendrit hasarı, uyarının alıcı yüzeyden hücre gövdesine taşınmasını sınırlandırmıştır.
3. C Bilgi akışı, alıcı dendritten bütünleyici hücre gövdesine ve oradan iletici aksona doğrudur.
4. D Akson kesisi, hücre gövdesinde başlayan impulsun kas lifine ulaşmasını engeller.
5. E Duyu nöronu bilgiyi merkezî sinir sistemine, motor nöron ise merkezden efektör kasa taşır.

Uzun bir aksonun başında ve sonunda kaydedilen tek aksiyon potansiyelinin genlikleri aynı bulunuyor. Aradaki uzaklık artmasına rağmen sinyal zayıflamıyor.

1. A Potasyum çıkışı repolarizasyonu sağlayarak zarı dinlenim değerine yaklaştırır.
2. B Aynı aksonda şiddet genlikle değil, birim zamandaki impuls sayısıyla kodlanabilir.
3. C Eşik altı uyarılar aksiyon potansiyeli oluşturmaz; eşik aşıldığında yanıt başlar.
4. D Sodyum iyonlarının içeri girişi depolarizasyonu başlatmıştır.
5. E Aksiyon potansiyeli aksonun her ardışık bölgesinde yeniden oluştuğu için genlik azalmadan iletilir.

Akson ucuna impuls geldiğinde kalsiyum kanalları açılıyor. Kalsiyum girişi deneysel olarak engellendiğinde nörotransmitter salımı büyük ölçüde duruyor.

1. A Veziküller açılamadığı için nörotransmitter sinaptik aralığa salınamamıştır.
2. B Nörotransmitter etkisi, hedef hücrede ona uygun reseptör bulunmasına bağlıdır.
3. C Nörotransmitter aralıkta daha uzun kaldığı için reseptörleri uyarmayı sürdürmüştür.
4. D Akson ucuna kalsiyum girişi, sinaptik veziküllerin nörotransmitter salmasını tetikler.
5. E Kimyasal sinyal, salıcı akson ucundan reseptörlü hedef hücreye doğru tek yönlü ilerler.

Vücut sıcaklığı yükseldiğinde terleme ve deri damarlarında genişleme başlıyor; sıcaklık normal aralığa yaklaşıyor.

1. A Omurilik duyu ve motor nöronlar arasında refleks devresini kurarak beyin kararını beklemeden yanıt başlatır.
2. B Uç beyin; bilinçli algı, bellek, değerlendirme ve karar verme süreçlerini birlikte yürütür.
3. C Beyinciğin dengeyi ve istemli hareketlerin zamanlamasını koordine etme işlevi bozulmuştur.
4. D Hipotalamus sıcaklık değişimini algılayıp dengeyi geri getiren otonom yanıtları koordine eder.
5. E Omurilik hem duyusal bilgiyi beyne taşıyan hem de beyin komutlarını vücuda indiren yollar içerir.

Bir öğrenci, “Daha güçlü uyarı tek impulsu daha büyük yapar ve bu yüzden daha hızlı gider.” diyor. Aynı aksondaki kayıtlar genliğin sabit, frekansın değişken olduğunu gösteriyor.

1. A Miyelin impulsu üretmez; aksonu yalıtarak mevcut impulsun daha hızlı ve verimli iletilmesini destekler.
2. B Yayılan aksiyon potansiyeli için toplam zar değişiminin eşik değere ulaşması gerekir.
3. C Refleks yanıtı omurilikte hızla başlarken duyusal bilgi bilinçli algı için beyne de iletilir.
4. D Uyarı şiddeti aynı aksonda tek impulsun genliğini değil, impulsların sıklığını değiştirebilir.
5. E Kimyasal sinapsta zarlar arasındaki aralık nörotransmitterle aşılır; doğrudan zar teması gerekmez.

Bir öğrenci kimyasal sinapsta iki nöron zarının birbirine temas ederek elektriği doğrudan geçirdiğini savunuyor. Mikroskopta zarlar arasında boşluk ve içinde haberci moleküller görülüyor.

1. A Yayılan aksiyon potansiyeli için toplam zar değişiminin eşik değere ulaşması gerekir.
2. B Refleks yanıtı omurilikte hızla başlarken duyusal bilgi bilinçli algı için beyne de iletilir.
3. C Kimyasal sinapsta zarlar arasındaki aralık nörotransmitterle aşılır; doğrudan zar teması gerekmez.
4. D Miyelin impulsu üretmez; aksonu yalıtarak mevcut impulsun daha hızlı ve verimli iletilmesini destekler.
5. E Merkezî sinir sistemi bölümleri uzmanlaşmış işlevler taşır ve bu bölümler koordineli çalışır.

Bir öğrenci refleks sırasında beyne hiç bilgi gitmediğini söylüyor. Kişi elini çektikten hemen sonra acının yerini bilinçli olarak tarif edebiliyor.

1. A Uyarı şiddeti aynı aksonda tek impulsun genliğini değil, impulsların sıklığını değiştirebilir.
2. B Yayılan aksiyon potansiyeli için toplam zar değişiminin eşik değere ulaşması gerekir.
3. C Miyelin impulsu üretmez; aksonu yalıtarak mevcut impulsun daha hızlı ve verimli iletilmesini destekler.
4. D Merkezî sinir sistemi bölümleri uzmanlaşmış işlevler taşır ve bu bölümler koordineli çalışır.
5. E Refleks yanıtı omurilikte hızla başlarken duyusal bilgi bilinçli algı için beyne de iletilir.

Bir öğrenci miyelinin impulsu kendisinin ürettiğini düşünüyor. Miyelinsiz bölgede de zar kanalları çalışıyor; miyelin kaybında iletim yavaşlıyor fakat uyarılabilirlik tamamen kaybolmuyor.

1. A Yayılan aksiyon potansiyeli için toplam zar değişiminin eşik değere ulaşması gerekir.
2. B Miyelin impulsu üretmez; aksonu yalıtarak mevcut impulsun daha hızlı ve verimli iletilmesini destekler.
3. C Kimyasal sinapsta zarlar arasındaki aralık nörotransmitterle aşılır; doğrudan zar teması gerekmez.
4. D Uyarı şiddeti aynı aksonda tek impulsun genliğini değil, impulsların sıklığını değiştirebilir.
5. E Merkezî sinir sistemi bölümleri uzmanlaşmış işlevler taşır ve bu bölümler koordineli çalışır.

Bir öğrenci nörona ulaşan her uyarının mutlaka impuls oluşturacağını söylüyor. Deneyde zayıf uyarılar yerel zar değişimi oluşturuyor ancak aksonda yayılan sinyal kaydedilmiyor.

1. A Yayılan aksiyon potansiyeli için toplam zar değişiminin eşik değere ulaşması gerekir.
2. B Merkezî sinir sistemi bölümleri uzmanlaşmış işlevler taşır ve bu bölümler koordineli çalışır.
3. C Kimyasal sinapsta zarlar arasındaki aralık nörotransmitterle aşılır; doğrudan zar teması gerekmez.
4. D Refleks yanıtı omurilikte hızla başlarken duyusal bilgi bilinçli algı için beyne de iletilir.
5. E Uyarı şiddeti aynı aksonda tek impulsun genliğini değil, impulsların sıklığını değiştirebilir.

Bir öğrenci beynin bütün bölümlerinin aynı işi yaptığını iddia ediyor. Oysa bir hasarda denge bozulurken bilinç korunuyor; başka bir hasarda solunum ritmi tehlikeye giriyor.

1. A Refleks yanıtı omurilikte hızla başlarken duyusal bilgi bilinçli algı için beyne de iletilir.
2. B Merkezî sinir sistemi bölümleri uzmanlaşmış işlevler taşır ve bu bölümler koordineli çalışır.
3. C Miyelin impulsu üretmez; aksonu yalıtarak mevcut impulsun daha hızlı ve verimli iletilmesini destekler.
4. D Uyarı şiddeti aynı aksonda tek impulsun genliğini değil, impulsların sıklığını değiştirebilir.
5. E Kimyasal sinapsta zarlar arasındaki aralık nörotransmitterle aşılır; doğrudan zar teması gerekmez.